پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

طراحی های خودروهای ایرانی چه زبانی را دنبال می کنند؟

با معرفی ری را و TF21 حالا فصل جدیدی از طراحی خودرو در ایران ورق خورده است. در این مقاله این پروژه ها و مسیر طراحی های جدید صنعت خودروی ایران را بررسی می کنیم.

طراحی خودرو یکی از مهم ترین المان های شکل گیری یک محصول و شخصیت دادن به آن است. شاخه ای از صنعت که تاریخی پرفراز و نشیب داشته و همیشه یکی از مهم ترین عوامل مؤثر بر موفقیت هر محصول بوده است. خودروسازان مطرح دنیا از گذشته تا امروز طراحی های متفاوتی را متناسب با شرایط ارائه داده اند و به بلوغ فعلی در بحث طراحی رسیده اند. در این میان، خودروسازان نوپا در طول تاریخ ابتدا از الگوبرداری یا کپی برداری استفاده کرده اند و بعد با همکاری با طراحان ارشد دنیا، به زبان طراحی مخصوص به خود رسیده اند. برای مثال، چینی ها را در نظر بگیرید که ابتدا کپی برداری می کردند و حالا برترین خودروسازان چینی به بلوغ و زبان مستقل در طراحی رسیده اند، اما همیشه مسیر به این شکل نیست. برای مثال، خودروسازی نوپای وینفست ویتنام و یا TOGG ترکیه طراحی را از کپی برداری شروع نکردند و به جای آن ترجیح دادند با تیم طراحی قدرتمندی مثل پینین فارینا همکاری کنند تا آن ها طراحی مستقل برای این دو نشان رقم بزنند. اما خودروسازان ایرانی کدام مسیر را طی می کنند؟

پیشرفت و بلوغ در طراحی خودرو

چه چیز در طراحی خودرو به عنوان پیشرفت و یا بلوغ تلقی می شود؟ از نگاه بسیاری از کارشناسان زمانی طراحی به نقطه اوج خود می رسد که خودروساز بتواند یک زبان طراحی منحصر به خود را تعریف کند. این تعریف در مورد بسیاری از خودروسازان جهان به جایی می رسد که با حذف نشان یک خودرو، شما می تواند برند تولیدکننده آن را حدس بزنید و این یعنی طراحی به بلوغی رسیده است که مخاطب سبک طراحان آن کمپانی را می شناسند. این موقعیت البته اوج پیشرفت در طراحی است و قاعدتاً همه برای رسیدن به این نقطه تلاش می کنند. فراموش نکنید در دنیای پیشرفته امروز حالا ساخت خودرو از مهندسی به طراحی می رسد و این یعنی محدودیت های طراحی از نظر المان های مهندسی بیش تر شده است و همین باعث می شود طراحی خودروهای جدید ساختارشکن و نامتعارف باشند، اما با این وجود هم هنوز زبان طراحی از طراحی خودرو جدا نمی شود و برای هر کمپانی یک عنصر اصلی محسوب می شود.

ایران و مسیری متفاوت در طراحی خودرو

در ایران ما مسیری متفاوت را در طراحی خودرو پیش گرفتیم، نه کپی برداری را مثل چین انجام دادیم و نه مثل ترک ها قرارداد همکاری برای طراحی کامل خودرو با استودیوهای مطرح طراحی عقد کردیم. البته عملاً شرایط تحریم تا حد زیادی مانع از انتخاب این دو راه برای ما شده بود و طراحان ایرانی مجبور بودند مسیری را انتخاب کنند که مشخص نبود انتهایش به کجا ختم می شود، چراکه مصداقی برای این مسیر وجود نداشت. یادمان باشد ما در کشورمان طراحان بسیار زبده ای داریم اما برای یک طراحی پخته و جذاب فقط وجود طراحان خوب کافی نیست. در واقع، اگر طراح ما با محدودیت های صنعتی طرف باشد نمی تواند کار جذابی ارائه کند.

حتماً ببینید: تست و بررسی تارا

با به وجود آمدن دوباره شرایط تحریمی بعد از کنار رفتن برجام، صنعت خودروی دولتی ما مسیر خودکفایی و ساخت محصولات ملی را پیش رو گرفت. نخستین نتیجه این روند تارا بود که همه می دانیم این خودرو همان پژو ۳۰۱ است که تغییراتی در ظاهر دارد. پس عملاً تارا را نمی توان نتیجه ای خالص از کار طراحان دانست، چراکه در این مورد با یک پروژه تحمیلی طرف هستیم که تیم طراحی هم محدودیت های صنعتی داشته و هم محدودیت هایی اصولی در طراحی را داشته است. اما به غیر از پروژه تارا، طراحی خودروهایی نظیر سایپا شاهین و آریا را از سایپا دیدیم و حالا هم ری را و TF21 در قالب نمونه های اولیه یا طرح هایی مفهومی از سوی ایران خودرو ارائه شده اند. در ادامه زبان طراحی های ایران خودرو و سایپا را با توجه به تمام محدودیت های طراحی بررسی می کنیم.

سایپا و یک خط ثابت در طراحی

زمانی که سایپا شاهین معرفی شد علیرغم تمام انتقادهای به‌جا در مورد مشخصات فنی، طراحی این خودرو از نظر بسیاری از علاقه مندان منطقی و خوب انجام شده بود. خطوط طراحی در این خودرو البته نه به پختگی رده های بالای جهانی اما در نوع خودش خوب ارزیابی می شد. پس از آن آریا معرفی شد و همان خطوط را در این خودرو هم دیدیم. سهند و اطلس سایپا هم تقریباً الگوی مشابهی را در طراحی دارند و این یعنی سایپا با تمام اشکالات فنی در خودروهای جدیدش، خط و زبان طراحی خود را پیدا کرده و تمام محصولاتش همین روند را در طراحی دنبال می کنند. این روند در طراحی تقریباً همان الگوی جهانی را دنبال می کند و از این نظر روند طراحی در سایپا کمی حرفه ای تر از ایران خودرو ارزیابی می شود که در ادامه دلیل آن را بررسی می کنیم.

ایران خودرو و مسیر طراحی های جدیدش

همان طور که گفته شد، طراحی تارا به نوعی یک پروژه تحمیلی برای طراحان ایران خودرو محسوب می شد. تیم طراحی مجبور بود خطوط را براساس آن چه در پژو ۳۰۱ وجود داشت پیش ببرد. در نهایت، تارا تولید شد اما تارا را نمی توان نمونه ای از تعریف زبان طراحی های ایران خودرو دانست. پس برای بررسی زبان و یا سبک طراحی باید به سراغ ری را و TF21 برویم، دو نمونه اولیه و یا طرح مفهومی که شرکت می گوید نزدیک به تولید هستند. در مورد ری را باید گفت ایران خودرو توانست به نقطه مطلوبی از درک ترندهای طراحی برسد. اگرچه انتقادهای زیادی به طراحی این خودرو وارد بود، اما به‌هرحال تیم طراحی توانسته بود به درک درستی از آن چه امروز بازار می خواهد برسد. در این میان، نباید از شباهت طراحی عقب، کنار و کابین این خودرو به پژو ۲۰۰۸ هم گذشت، اما در مجموع، ری را المان های جذابی داشت که در تارا دیده نمی شد.

در مراسم معرفی TF21، به عنوان محصولی جدید در رده هاچ‌بک اقتصادی، طراحان ایران خودرو در مرکز تحقیقات این شرکت توضیح دادند که در این خودرو هم المان هایی ثابت با ری را در نظر گرفته شده و این یعنی ایران خودرو معتقد است به زبان طراحی مشخصی برای ارائه محصول ملی رسیده است. با این وجود اما اگر بخواهیم فراتر از طراحی چراغ ها به این دو خودرو نگاه کنیم باید بگوییم هر دو خودرو از برخی ترندهای طراحی در جهان پیروی می کنند، اما تا حد زیادی زبان طراحی مشترکی ندارند. البته در مجموع باید دید این دو خودرو نهایتاً با چه چهره ای و چه زمان به بازار می آیند اما آن چه مشخص است این که ایران خودرو به زبان واحدی در طراحی نرسیده است.

ضعف ایران خودرو در تعریف زبان طراحی

در گفت و گویی که با یکی از طراحان خودرو داشتیم و براساس شنیده ها می توان گفت در ایران خودرو دخالت های بیش تری در طراحی ها از سوی مدیران انجام می شود. این موضوعی است که در سایپا کم تر دیده شده و همین باعث شده است سایپا در تعریف یک زبان طراحی موفق تر عمل کند. انگار در ایران خودرو شخصی بالاتر از سرتیم طراحی تصمیم گیرنده است و همین باعث می شود در محصولات این کمپانی زبان مشترک و خط و مشی طراحی را نبینیم.

سخن آخر

در این مقاله سعی کردیم نگاهی اجمالی به آن چه در طراحی خودرو در ایران می گذرد داشته باشیم. در پایان دقت داشته باشید که مقوله طراحی یک مبحث سلیقه ای است و می توان نظر شما به عنوان خواننده با من نویسنده متفاوت باشد، اما روند طراحی و تعریف زبان طراحی یک مسیر ثابت در تمام دنیاست که در ایران به درستی پیش نمی رود. در پایان باید به طراحان خوب ایرانی که با تمام محدودیت ها به کار خودشان ادامه می دهند خسته نباشید گفت و یادآور شد که این متن به هیچ وجه قصد کوچک شمردن کار آن ها را ندارد و اگر روند درستی را در طراحی های ایران نمی بینیم، محدودیت های تحریمی و اشتباهات مدیریتی باعث آن شده است.

محمدرضا پاداش

پایگاه خبری اسب بخار