BYD در پاکستان؛ یکی از هزاران فرصت ازدست‌رفته ایران

اعلام آمادگی کارخانه BYD در پاکستان برای آغاز تولید تا اواسط دسامبر ۲۰۲۶، فقط خبری درباره مونتاژ خودروهای برقی نیست؛ این اتفاق پرسشی جدی پیش روی صنعت خودروی ایران می‌گذارد: چرا کشوری با دهه‌ها تجربه خودروسازی و شبکه گسترده قطعه‌سازی، نتوانسته است به مقصدی جذاب‌تر برای سرمایه‌گذاری صنعتی و همکاری با خودروسازان بزرگ تبدیل شود؟

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، BYD چین که امروز از بازیگران اصلی صنعت خودروهای برقی و باتری در جهان به شمار می‌آید و اکنون به لطف واردات بازهم به بازار خودرو ایران ورود کرده است، کمتر از ۱۰ سال پیش قرار بود که در ایران تولید را آغاز کند. بااین‌حال‌، بازهم بنا به مسائل سیاسی، این حضور نه تنها به شکل‌گیری همکاری گسترده منجر نشد، بلکه باعث خروج این شرکت از ایران نیز شد.

هر چند این خروج دلایل متعدد غیرصنعتی دارد، اما در هر صورت، بی‌وای‌دی از ایران رفت و حالا در شرق ایران، در پاکستان سرمایه‌گذاری کرده است.

پاکستان چه دارد که ایران ندارد؟

براساس گزارش‌های منتشرشده، کارخانه مونتاژ BYD در پاکستان با ظرفیت اولیه ۲۵ هزار دستگاه در سال طراحی شده است و امکان افزایش ظرفیت به ۵۰ هزار دستگاه را دارد. ایجاد بیش از هزار شغل نیز برای این پروژه پیش‌بینی شده است. آغاز تولید و تحقق این ظرفیت‌ها، البته هنوز باید در عمل محقق شود.

پاکستان از نظر سابقه خودروسازی، تجربه تولید انبوه، شبکه قطعه‌سازی و ظرفیت‌های مهندسی، با ایران قابل قیاس نیست. بااین‌حال، جذب سرمایه‌گذاری فقط به زیرساخت و توان تولید وابسته نیست؛ ثبات مقررات، امکان تأمین مالی، دسترسی به بازار، روابط تجاری و پیش‌بینی‌پذیری محیط کسب‌وکار نیز در تصمیم سرمایه‌گذار نقش تعیین‌کننده دارند.

هزینه فرصت‌های ازدست‌رفته

صنعت خودروی ایران با مجموعه‌ای از مشکلات ساختاری، از تحریم‌ها و محدودیت‌های بانکی و انتقال فناوری تا نوسان سیاست‌های تجاری، مداخلات قیمتی و دشواری جذب سرمایه خارجی روبه‌روست. حاصل این وضعیت، فاصله میان ظرفیت‌های بالقوه صنعت و توان واقعی آن برای رقابت و نوسازی است.

همکاری عمیق با شرکتی مانند BYD می‌توانست، در صورت طراحی درست قرارداد و تعهدات انتقال فناوری، فراتر از مونتاژ خودرو باشد؛ فرصتی برای ارتقای قطعه‌سازی، توسعه دانش فنی خودروهای برقی، تربیت نیروی متخصص و پیوند با زنجیره تأمین جهانی.

مسئله فقط BYD نیست

سرمایه‌گذاری BYD در پاکستان به‌خودی‌خود به معنای برتری صنعتی این کشور بر ایران نیست؛ بلکه نشان می‌دهد مزیت‌های صنعتی، بدون سیاست‌گذاری مؤثر و محیط اقتصادی قابل پیش‌بینی، لزوماً به سرمایه‌گذاری تبدیل نمی‌شوند.

BYD می‌تواند یکی از هزاران فرصت ازدست‌رفته خودروسازی ایران باشد؛ اما پرسش مهم‌تر این است که چه تعداد فرصت دیگر باید از دست برود تا فاصله میان توان صنعتی کشور و عملکرد واقعی آن جدی گرفته شود؟