پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

راز غرامت پنهان پژو به ایران؛ ری‌ را، تارا و TU5P چگونه از دل برجام متولد شدند؟

خروج ناگهانی پژو از ایران پس از بازگشت تحریم‌ها و فروپاشی برجام، تنها به قطع همکاری این خودروساز فرانسوی ختم نشد. برخلاف تصور عمومی، ایران‌خودرو در قرارداد همکاری پسابرجام امتیازاتی را از پژو دریافت کرده بود که بعدها به مهم‌ترین سرمایه فنی این شرکت تبدیل شدند؛ از واگذاری پلتفرم PF1 گرفته تا انتقال دانش فنی موتور EC5 که امروز پایه تولید خودروهایی مانند تارا، ری‌را و خانواده موتور TU5P را شکل داده‌اند.

همکاری ایران‌ خودرو و پژو یکی از طولانی‌ترین مشارکت‌های صنعت خودروی ایران به شمار می‌رود؛ همکاری‌ای که با خروج یک‌باره پژو در سال ۱۳۹۱ به دلیل تحریم‌ها، خسارت‌های سنگینی به صنعت خودرو وارد کرد. پس از اجرای برجام، دو شرکت دوباره پای میز مذاکره نشستند، اما این بار ایران‌خودرو (بخوانید هاشم یکه زارع) با هدف جلوگیری از تکرار تجربه گذشته، دریافت امتیازات فنی و انتقال فناوری را به یکی از شروط اصلی همکاری تبدیل کرد.

در سال ۱۳۹۷ و هم‌زمان با خروج آمریکا از برجام، پژو بار دیگر همکاری خود با ایران را متوقف کرد. با این حال، این بار شرایط با سال ۱۳۹۱ تفاوت اساسی داشت.
ایران‌ خودرو به لطف امتیازاتی که در قرارداد پسابرجام دریافت کرده بود، توانست توسعه محصولات خود را ادامه دهد و پروژه‌هایی مانند تارا، ری‌ را و موتور TU5P را بدون حضور مستقیم شریک فرانسوی به مرحله تولید برساند. همین موضوع باعث شد خروج دوباره پژو، برخلاف تجربه قبلی، به توقف کامل برنامه‌های توسعه‌ای این شرکت منجر نشود.

غرامت؛ نه پول نقد، بلکه فناوری

در جریان لغو قرارداد همکاری ایران‌خودرو و پژو و اتحاد ایکاپ پس از فروپاشی برجام، امتیازاتی به طرف ایرانی واگذار شد که ارزش راهبردی بسیار بیشتری نسبت به پرداخت نقدی داشت. این امتیازات شامل دسترسی به پلتفرم PF1، اسناد و نقشه‌های مهندسی مرتبط و همچنین دانش فنی موتور EC5 بود.
به همین دلیل بسیاری از کارشناسان معتقدند غرامت واقعی پژو، انتقال فناوری و کاهش وابستگی ایران‌خودرو به این شرکت بود؛ موضوعی که سال های بعد اهمیت خود را به خوبی نشان داد.

پلتفرم PF1؛ پایه تولد محصولات جدید ایران‌خودرو

پلتفرم PF1 یکی از پلتفرم‌های شناخته‌ شده گروه PSA است که خودروهایی مانند پژو ۲۰۶، ۲۰۷، ۲۰۸، ۲۰۰۸ و ۳۰۱ بر اساس آن توسعه یافته‌اند.
دریافت حقوق استفاده و توسعه این پلتفرم تحت عنوان IKP1، به ایران‌خودرو اجازه داد بدون حضور مستقیم پژو، پروژه‌های داخلی خود را ادامه دهد. نتیجه این اتفاق، توسعه خانواده محصولات جدید ایران‌خودرو بود که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از تارا و ری‌را. خودروهایی که درواقع پایه و اساس آن‌ها مژو ۳۰۱ و پژو ۲۰۰۸ بودند.

در واقع اگر این پلتفرم در اختیار ایران‌خودرو قرار نمی‌گرفت، توسعه بسیاری از محصولات جدید این شرکت با دشواری یا حتی توقف روبه‌رو می‌شد.

موتور EC5؛ نقطه آغاز خانواده TU5P

دومین دستاورد مهم ایران‌خودرو، دستیابی به نقشه‌ها و دانش فنی موتور EC5 بود؛ موتور EC5 نسخه تکامل‌یافته خانواده TU5 محسوب می‌شود که با تغییراتی در سرسیلندر، زمان‌بندی متغیر سوپاپ‌ها (VVT)، بهبود سیستم احتراق و افزایش راندمان، عملکرد و مصرف سوخت بهتری نسبت به TU5 ارائه می‌دهد.

ایران‌خودرو با اتکا به همین فناوری، موتور TU5P را توسعه داد؛ پیشرانه‌ای که امروز روی خودروهایی مانند تارا، نسخه‌های جدید پژو ۲۰۷، رانا پلاس، سورن پلاس و برخی دیگر از محصولات این شرکت نصب می‌شود. به عبارت دیگر، TU5P را می‌توان نسخه بومی‌سازی‌شده‌ای دانست که ریشه مهندسی آن به فناوری موتور EC5 پژو بازمی‌گردد.

به هر ترتیب، می‌توان گفت که با خروج پژو از ایران در اواخر دهه ۹۰، برخلاف تجربه‌های پیشین، این‌بار طرف ایرانی بازنده این همکاری نبود. ایران‌خودرو با اتخاذ رویکردی هوشمندانه، موفق شد بخشی از دانش فنی، مهندسی و فناوری‌های توسعه‌ یافته توسط پژو را در اختیار بگیرد و از آن برای ارتقای سبد محصولات و افزایش توانمندی‌های فنی خود بهره ببرد.