پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

آزمون تلخ زنده‌به‌گوری خودروسازی ایران

خودروسازی ایران سال‌هاست میان تحریم، کمبود ارز، تورم، قیمت‌گذاری، خطاهای مکرر در سیاست‌گذاری، بحران قطعه و اختلال لجستیک نفس می‌کشد، اما حالا فشار وارد مرحله‌ای تازه شده است. تحریم شبکه‌های خودرویی و تأمین‌کنندگان خارجی هم زیر ضرب دیوار فولادی ترامپ رفته‌اند؛ تا جایی که این وضعیت را باید آزمون تلخ زنده‌به‌گوری خودروسازی ایران دانست.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، دونالد ترامپ در توصیف کنترل آمریکا بر تنگه هرمز از تعبیر دیوار فولادی استفاده کرده است. هم‌زمان، وزارت خزانه‌داری آمریکا در اول اکتبر مجموعه‌ای از شرکت‌ها و شبکه‌های مرتبط با صنایع مختلف ایران، از جمله بخش خودرو و تأمین‌کنندگان خارجی قطعات، را هدف تحریم قرار داد.

اهمیت این اتفاق برای خودروسازی در یک نکته خلاصه می‌شود: فشار دیگر فقط روی کارخانه نیست؛ مسیر رسیدن قطعه به کارخانه هم در معرض فشار قرار گرفته است.

پاشنه آشیل؛ زنجیره تأمین

خودرو فقط در خط تولید ساخته نمی‌شود. پشت هر خودرو، شبکه‌ای از قطعه‌سازان، مواد اولیه، تجهیزات، حمل‌ونقل، تأمین مالی و مبادلات ارزی قرار دارد. اگر یکی از این حلقه‌ها مختل شود، ظرفیت اسمی کارخانه دیگر الزاماً به تولید واقعی تبدیل نمی‌شود.

تحریم تأمین‌کنندگان خارجی، هزینه و ریسک همین مسیرها را افزایش می‌دهد؛ مسیرهایی که صنعت ایران سال‌ها برای ادامه حیات در شرایط تحریم به آن‌ها تکیه کرده است.

همه تقصیر گردن ترامپ نیست

اما یک اشتباه بزرگ این است که تمام مشکلات امروز صنعت را به تحریم‌های جدید نسبت دهیم.

خودروسازی ایران پیش از این نیز با مشکلات مزمنی مانند قیمت‌گذاری، کمبود نقدینگی، فرسودگی سرمایه، نوسان ارز، وابستگی بخشی از زنجیره به واردات و ضعف سرمایه‌گذاری روبه‌رو بوده است.

آمار تولید نیز تصویر چندان امیدوارکننده‌ای ارائه نمی‌کند. تولید خودروهای سواری در شش‌ماهه نخست ۱۴۰۵، طبق داده‌های مورد بررسی، از ۴۶۱ هزار و ۹۹۱ دستگاه به ۲۹۶ هزار و ۴۰۹ دستگاه رسیده؛ یعنی حدود ۳۶ درصد کاهش.

تحریم می‌تواند فشار را بیشتر کند، اما ضعف‌های ساختاری را ایجاد نکرده است؛ آن‌ها را آشکارتر کرده است.

خودکفایی زیر سؤال

سال‌ها از داخلی‌سازی و خودکفایی گفته شده است؛ اما خودکفایی واقعی فقط ساخت یک قطعه در داخل نیست. مواد اولیه، ماشین‌آلات، فناوری، تجهیزات تولید، سرمایه و حتی امکان انتقال پول، همگی بخشی از زنجیره تولید هستند.

اگر صنعت برای یکی از این حلقه‌ها همچنان به خارج وابسته باشد، تحریم می‌تواند همان نقطه را به گلوگاه تولید تبدیل کند.

آزمون تلخ زنده‌به‌گوری

خودروسازی ایران هنوز زنده است؛ اما زنده ماندن با تاب‌آوری واقعی تفاوت دارد.

اکنون صنعتی که پیش از تشدید فشارهای جدید با افت سنگین تولید روبه‌رو شده، باید هم‌زمان با محدودیت ارز، اختلال لجستیک، فشار تحریم و افزایش ریسک همکاری تأمین‌کنندگان خارجی مقابله کند.

اینجاست که زنده‌به‌گوری دیگر فقط یک تعبیر تند ژورنالیستی نیست؛ یک پرسش جدی درباره آینده صنعت است: آیا سیاست‌گذار می‌خواهد و می‌تواند خودروسازی را از این وضعیت بیرون بکشد یا صرفاً شرایطی ایجاد کند که صنعت، سال‌به‌سال، فقط به زنده ماندن ادامه دهد؟

پشت دیوار فولادی ترامپ، آزمون واقعی خودروسازی ایران تازه آغاز شده است؛ آزمونی که نتیجه آن را نه شعارهای خودکفایی و مقاومت و محدودیت‌ها و جنگ‌های ارزی، بلکه توان واقعی زنجیره تأمین، سیاست‌گذاری و مدیریت بحران مشخص خواهد کرد.