پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

سقوط ۸۷ درصدی خودروهای برقی و هیبریدی در اوج ناترازی بنزین ایران

تولید خودروهای برقی، هیبرید و پلاگین در شش ماه نخست ۱۴۰۵ با سقوط ۸۷ درصدی مواجه شده و از ۲ هزار و ۵۰۷ دستگاه در مدت مشابه سال قبل به تنها ۳۲۹ دستگاه رسیده است. این افت در شرایطی رخ داده که ناترازی بنزین به یکی از جدی‌ترین چالش‌های اقتصاد کشور تبدیل شده است؛ یعنی درست زمانی که انتظار می‌رود کاهش مصرف سوخت به یک اولویت صنعتی تبدیل شود، تولید خودروهای پاک و کم‌مصرف به‌شدت سقوط کرده است.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، سال‌هاست درباره رشد مصرف بنزین، فرسودگی ناوگان، پایین بودن بهره‌وری خودروها و فاصله میان تولید و مصرف هشدار داده می‌شود. راهکارها اما عمدتاً در سمت عرضه و مدیریت مصرف جست‌وجو شده‌اند؛ از افزایش تولید و واردات بنزین تا تغییر قیمت و سهمیه‌بندی.

در این میان، یک سؤال اساسی کمتر جدی گرفته شده است: چرا خود خودرو نباید بخشی از راه‌حل باشد؟

وقتی بخش مهمی از بنزین کشور در باک خودروها مصرف می‌شود، کاهش مصرف باید از خود محصول نیز آغاز شود. هیبریدی‌ها و پلاگین‌ها می‌توانند مصرف بنزین را کاهش دهند و خودروهای تمام‌برقی اساساً وابستگی مستقیم به بنزین را حذف می‌کنند. اما آمار تولید، خلاف این مسیر را نشان می‌دهد.

بر اساس آمار ۶ ماهه، مجموع تولید خودروهای برقی، هیبرید و پلاگین از ۲ هزار و ۵۰۷ دستگاه به ۳۲۹ دستگاه رسیده است. از تولید امسال، ۳۰۷ دستگاه سواری و ۲۲ دستگاه اتوبوس بوده‌اند. این یعنی در فاصله یک سال، بیش از ۸۷ درصد از تیراژ این گروه از بین رفته است.

برقی‌سازی هنوز اولویت نیست

ممکن است بخشی از این افت ناشی از همان مشکلاتی باشد که کل صنعت خودرو را درگیر کرده است؛ محدودیت ارزی، تحریم، اختلال زنجیره تأمین و دشواری دسترسی به قطعات و فناوری‌های جدید. خودروهای برقی و هیبریدی نیز به دلیل وابستگی بیشتر به باتری، تجهیزات الکترونیکی و فناوری‌های جدید، از این فشارها مصون نیستند. اما این توضیح، اصل مسئله را حل نمی‌کند.

اگر برقی‌سازی واقعاً یکی از ابزارهای سیاست انرژی کشور است، انتظار می‌رود در زمان تشدید ناترازی، برای حفظ این مسیر اولویت بیشتری ایجاد شود، نه اینکه تولید آن به چندصد دستگاه برسد.

در این میان، به نظر می‌رسد که از نظر سیاست‌گذار، هدف‌گذاری واقعی برای کار با بنزین و تولید خودروهای پاک، اعم از هیبرید و برقی، بیشتر یک گزاره ژورنالیستی و یک ژست مدیریتی دهان‌پرکن است تا یک سیاست صنعتی منسجم.

تغییر فناوری خودرو با چند بخشنامه، مشوق مقطعی یا واردات تعدادی خودروی برقی اتفاق نمی‌افتد. این تحول به زنجیره تأمین، سرمایه‌گذاری، زیرساخت شارژ، سیاست ارزی پایدار، برنامه تولید و مهم‌تر از همه، یک مدل اقتصادی قابل دوام نیاز دارد.

جهان منتظر ایران نمی‌ماند

در همین حال، بازار جهانی مسیر متفاوتی را طی می‌کند. آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده فروش خودروهای برقی در جهان در سال ۲۰۲۵ از ۲۰ میلیون دستگاه عبور کرده و حدود یک‌چهارم فروش خودروهای جدید را تشکیل داده است.

طبیعتاً نمی‌توان ایران را با بازارهای بزرگ جهان یکسان دانست. تحریم، محدودیت ارزی، زیرساخت شارژ و قدرت خرید، موانع جدی هستند. اما این تفاوت‌ها نباید بهانه‌ای برای حذف مسئله فناوری از سیاست صنعتی باشد.

مسئله فقط عقب ماندن از یک فناوری جدید نیست؛ موضوع، بهره‌وری انرژی و آینده صنعت خودرو است.

بنزین بیشتر، خودروی کم‌مصرف کمتر؟

تناقض سیاستی اینجاست: کشور برای جبران ناترازی بنزین ناچار به فکر افزایش عرضه و مدیریت تقاضاست، اما در بخش خودرو که یکی از نقاط اصلی مصرف سوخت است، مسیر تحول فناوری هنوز متزلزل مانده است.

کاهش تولید از ۲ هزار و ۵۰۷ دستگاه به ۳۲۹ دستگاه، فقط یک افت آماری نیست. این عدد نشان می‌دهد بحران انرژی هنوز نتوانسته سیاست صنعتی کشور را به سمت کاهش ساختاری مصرف سوخت هل بدهد.

اگر ناترازی بنزین قرار نیست به محرکی برای تولید خودروهای کم‌مصرف، هیبریدی و برقی تبدیل شود، پس قرار است این بحران تا کجا با تأمین بنزین بیشتر و فشار بیشتر بر مصرف‌کننده مدیریت شود؟

مسئله امروز فقط این نیست که چرا تولید خودروهای برقی و هیبریدی سقوط کرده است؛ مسئله این است که چرا در کشوری که بنزین کم می‌آورد، چرا راه‌های درست، اصولی و قابل اجرا هنوز به اولویت تبدیل نشده است؟