پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

امیرحسن کاکایی: کشف قیمت عادلانه در بورس کالا راه نجات و احیای صنعت خودرو

تحریم ها از یک و از سوی دیگر، کاهش تولید باعث شده است که طی ماه های اخیر فاصله قیمتی خودرو بین کارخانه و بازار آزاد بسیار زیاد شود و مجدداً خودرو از کالایی مصرفی بدل به کالایی سرمایه ای شود. در این میان، سود اصلی به جیب دلالان می رود بدون آن که ریالی در این زمینه سرمایه گذاری کرده باشند. در این شرایط، هم مردم متضرر می شوند و هم خودروساز، اما زیان اصلی متوجه اقتصاد کشور است.

در این خصوص برخی کارشناسان و فعالان صنعت خودرو پیشنهاد می دهند که خودرو در بورس کالا عرضه شود. جایی که می توان با رساندن تولید به تعادل، شاهد کشف قیمت واقعی خودرو شد. اما پیش از آن در شرایط کنونی با توجه به نیاز مالی خودروسازان به منابع مالی، پیشنهاد دیگر فروش اوراق سلف خودروست. راهی که می تواند هم منابع مورد نیاز خودروساز را تأمین کند و هم باعث تضمین سود سرمایه گذارن شود. این موضوع را با «امیرحسن کاکایی»، استاد دانشگاه علم و صنعت، در میان گذاشتیم؛ گفت و گوی ما با کاکایی را می خوانید.

در شرایط کنونی آیا امکان عرضه خودرو در بورس کالا وجود دارد؟

اکنون اوضاع صنعت خودرو بحرانی است و رانت بسیار زیادی، ناشی از قیمت‌گذاری غلط در بازار، به عده‌ای داده می‌شود. از آن طرف، شرکت‌های خودروسازی مشکلات جدی مالی دارند و این یک معنی بیش تر ندارد و آن هم پیدا کردن یک راه چاره برای بهبود اوضاع صنعت خودروست. در نگاهی واقع بینانه، هیچ کس از اقداماتی که تا به حال انجام شده است راضی نیست.  یعنی نه بازار تحت کنترل است، نه خودروساز راضی است و نه مصرف کننده. بنابراین اوضاع نشان می‌دهد یک جای کار می‌لنگد و باید اقدام عاجلی کرد؛ این اقدام عاجل این است که یک قیمت واقعی برای محصولات خودروسازان کشف شود. حالا این‌که بازار چه موقع به تعادل می‌رسد، طبیعتاً بعد از این‌که تولید بالا برود بازار می‌تواند به تعادل برسد. در همین زمینه تا وقتی رانت‌های ۵۰ و ۱۰۰ درصدی در قیمت‌گذاری‌ها وجود دارد، طبیعی است که سرمایه می‌خواهد دنبال چنین بازاری برود. یا برعکس؛ اگر ما بتوانیم یک قیمت‌گذاری درستی را وارد این بازار کنیم، خود به خود سرمایه‌گذاران از این بازار  بیرون می‌روند و بازار می‌ماند و مصرف‌کنندگان داخلی. بنابراین این اصل ماجراست. اکنون دو روش وجود دارد؛ یکی این‌که ما اعلام کنیم خودرو براساس پنج درصد زیر نرخ حاشیه بازار قیمت‌گذاری شود که بعضی‌ها از تبعات آن می‌ترسند. راه دیگر این است که بیاییم خودرو را در بورس عرضه کنیم و در این مسیر نیز باید نکاتی را رعایت کنند.

چه نکاتی باید رعایت شود؟

اول این که، باید مانع از شکل گیری رانت شویم که در صورت عدم دخالت در قیمت های واقعی در بورس، این رانت به کلی حذف می شود. برخی کارشناسان نیز در این حوزه اعلام می کنند که برای ورود خودرو به بورس نباید نگران رشد غیرطبیعی قیمت ها باشیم، چراکه به محض این‌که خودرو در بورس کالا عرضه شود، شاید در ابتدا نرخ خودرو بر تابلوی معاملات بالا رود اما در صورتی که قیمت کاذب باشد، سرمایه گذاران به کلی از گردونه بازار خارج شده و خودروسازان نیز براساس قیمت های معقول و مورد پسند مصرف کنندگان قیمت های خود را تعدیل می کنند.

نکته دیگر این است که شرایط خرید فعلی را در ابتدای عرضه خودرو در بورس نیز می توان اعمال کرد. برای مثال، این که در شرایط کنونیِ واگذاری خودروها اعلام می شود که خریدار نباید در سه سال گذشته خودرویی خریده باشد، در بورس هم پابرجا بماند تا از ورود تقاضای زیاد در ابتدای معاملات جلوگیری شود. به این ترتیب، پس از مدتی که عرضه خودرو در بورس به طور مستمر انجام شد، می توان نرخ ها را آرام آرام آزاد و واقعی کرد و بدون شک نیز وقتی فاصله شدید قیمتی امروز در بورس به حدی معقول برسد، سرمایه گذاران چندان رغبتی برای حضور در تالار بورس برای خرید خودرو نخواهند داشت.

حالا سوال عده ای این است که با ورود خودرو به بورس براساس شرایط فوق چه اتفاقی می افتد؟ نتیجه مشخص است سود واقعی حاصل از تولید به جیب خودروساز می رود و این شرکت ها به جای زیان به سود تولید می رسند، این جاست که ظرفیت های تولید رشد می کند و رویدادی که همه مسئولان نیز انتظار دارند، یعنی رشد تولید و کیفیت مطلوب محصولات، محقق می شود.

یعنی شما معتقدید عرضه خودرو در بورس کالا با رعایت شرایطی که هیچ رانت قیمتی ایجاد نشود، باعث تعادل در عرضه و تقاضا می‌شود؟

بله، این رویداد حتماً شدنی است. ورود خودرو به بورس کالا، در کوتاه‌مدت حتماً تقاضا را کنترل می‌کند و قیمت‌ها را به ثبات می‌رساند و در بلندمدت نیز باعث افزایش عرضه می‌شود. اکنون در شرایطی که خودروساز در حال زیان است، مدام به او اعلام می شود که چرا تولید را بالا نمی‌برید؟ دلیل معلوم است، در شرایط زیان و مشکلات عدیده مالی نمی تواند تولید را افزایش دهد. خودروسازان بالاخره، به دلیل تحریم‌ها، روی داخلی‌سازی کار کرده اند اما احتیاج به پول دارند. در این وضعیت مدام باید قرض بگیرند اما وقتی شما بدهکار هستی و کاری سودآور ندارید، مجموعه شما قفل می شود و امکان تأمین مالی نیز پیدا نمی کنید. با همه این تفاسیر، اگر خودروسازان به بورس کالا بیایند و اجازه فروش محصولات شان با قیمت واقعی را داشته باشند، پتانسیل ها رفته رفته رشد می کند و شاهد احیای صنعت خودرو خواهیم بود.

در خصوص مشکلات ذکرشده تأمین منابع مالی، نظرتان درباره تأمین مالی از بازار سرمایه چیست؟

در حال حاضر، موضوعی که بنده برای بهبود صنعت خودرو متصور هستم، کشف قیمت منطقی و عادلانه است. چون افرادی که در بورس حضور دارند دارای کد هستند، به دلیل شفافیت بالای معاملات، امکان نظارت دقیق وجود دارد و همین امر به کاهش دلالی کمک می کند. 

آیا این امکان وجود دارد که خودرو پس از ورود به بورس کالا از یک کالای سرمایه‌ای دوباره به یک کالای مصرفی تبدیل شود؟

بله، در صورت حمایت های مناسب بدون شک بین حدود شش ماه تا یک سال این اتفاق می افتد. این مدل اتفاق و کوتاه آمدن دولت در قیمت گذاری خودرو را تجربه کرده ایم و در صورت واقعی سازی قیمت ها، اوضاع این صنعت و شرایط خودروسازان به مراتب بهتر می شود.

به عنوان پرسش آخر، با عرضه خودرو در بورس کالا و انتشار اوراق سلف برای تأمین مالی خودروسازان، می‌توانیم در سال های آینده شاهد تحول صنعت خودروسازی باشیم؟

بله. نکته مهم این است که اگر ما اکنون تکلیف آزادسازی قیمت‌ها را روشن نکنیم، اصلاً در سال های آینده خودروسازی باقی نخواهد ماند که بخواهیم در خصوص روش های فروش آن بحث کنیم؛ بنابراین بردن کالایی به نام خودرو در بورس کالا با آن ضوابطی که به آن اشاره شد، در مرحله فعلی شرط لازم حیات خودروسازی کشور است. بعد از آن می‌رسیم به مسائلی مثل کنترل بازار یا تأمین مالی خودروسازان با انتشار اوراق سلف که امیدوارم به زودی شاهد واقعی سازی قیمت ها و احیای صنعت خودرو به کمک بازار سرمایه باشیم.

علی طجوزی

پایگاه خبری اسب بخار