پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

کاهش سهمیه بنزین قطعی شد؛ قیمت بنزین مازاد هنوز روی میز دولت

دولت در تازه‌ترین موضع‌گیری درباره بحران بنزین، از قطعی شدن کاهش سهمیه‌ها خبر داده است؛ تصمیمی که همزمان با کسری تولید و مصرف سوخت اتخاذ شده است، اما هنوز مشخص نیست بنزین مازاد بر سهمیه با چه قیمتی به مردم فروخته خواهد شد.

با توجه به اظهارات رئیس دفتر رئیس‌جمهور، ماجرای بنزین وارد مرحله تازه‌ای شده است. محسن حاجی‌میرزایی، با تأکید بر این‌که کاهش سهمیه‌های بنزین قطعی است، گفت اگر کسی بخواهد بیش از سهمیه تعیین‌شده بنزین خریداری کند، باید آن را با قیمت بالاتری بخرد؛ با این حال، قیمت این بنزین هنوز تعیین نشده است.

او با اشاره به فاصله قیمت بنزین ایران با کشورهای اطراف گفت این اختلاف افزایش یافته و تردیدی نیست که باید در وضعیت بنزین مداخله کنیم. او همچنین کاهش تولید بنزین در نتیجه جنگ را یکی از دلایل ضرورت کاهش مصرف دانست و تأکید کرد وقتی تولید کاهش پیدا کرده است، مصرف نیز باید کاهش یابد.

کاهش سهمیه، قبل از افزایش قیمت

این نخستین‌بار نیست که دولت برای کنترل مصرف، به جای افزایش مستقیم قیمت، سراغ سهمیه‌بندی می‌رود. از ابتدای مردادماه، سهمیه دوم بنزین خودروهای شخصی از ۷۰ به ۵۰ لیتر در ماه کاهش یافت؛ در حالی که، سهمیه اول ۶۰ لیتری با نرخ ۱۵۰۰ تومان بدون تغییر باقی ماند.

به این ترتیب، دولت عملاً نخستین گام ملموس خود برای کاهش مصرف را از مسیر کاهش دسترسی به بنزین یارانه‌ای برداشته است. این تغییر اگرچه در ظاهر افزایش قیمت بنزین نیست، اما برای مصرف‌کنندگانی که پیش‌تر از سهمیه کامل استفاده می‌کردند، به معنای انتقال بخشی از مصرف به نرخ بالاتر است.

پیش از این نیز بنزین سه‌نرخی در کشور اجرا شده بود؛ به‌گونه‌ای که سهمیه ۶۰ لیتری با نرخ ۱۵۰۰ تومان، سهمیه دوم با نرخ ۳۰۰۰ تومان و مصرف مازاد با نرخ ۵۰۰۰ تومان محاسبه می‌شد. با کاهش سهمیه دوم به ۵۰ لیتر، سقف استفاده از دو نرخ یارانه‌ای برای خودروهای شخصی عملاً به ۱۱۰ لیتر در ماه رسیده است.

قیمت بنزین مازاد؛ مجهول بزرگ دولت

اکنون اما پرسش اصلی این است که بنزین مازاد بر سهمیه با چه نرخی عرضه خواهد شد؟

رئیس دفتر رئیس‌جمهور صراحتاً گفته است قیمت بالاتر برای مصرف مازاد در نظر گرفته خواهد شد، اما هنوز گزینه نهایی مشخص نیست. این اظهارنظر در شرایطی مطرح می‌شود که دولت طی هفته‌های اخیر چند سناریو برای مدیریت مصرف بنزین بررسی کرده است؛ از محدود کردن عرضه تا فروش بنزین مازاد با نرخ آزادتر و حتا تغییر مبنای تخصیص سهمیه از خودرو به فرد.

در این میان، رقم‌هایی مانند ۱۰ هزار تومان یا حتا ارقام بسیار بالاتر در فضای رسانه‌ای و مجازی مطرح شده، اما تاکنون نمی‌توان آن‌ها را قیمت قطعی بنزین مازاد دانست. حتا اجرای طرح بنزین با نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان در کرمان نیز پیش از آغاز متوقف شد.

بنزین در دوراهی قیمت و کمبود

دولت اکنون با یک مسئله دووجهی روبه‌روست؛ از یک سو، فاصله قیمت داخلی با کشورهای اطراف، قاچاق و رشد مصرف، فشار بر نظام یارانه‌ای را افزایش داده است و از سوی دیگر، افزایش قیمت می‌تواند تبعات معیشتی و تورمی قابل توجهی داشته باشد.

از همین رو، اظهارات حاجی‌میرزایی را می‌توان نشانه‌ای از حرکت دولت به سمت محدودتر شدن بنزین یارانه‌ای و گران‌تر شدن مصرف مازاد دانست؛ هرچند هنوز نرخ نهایی و زمان اجرای مرحله بعد مشخص نشده است.

مسئله دیگر، کسری تولید و مصرف است. مقام‌های حوزه انرژی در هفته‌های اخیر از شکاف قابل توجه میان تولید و مصرف بنزین و محدودیت واردات سخن گفته‌اند؛ موضوعی که فشار بیش‌تری برای مدیریت تقاضا ایجاد کرده است.

بنابراین، فعلاً یک چیز قطعی است؛ سهمیه بنزین قرار است کاهش پیدا کند، اما پرسش اصلی و ترسناک این است که دولت برای هر لیتر بنزین فراتر از سهمیه چه قیمتی تعیین خواهد کرد و این تغییر تا کجا پیش خواهد رفت و چه بلایی بر سفره مردم نازل خواهد کرد؟