از ۳۵۰۰ تا ۲۰ هزار دلار؛ حلقه پنهان افزایش قیمت خودروهای مونتاژی

در بررسی دلایل افزایش قیمت خودروهای مونتاژی، معمولاً هزینه قطعات، نرخ ارز و هزینه‌های تولید بیش از سایر عوامل مورد توجه قرار می‌گیرند؛ اما در کنار این موارد، هزینه حمل‌ونقل و محدودیت مسیرهای تأمین نیز می‌توانند نقش قابل‌توجهی در افزایش قیمت تمام‌شده خودرو داشته باشند. این موضوع در شرایطی که مسیرهای دسترسی به مبادی ورودی کالا محدود شده‌اند و هزینه جابه‌جایی محموله‌ها افزایش یافته است، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، پیش از آغاز محاصره دریایی، هزینه حمل هر کانتینر که پیش‌تر حدود ۳۵۰۰ دلار بود، اکنون به حدود ۲۰ هزار دلار رسیده است؛ افزایشی که به معنای رشد نزدیک به شش برابری هزینه حمل در مقایسه با گذشته است. چنین تغییری، به‌ویژه برای خودروسازانی که بخشی از قطعات موردنیاز خود را از خارج از کشور تأمین می‌کنند، می‌تواند فشار قابل‌توجهی بر هزینه‌های تأمین و در نهایت قیمت تمام‌شده محصولات وارد کند.

اهمیت این افزایش زمانی روشن‌تر می‌شود که هزینه حمل بر تعداد خودروهای قابل‌استفاده در هر محموله تقسیم شود. برای مثال، اگر یک کانتینر امکان حمل قطعات موردنیاز برای مونتاژ سه خودرو را فراهم کند، افزایش ۱۶ هزار و ۵۰۰ دلاری هزینه حمل نسبت به گذشته، به‌تنهایی حدود ۵۵۰۰ دلار به سهم هزینه حمل هر خودرو اضافه می‌کند. این رقم با توجه به نرخ ارز، می‌تواند به افزایشی در حدود یک میلیارد و ۴۵۰ میلیون تومان (با مبنای قیمت دلار ۲۶۵ هزار تومان) برای هر خودرو منجر شود؛ یعنی حتی اگر قیمت دلاری یک قطعه تغییر نکند، هزینه رساندن آن به کارخانه می‌تواند چند برابر شود.

البته محاسبه هزینه حمل صرفاً به تعداد خودروهای پیش‌بینی‌شده محدود نیست. سلامت رسیدن محموله نیز اهمیت دارد؛ زیرا آسیب‌دیدگی قطعات یا غیرقابل‌استفاده شدن بخشی از بار، تعداد محصولات نهایی قابل‌تولید از هر محموله را کاهش می‌دهد. در نتیجه، هزینه حمل باید میان تعداد کمتری از خودروها سرشکن شود و سهم آن در قیمت تمام‌شده افزایش پیدا کند.

از سوی دیگر، محدودیت مسیرهای دریایی و ورود کالا از طریق مسیرهای زمینی نیز به یکی از چالش‌های زنجیره تأمین تبدیل شده است. در مسیر ترانزیتی چین به ایران از طریق قزاقستان، ازبکستان و ترکمنستان، هزینه حمل زمینی و خدمات لجستیکی هر کانتینر حدود ۲۰ هزار دلار برآورد شده است. البته این رقم با توجه به مسیر انتخابی، نوع محموله و شرایط قرارداد حمل‌ونقل می‌تواند متغیر باشد.

در شرایط فعلی، استفاده از مسیرهایی مانند پاکستان و سرخس اهمیت بیشتری پیدا کرده است، اما محدودیت گزینه‌های حمل و ابهام در تداوم دسترسی به برخی مسیرها، برنامه‌ریزی برای تأمین قطعات را دشوارتر می‌کند. در چنین وضعیتی، دسترسی به مسیرهای جایگزین، از جمله مسیرهای دریایی در صورت فراهم بودن امکان استفاده از آن‌ها، می‌تواند به کاهش فشار هزینه‌های لجستیافزایش هزینه حمل به‌تنهایی عامل تعیین‌کننده قیمت نهایی خودرو نیست و میزان اثرگذاری آن به نوع قطعات، نرخ ارز، ظرفیت هر محموله و سایر هزینه‌های تولید بستگی دارد. با این حال، جهش هزینه جابه‌جایی کالا نشان می‌دهد که برای تحلیل دقیق قیمت خودروهای مونتاژی، باید فراتر از هزینه کارخانه نگاه کرد. هزینه رساندن قطعه به خط تولید نیز بخشی از بهای تمام‌شده محصول است؛ بخشی که در شرایط محدودیت مسیرهای تأمین و افزایش هزینه حمل، سهم آن می‌تواند به‌طور محسوسی افزایش یابد.