لاستیک بزرگ سریع‌تر است یا لاستیک کوچک؟

لاستیک بزرگ و کوچک خودرو
لاستیک بزرگ و کوچک خودرو

این تصور که هرچه لاستیک بزرگ‌تر باشد خودرو حتماً سریع‌تر می‌شود، درست نیست. اندازه تایر می‌تواند روی شتاب، سرعت نهایی، دقت سرعت‌سنج، مصرف سوخت و حتی عملکرد گیربکس اثر بگذارد، اما نتیجه فقط به قطر تایر وابسته نیست و وزن مجموعه چرخ، عرض لاستیک، ضریب دنده، قدرت موتور و قطر کلی چرخ همگی تعیین‌کننده‌اند. در بیشتر خودروها اگر بدون محاسبه درست سراغ تایر بزرگ‌تر برویم، معمولاً شتاب اولیه کاهش پیدا می‌کند؛ هرچند در شرایط خاص ممکن است خودرو در هر دور چرخ مسافت بیشتری طی کند و از نظر تئوری سرعت بالاتری داشته باشد.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، برای فهم این موضوع باید میان «قطر رینگ» و «قطر کلی چرخ» تفاوت قائل شد. ممکن است یک خودرو از رینگ ۱۶ اینچ به ۱۸ اینچ تغییر کند، اما به دلیل استفاده از تایری با دیواره کوتاه‌تر، قطر نهایی چرخ تقریباً ثابت بماند. در این حالت تغییر رفتار خودرو بیشتر از وزن چرخ، عرض تایر و نوع لاستیک ناشی می‌شود، نه صرفاً بزرگ‌تر شدن رینگ.

تایر بزرگ‌تر چرا می‌تواند شتاب را کمتر کند؟

اگر قطر کلی چرخ بزرگ‌تر شود، در هر دور چرخ مسافت بیشتری طی می‌شود. این موضوع از یک جهت شبیه بلندتر کردن ضریب دنده است؛ یعنی برای رسیدن به همان سرعت، چرخ دور کمتری می‌زند.

اما در مقابل، نیرویی که از موتور به سطح جاده منتقل می‌شود باید اهرم بزرگ‌تری را بچرخاند و در نتیجه شتاب اولیه می‌تواند کاهش پیدا کند.

برای مثال اگر دو خودرو کاملاً یکسان باشند و فقط یکی از آنها تایر با قطر بیشتری داشته باشد، خودروی دارای چرخ کوچک‌تر معمولاً در شروع حرکت و شتاب‌گیری اولیه شرایط بهتری دارد، چون نیروی بیشتری در سطح تماس ایجاد می‌کند.

به همین دلیل در خودروهای کم‌قدرت، بزرگ کردن بیش از حد قطر چرخ می‌تواند خودرو را به شکل محسوسی کندتر کند.

پس تایر بزرگ‌تر سرعت نهایی را بیشتر می‌کند؟

از نظر تئوری، اگر موتور توان کافی داشته باشد و محدودیت دیگری وجود نداشته باشد، بزرگ‌تر شدن قطر چرخ می‌تواند باعث شود خودرو در یک دور موتور مشخص، سرعت بیشتری داشته باشد.

اما این فقط بخشی از ماجراست. سرعت نهایی زمانی افزایش پیدا می‌کند که موتور بتواند بر مقاومت هوا و بار اضافی ناشی از چرخ بزرگ‌تر غلبه کند.

اگر موتور توان کافی نداشته باشد، ممکن است حتی نتواند در دنده آخر به دور موتور قبلی برسد و در عمل سرعت نهایی نه تنها بیشتر نشود، بلکه کاهش هم پیدا کند. بنابراین بزرگ‌تر کردن تایر به‌تنهایی راهی برای افزایش سرعت خودرو نیست.

وزن چرخ خیلی مهم‌تر از چیزی است که به نظر می‌رسد

رینگ و تایر بزرگ‌تر معمولاً وزن بیشتری دارند و این وزن چون در حال چرخش است، تأثیر بیشتری نسبت به وزن ثابت بدنه خودرو ایجاد می‌کند.

موتور باید برای شتاب دادن به یک چرخ سنگین‌تر انرژی بیشتری مصرف کند و همین مسئله می‌تواند شتاب را کاهش دهد.

به همین دلیل ممکن است یک رینگ بزرگ و سنگین ظاهر جذابی داشته باشد، اما عملکرد خودرو را ضعیف‌تر کند. در مقابل، یک رینگ بزرگ سبک‌وزن همراه با تایر مناسب ممکن است این اثر منفی را کمتر کند. بنابراین فقط اندازه مهم نیست و وزن واقعی مجموعه چرخ و تایر اهمیت زیادی دارد.

تایر کوچک‌تر معمولاً برای شتاب بهتر است

وقتی قطر چرخ کوچک‌تر باشد، اثر نهایی انتقال نیرو شبیه استفاده از ضریب دنده کوتاه‌تر می‌شود و خودرو راحت‌تر شتاب می‌گیرد. به همین دلیل در برخی خودروهای مسابقه‌ای یا خودروهایی که شتاب اولیه اهمیت زیادی دارد، انتخاب قطر چرخ با دقت بالایی انجام می‌شود.

البته کوچک کردن بیش از حد تایر هم بدون مشکل نیست، چون دور موتور در سرعت‌های بالا افزایش پیدا می‌کند و ممکن است مصرف سوخت بیشتر شود یا سرعت نهایی کاهش پیدا کند. در نتیجه چرخ کوچک‌تر الزاماً در همه شرایط بهتر نیست، اما از نظر شتاب اولیه معمولاً مزیت دارد.

عرض لاستیک هم روی عملکرد اثر دارد

یکی دیگر از اشتباهات رایج این است که افزایش قطر با افزایش عرض اشتباه گرفته می‌شود. تایر پهن‌تر می‌تواند در شرایط مناسب چسبندگی بیشتری ایجاد کند، به‌خصوص در شتاب‌گیری و پیچ‌ها، اما همزمان مقاومت غلتشی و وزن بیشتری دارد.

اگر خودرو قدرت بالایی داشته باشد، تایر پهن‌تر می‌تواند کمک کند نیروی موتور بهتر به زمین منتقل شود، اما در یک خودروی کم‌قدرت ممکن است فقط مصرف سوخت و فشار به سیستم تعلیق را افزایش دهد. بنابراین تایر پهن‌تر می‌تواند به استفاده بهتر از قدرت کمک کند، اما خودش قدرت بیشتری تولید نمی‌کند.

تغییر قطر تایر روی سرعت‌سنج اثر می‌گذارد

یکی از مهم‌ترین پیامدهای تغییر قطر کلی چرخ، خطای سرعت‌سنج است. اگر تایر بزرگ‌تر از اندازه استاندارد نصب شود، خودرو در هر دور چرخ مسافت بیشتری طی می‌کند و ممکن است سرعت واقعی از عددی که کیلومترشمار نشان می‌دهد بیشتر باشد.

در مقابل، با تایر کوچک‌تر، چرخ برای طی همان مسافت دور بیشتری می‌زند و ممکن است سرعت‌سنج عددی بالاتر از سرعت واقعی نشان دهد. این تفاوت می‌تواند علاوه بر سرعت‌سنج، روی کیلومترشمار و حتی عملکرد برخی سیستم‌های الکترونیکی خودرو اثر بگذارد.

گیربکس و سیستم‌های الکترونیکی هم برای یک اندازه مشخص طراحی شده‌اند

خودروساز هنگام طراحی خودرو، نسبت دنده‌ها، دیفرانسیل، ترمز، سیستم کنترل کشش و حتی عملکرد کنترل پایداری را با توجه به اندازه مشخصی از تایر تنظیم می‌کند. اگر قطر چرخ به شکل قابل توجهی تغییر کند، این هماهنگی به هم می‌خورد.

برای مثال ممکن است گیربکس اتوماتیک در زمان نامناسبی دنده عوض کند یا سیستم کنترل کشش اطلاعات متفاوتی از سرعت چرخ دریافت کند. به همین دلیل بهتر است قطر کلی تایر جدید تا حد امکان نزدیک به اندازه استاندارد کارخانه باقی بماند.

رینگ بزرگ با تایر کم‌فاق همیشه سریع‌تر نیست

در بسیاری از خودروهای اسپرت، رینگ بزرگ همراه با تایر کم‌فاق دیده می‌شود و همین موضوع باعث شده بعضی رانندگان تصور کنند رینگ بزرگ‌تر باعث افزایش سرعت می‌شود.

اما دلیل استفاده از این ترکیب بیشتر به فرمان‌پذیری، فضای لازم برای ترمزهای بزرگ‌تر و کاهش تغییر شکل دیواره تایر مربوط می‌شود.

تایر کم‌فاق هنگام پیچیدن کمتر خم می‌شود و واکنش فرمان دقیق‌تری ایجاد می‌کند، اما اگر مجموعه چرخ سنگین‌تر شود، ممکن است شتاب خودرو کاهش پیدا کند. بنابراین ظاهر اسپرت رینگ بزرگ به معنی افزایش مستقیم سرعت نیست.

کدام‌یک سریع‌تر است؟

اگر منظور از «سریع‌تر» شتاب اولیه باشد، در شرایط برابر معمولاً چرخ با قطر کوچک‌تر می‌تواند مزیت داشته باشد، چون ضریب مؤثر انتقال نیرو را کوتاه‌تر می‌کند و موتور راحت‌تر خودرو را به حرکت درمی‌آورد.

اگر منظور سرعت در یک دور موتور مشخص باشد، چرخ بزرگ‌تر در هر دور مسافت بیشتری طی می‌کند و از نظر تئوری سرعت بالاتری ایجاد می‌کند، اما فقط به شرطی که موتور توان کافی برای رسیدن به آن سرعت را داشته باشد.

در دنیای واقعی، وزن چرخ، قدرت موتور، نسبت دنده، مقاومت هوا، عرض تایر و نوع گیربکس تعیین می‌کنند نتیجه نهایی چه باشد. بنابراین نمی‌توان گفت لاستیک بزرگ همیشه سریع‌تر است یا لاستیک کوچک همیشه بهتر عمل می‌کند. تایر کوچک‌تر معمولاً به نفع شتاب است و تایر بزرگ‌تر می‌تواند نسبت انتقال را بلندتر کند، اما اگر وزن و قطر بیش از حد افزایش پیدا کنند، ممکن است هم شتاب و هم سرعت نهایی آسیب ببینند.

بهترین انتخاب معمولاً همان محدوده‌ای است که خودروساز برای خودرو در نظر گرفته است، زیرا در این محدوده میان شتاب، سرعت، مصرف سوخت، ترمز، فرمان‌پذیری و عملکرد سیستم‌های الکترونیکی تعادل برقرار شده است.

تازه ترین اخبار و ویدیوهای خودرویی را در کانال تلگرام و اینستاگرام اسب بخار دنبال کنید.