آیا عبور خودروهای تمام‌برقی از آب‌گرفتگی خطرناک است؟

دیدن یک خودروی برقی در خیابان آب‌گرفته برای بسیاری از رانندگان یک سؤال فوری ایجاد می‌کند؛ آیا ترکیب آب و باتری ولتاژبالا می‌تواند خودرو را برق‌دار کند یا برای سرنشینان خطر برق‌گرفتگی ایجاد شود؟ خودروهای برقی مدرن به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که باتری، کابل‌های ولتاژبالا و اجزای اصلی سیستم محرکه در برابر نفوذ معمول آب محافظت شوند و عبور از سطح کم آب الزاماً خطر برق‌گرفتگی ایجاد نمی‌کند، اما این به معنی توانایی عبور از هر میزان آب نیست. آب عمیق، جریان سیلاب، آسیب به کف خودرو و غوطه‌ور شدن طولانی می‌تواند برای یک خودروی برقی همان‌قدر جدی باشد که برای خودروی بنزینی و در بعضی موارد حتی مشکلات متفاوتی ایجاد کند.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، یکی از تصورات رایج این است که چون خودرو برقی باتری بزرگی در کف دارد، ورود به آب بلافاصله می‌تواند برق را به بدنه یا آب اطراف منتقل کند. در حالت عادی چنین اتفاقی نباید رخ دهد، زیرا سیستم ولتاژبالا از بدنه خودرو عایق شده و مجموعه باتری نیز داخل محفظه‌ای بسته و مقاوم در برابر نفوذ آب قرار دارد.

سامانه‌های حفاظتی نیز به‌طور مداوم وضعیت عایق الکتریکی سیستم را کنترل می‌کنند و در صورت تشخیص خطای جدی، می‌توانند مدار ولتاژبالا را قطع کنند. بنابراین بارندگی، شست‌وشوی خودرو یا عبور از آب کم‌عمق چیزی نیست که یک خودروی برقی سالم را به وسیله‌ای برق‌دار تبدیل کند. با این حال، مسئله زمانی جدی می‌شود که آب از محدوده طراحی خودرو فراتر برود.

نداشتن موتور درون‌سوز به معنی توانایی عبور از آب عمیق نیست

خودروی برقی یک مزیت مشخص نسبت به خودروی بنزینی دارد؛ موتور آن برای کار کردن به مکش هوای محیط نیاز ندارد و بنابراین خطر هیدرولاک به شکلی که در موتورهای درون‌سوز وجود دارد مطرح نیست.

در خودروی بنزینی، اگر آب از مسیر فیلتر هوا وارد سیلندر شود، موتور ممکن است در چند ثانیه دچار آسیب مکانیکی بسیار سنگین شود. موتور الکتریکی چنین ورودی هوایی ندارد و از این نظر عبور از آب می‌تواند ریسک متفاوتی داشته باشد. اما این تفاوت نباید راننده را به این نتیجه برساند که خودرو برقی برای حرکت در آب ساخته شده است.

باتری، اینورتر، موتورهای الکتریکی، شارژر داخلی، مبدل ولتاژ، اتصالات و تعداد زیادی یونیت الکترونیکی در خودرو وجود دارند و هرکدام فقط تا سطح مشخصی در برابر آب محافظت شده‌اند.

اگر سطح آب از محدوده تعیین‌شده سازنده بالاتر برود، احتمال ورود آب به بخش‌هایی که برای غوطه‌وری طراحی نشده‌اند افزایش پیدا می‌کند.

عمق مجاز را کارخانه تعیین می‌کند، نه نوع پیشرانه

برای خودروهای برقی نیز مانند بسیاری از خودروهای دیگر، اگر سازنده عمق مجاز عبور از آب تعیین کرده باشد، همان عدد باید معیار قرار گیرد.

نمی‌توان گفت چون یک خودرو برقی باتری آب‌بندی‌شده دارد، پس مثلاً تا نصف ارتفاع درها می‌تواند در آب حرکت کند. دو خودروی برقی با ارتفاع تقریباً مشابه ممکن است محدودیت‌های کاملاً متفاوتی داشته باشند.

محل قرارگیری سوکت‌های فشارقوی، دریچه‌های تهویه باتری، سیستم‌های خنک‌کاری، یونیت‌های کنترل و نوع آب‌بندی در مدل‌های مختلف یکسان نیست.

بنابراین مهم‌ترین قاعده این است که عمق مجاز عبور از آب را از دفترچه خودرو بررسی کنیم و اگر سازنده عددی اعلام نکرده، رفتار محافظه‌کارانه داشته باشیم.

خطر اصلی همیشه برق‌گرفتگی نیست

در آب‌گرفتگی خیابان، یکی از مهم‌ترین خطرها اصلاً ارتباطی با نوع موتور ندارد. راننده نمی‌داند زیر آب چه چیزی وجود دارد و ممکن است مسیر چند متر جلوتر بسیار عمیق‌تر شود، دریچه‌ای باز باشد یا آسفالت تخریب شده باشد.

جریان آب نیز می‌تواند خودرو را از مسیر خارج کند. وقتی آب بالا می‌آید، نیروی شناوری روی خودرو افزایش پیدا می‌کند و فشار تایرها روی سطح جاده کمتر می‌شود؛ بنابراین حتی خودروی سنگین برقی نیز ممکن است در جریان شدید آب کنترل خود را از دست بدهد.

ضمن اینکه خودروهای برقی معمولاً باتری سنگینی در کف دارند و همین بخش در برخورد با سنگ، قطعه فلزی یا مانع پنهان زیر آب می‌تواند آسیب ببیند.

آسیب مکانیکی به محفظه باتری در حالی که خودرو در آب قرار دارد، وضعیت متفاوت و جدی‌تری نسبت به عبور عادی از یک آب‌گرفتگی کم‌عمق ایجاد می‌کند.

اگر باتری زیر آب رفت، آیا فوراً خطرناک می‌شود؟

لزوماً نه. مجموعه باتری خودروهای برقی برای مواجهه با رطوبت، باران و پاشش آب طراحی شده و صرف تماس بیرونی آن با آب به معنی وقوع اتصال کوتاه نیست.

اما غوطه‌وری طولانی، مخصوصاً اگر آب به داخل محفظه باتری نفوذ کند، می‌تواند باعث خوردگی، خطای عایقی و آسیب داخلی شود. مشکل اینجاست که این آسیب همیشه همان لحظه خودش را نشان نمی‌دهد و ممکن است خودرو بعد از خروج از آب نیز ظاهراً طبیعی کار کند. در چنین شرایطی روشن بودن خودرو یا نبودن چراغ خطا دلیل کافی برای سالم بودن باتری نیست.

اگر خودرو تا ارتفاع زیادی در آب قرار گرفته یا برای مدتی غوطه‌ور شده است، باید پیش از ادامه استفاده توسط تعمیرگاه متخصص خودروهای برقی بررسی شود.

آب شور وضعیت خطرناک‌تری دارد

اگر خودرو برقی در آب شور یا آب بسیار آلوده غوطه‌ور شود، حساسیت موضوع بیشتر می‌شود. آب شور رسانایی الکتریکی بیشتری دارد و پس از خشک شدن نیز نمک روی اتصالات باقی می‌ماند و می‌تواند فرآیند خوردگی را سرعت دهد. ورود آب شور به مجموعه باتری ممکن است شرایطی ایجاد کند که واکنش‌های شیمیایی و اتصال داخلی سلول‌ها حتی مدتی بعد از خارج شدن خودرو ادامه پیدا کنند.

به همین دلیل خودروهای برقی غوطه‌ورشده در آب شور باید با حساسیت بسیار بیشتری بررسی و نگهداری شوند و نباید آنها را مانند خودرویی دانست که فقط از یک گودال آب باران عبور کرده است.

آیا احتمال آتش‌سوزی باتری وجود دارد؟

اگر باتری آسیب فیزیکی یا الکتریکی جدی ببیند، احتمال ایجاد اتصال داخلی و افزایش دمای سلول‌ها وجود دارد و در شرایط خاص این روند می‌تواند به فرار حرارتی و آتش‌سوزی منجر شود.

این اتفاق نتیجه طبیعی هر آب‌گرفتگی نیست، اما یکی از دلایلی است که خودروهای برقی غوطه‌ور در آب باید بعد از حادثه بررسی تخصصی شوند.

اگر بعد از آب‌گرفتگی از زیر خودرو دود، بخار غیرعادی، صدای هیس یا تق‌تق شنیده می‌شود، بوی غیرعادی احساس می‌شود یا دمای کف خودرو به شکل محسوسی بالا رفته است، بهتر است سرنشینان از خودرو فاصله بگیرند و موضوع به نیروهای امدادی اطلاع داده شود. در چنین وضعیتی نباید شخصاً سراغ باتری یا کابل‌های ولتاژبالا رفت.

کابل‌های نارنجی را دست نزنید

در خودروهای برقی معمولاً کابل‌های ولتاژبالا با رنگ نارنجی مشخص می‌شوند. این کابل‌ها در استفاده عادی کاملاً ایمن هستند، اما پس از تصادف، آب‌گرفتگی شدید یا آسیب زیر خودرو نباید توسط فرد غیرمتخصص لمس یا باز شوند.

اگر بخشی از سیستم ولتاژبالا آسیب دیده یا کابل نارنجی از محل خود خارج شده است، بهتر است خودرو دست‌نخورده باقی بماند تا نیروی متخصص آن را بررسی کند. این موضوع به‌خصوص پس از غوطه‌وری یا برخورد با مانع زیر آب اهمیت دارد.

بعد از خروج از آب فوراً خودرو را شارژ نکنید

اگر خودرو فقط از آب کم‌عمق و در محدوده مجاز کارخانه عبور کرده و هیچ خطایی نیز مشاهده نمی‌شود، شرایط با یک خودرو غوطه‌ور متفاوت است. اما اگر آب به ارتفاع قابل توجهی رسیده، وارد کابین شده یا احتمال می‌دهید باتری و تجهیزات فشارقوی برای مدتی در آب قرار گرفته‌اند، بهتر است خودرو پیش از اتصال به شارژر بررسی شود.

وصل کردن خودرویی که احتمال آسیب الکتریکی یا نفوذ آب در آن وجود دارد به منبع برق، تصمیم مناسبی نیست. در چنین شرایطی ابتدا باید وضعیت عایق الکتریکی، باتری و اتصالات فشارقوی توسط مرکز خدمات مجهز بررسی شود.

ترمز خودرو برقی هم بعد از آب نیاز به توجه دارد

هرچند خودروهای برقی هنگام کاهش سرعت از ترمز احیاکننده استفاده می‌کنند، همچنان ترمز اصطکاکی شامل دیسک و لنت دارند.

پس از عبور از آب ممکن است سطح دیسک و لنت خیس شود و عملکرد ترمز اصطکاکی در لحظات نخست تغییر کند. در یک مسیر امن می‌توان با فشار ملایم روی ترمز از عملکرد صحیح آن مطمئن شد.

در خودروهای برقی این موضوع حتی اهمیت خاصی دارد، زیرا راننده ممکن است در استفاده روزمره به ترمز احیاکننده عادت کرده باشد و کمتر متوجه وضعیت ترمزهای مکانیکی شود.

خودرو برقی زیردریایی نیست

اینکه خودروهای تمام‌برقی موتور احتراقی و ورودی هوای موتور ندارند و سیستم ولتاژبالای آنها عایق‌بندی شده است، باعث می‌شود برخی از خطرات خودروهای بنزینی در آب برای آنها مطرح نباشد، اما در مقابل باتری بزرگ، تجهیزات الکترونیکی و مدار ولتاژبالا حساسیت‌های متفاوتی ایجاد می‌کنند.

عبور از آب کم‌عمق در محدوده‌ای که سازنده اجازه داده، برای یک خودروی برقی سالم نباید خطر برق‌گرفتگی ایجاد کند؛ اما ورود به آب عمیق یا جاری همچنان خطرناک است و نباید برقی بودن خودرو را به معنی قابلیت عبور از سیلاب دانست.

اگر عمق آب مشخص نیست، آب جریان دارد یا سطح آن به سرعت بالا می‌رود، بهترین تصمیم برای خودروی برقی دقیقاً همان تصمیمی است که برای هر خودروی دیگری منطقی خواهد بود؛ وارد آب نشوید و مسیر دیگری انتخاب کنید.

هزینه چند دقیقه تغییر مسیر بسیار کمتر از ریسک آسیب به مجموعه باتری‌ای است که در بسیاری از خودروهای برقی یکی از گران‌ترین قطعات خودرو محسوب می‌شود.