روی دست‌انداز ترمز نگیرید؛ سرعت را قبل از آن کم کنید

بسیاری از رانندگان وقتی ناگهان با یک دست‌انداز یا سرعت‌گیر روبه‌رو می‌شوند، تا آخرین لحظه پای خود را روی ترمز نگه می‌دارند و درست زمانی که چرخ‌های جلو به مانع می‌رسند، شدیدترین فشار را به ترمز وارد می‌کنند؛ رفتاری که در ظاهر منطقی به نظر می‌رسد، اما می‌تواند ضربه واردشده به تایر، رینگ و سیستم تعلیق جلو را بیشتر کند. روش مناسب این است که بخش اصلی کاهش سرعت پیش از رسیدن به دست‌انداز انجام شود و خودرو هنگام عبور، تا حد امکان با سرعت کم، فرمان مستقیم و بدون ترمز شدید حرکت کند تا فنر و کمک‌فنر فرصت داشته باشند وظیفه اصلی خود یعنی جذب ناهمواری را انجام دهند.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، سیستم تعلیق خودرو دقیقاً برای این ساخته شده که اجازه ندهد تمام ضربات سطح جاده مستقیماً به بدنه و سرنشینان منتقل شوند. فنرها امکان حرکت عمودی چرخ را فراهم می‌کنند و کمک‌فنرها نیز سرعت این حرکت را کنترل می‌کنند تا خودرو بعد از هر ناهمواری چندین بار بالا و پایین نرود. با این حال سیستم تعلیق زمانی بهترین عملکرد را دارد که بخشی از دامنه حرکتی آن پیش از رسیدن به مانع مصرف نشده باشد. اینجاست که ترمز شدید درست روی دست‌انداز می‌تواند شرایط را نامناسب کند.

هنگام ترمز شدید چه اتفاقی برای محور جلو می‌افتد؟

وقتی راننده به‌شدت ترمز می‌گیرد، وزن دینامیکی خودرو به سمت جلو منتقل می‌شود و بار بیشتری روی محور جلو قرار می‌گیرد. در نتیجه فنرهای جلو بیشتر فشرده می‌شوند و ارتفاع قسمت جلویی خودرو مقداری کاهش پیدا می‌کند.

اگر درست در همین وضعیت چرخ جلو با لبه یک دست‌انداز برخورد کند، سیستم تعلیق باید ضربه‌ای تازه را در حالی جذب کند که از قبل تحت فشار بیشتری قرار گرفته است. به بیان ساده، بخشی از فضای حرکتی فنر و کمک‌فنر پیش از برخورد مصرف شده و اکنون چرخ برای بالا رفتن از دست‌انداز فضای کمتری در اختیار دارد.

هرچه سرعت بیشتر و دست‌انداز تیزتر باشد، این مسئله جدی‌تر می‌شود و احتمال انتقال ضربه شدید به تایر، رینگ، بوش‌ها، سیبک‌ها، طبق و مجموعه کمک‌فنر افزایش پیدا می‌کند. بنابراین مشکل خودِ ترمز نیست؛ زمان ترمز گرفتن است.

ترمز را قبل از دست‌انداز بگیرید

روش صحیح این است که به محض مشاهده دست‌انداز، کاهش سرعت را شروع کنید و تا پیش از رسیدن چرخ‌های جلو به مانع، بخش عمده ترمزگیری تمام شده باشد.

وقتی خودرو به سرعت مناسب رسید، فشار ترمز باید کاهش پیدا کند و بهتر است هنگام برخورد اولیه چرخ‌ها با دست‌انداز، سیستم تعلیق در وضعیت طبیعی‌تری قرار داشته باشد.

در چنین حالتی فنر می‌تواند آزادانه‌تر فشرده شود، چرخ مسیر ناهمواری را دنبال کند و کمک‌فنر نیز حرکت آن را کنترل کند. نتیجه معمولاً ضربه کمتر به اتاق و فشار کمتر بر قطعات جلوبندی خواهد بود.

البته این توصیه به معنی عبور سریع از دست‌انداز نیست. اگر سرعت زیاد باشد، حتی بهترین سیستم تعلیق هم نمی‌تواند قوانین فیزیک را کنار بزند.

چرا بعضی وقت‌ها با رها کردن ترمز، خودرو نرم‌تر رد می‌شود؟

بسیاری از رانندگان به‌صورت تجربی متوجه شده‌اند که اگر چند متر پیش از دست‌انداز ترمز بگیرند و درست قبل از رسیدن به آن فشار ترمز را کم کنند، خودرو نرم‌تر از مانع عبور می‌کند.

دلیل آن همان انتقال وزن است. با کاهش فشار ترمز، بار اضافی محور جلو کمتر می‌شود و قسمت جلوی خودرو از حالت فشرده شدید خارج می‌شود. در نتیجه سیستم تعلیق دوباره بخشی از دامنه حرکت خود را به دست می‌آورد. این تفاوت به‌خصوص در خودروهایی با تعلیق نسبتاً نرم یا خودروهایی که قسمت جلوی سنگینی دارند، محسوس‌تر است.

اما این تکنیک فقط وقتی مفید است که سرعت از قبل به اندازه کافی کاهش پیدا کرده باشد. رها کردن ترمز با سرعت بالا و امید بستن به سیستم تعلیق، نه‌تنها کمکی نمی‌کند، بلکه می‌تواند برخورد شدیدتری ایجاد کند.

سیستم تعلیق را مجبور به کاری نکنید که برایش طراحی نشده است

کمک‌فنر و فنر برای جذب ناهمواری طراحی شده‌اند، اما ظرفیت آنها محدود است. اگر خودرو با سرعت زیاد به دست‌انداز کوتاه و تیز برخورد کند، چرخ باید در مدت بسیار کوتاهی مسیر عمودی زیادی طی کند و ممکن است سیستم تعلیق به انتهای دامنه حرکت خود برسد. در این حالت ضربه‌ای که قرار بود توسط فنر جذب شود، با شدت بیشتری به اتاق و قطعات تعلیق منتقل می‌شود.

این همان ضربه‌ای است که گاهی با صدای شدید «کوبش» از محور جلو یا عقب همراه است. تکرار چنین ضربه‌هایی می‌تواند عمر کمک‌فنرها، بوش‌ها، توپی و بلبرینگ چرخ و حتی تایر و رینگ را کاهش دهد.

بنابراین بهترین حفاظت از سیستم تعلیق نه عبور مورب و نه استفاده از ترفندهای عجیب، بلکه انتخاب سرعت مناسب پیش از رسیدن به ناهمواری است.

عبور مورب همیشه راه‌حل خوبی نیست

برخی رانندگان برای نرم‌تر شدن عبور، خودرو را به شکل مورب روی سرعت‌گیر می‌برند تا ابتدا یک چرخ و بعد چرخ دیگر از روی مانع عبور کند. این روش در خودروهای بسیار کم‌ارتفاع و روی بعضی سرعت‌گیرهای غیرعادی می‌تواند احتمال گیر کردن کف خودرو را کاهش دهد، اما برای دست‌اندازهای عادی روش استانداردی محسوب نمی‌شود.

عبور مورب باعث می‌شود دو طرف سیستم تعلیق در زمان‌های متفاوت تحت فشار قرار بگیرند و بدنه دچار پیچش بیشتری شود. ضمن اینکه در خیابان ممکن است خودرو برای انجام این حرکت وارد مسیر خودروی کناری شود. در شرایط معمول، بهتر است خودرو با فرمان مستقیم و سرعت پایین از دست‌انداز عبور کند.

روی دست‌انداز دوباره گاز ندهید

یک اشتباه دیگر این است که راننده بعد از عبور چرخ‌های جلو، بلافاصله گاز را فشار دهد تا محور عقب سریع‌تر از مانع عبور کند. شتاب ناگهانی می‌تواند باعث انتقال وزن به عقب شود و درست زمانی که چرخ‌های عقب به دست‌انداز می‌رسند، بار بیشتری روی آنها قرار دهد. نتیجه ممکن است ضربه شدیدتری به تعلیق عقب باشد.

بهتر است تا زمانی که هر چهار چرخ از مانع عبور نکرده‌اند، سرعت خودرو تقریباً یکنواخت و پایین بماند و شتاب‌گیری بعد از عبور کامل انجام شود.

خودروهای پر از سرنشین به احتیاط بیشتری نیاز دارند

وقتی خودرو با چند سرنشین یا بار سنگین حرکت می‌کند، فنرها از قبل بیشتر فشرده شده‌اند و ارتفاع خودرو نیز کاهش پیدا می‌کند. در چنین شرایطی فضای باقی‌مانده برای حرکت سیستم تعلیق کمتر است و برخورد با دست‌انداز می‌تواند شدیدتر احساس شود.

این موضوع درباره صندوق پر، خودروهای خانوادگی با چند سرنشین و به‌خصوص وانت‌ها یا خودروهای تجاری دارای بار اهمیت بیشتری دارد. سرعتی که هنگام خالی بودن خودرو بدون مشکل از یک دست‌انداز عبور می‌کند، ممکن است در حالت پر از بار باعث کوبش تعلیق یا برخورد کف خودرو شود.

باد تایر نیز بخشی از ماجراست

تایر اولین بخشی است که با دست‌انداز برخورد می‌کند و خودش بخشی از ضربه را جذب می‌کند. فشار باد بسیار پایین می‌تواند باعث شود دیواره تایر هنگام برخورد بیش از اندازه فشرده شود و احتمال آسیب تایر یا رینگ افزایش پیدا کند.

در مقابل، تنظیم باد براساس عدد توصیه‌شده سازنده کمک می‌کند تایر همان رفتاری را داشته باشد که مهندسان خودرو برای آن در نظر گرفته‌اند.

اگر بعد از برخورد شدید با دست‌انداز فرمان شروع به لرزش کرد، خودرو به یک سمت کشیده شد یا روی دیواره تایر برآمدگی مشاهده شد، بهتر است تایر، رینگ و جلوبندی بررسی شوند.

اگر دست‌انداز را دیر دیدیم چه؟

اگر فاصله کافی وجود دارد، باید ترمز کنید و سرعت را تا جای ممکن کاهش دهید، اما وقتی دست‌انداز در آخرین لحظه دیده شده است، نباید برای رعایت یک توصیه فنی، ایمنی را به خطر انداخت.

اگر امکان کاهش سرعت وجود دارد، ترمز بگیرید، اما از تغییر مسیر ناگهانی یا رفتن به خط کناری برای فرار از دست‌انداز خودداری کنید. در لحظات بسیار نزدیک به مانع، اگر شرایط ترافیکی اجازه می‌دهد و سرعت تا حدی کم شده است، کاهش فشار ترمز پیش از برخورد می‌تواند به سیستم تعلیق اجازه دهد آزادتر عمل کند.

اما اگر احتمال برخورد با خودرو، عابر یا مانع دیگری وجود دارد، اولویت همیشه جلوگیری از تصادف است؛ حتی اگر نتیجه آن عبور خشن‌تر از دست‌انداز باشد.

یک اشتباه کوچک که بارها تکرار می‌شود

یک بار ترمز شدید روی یک سرعت‌گیر معمولاً جلوبندی خودرو را نابود نمی‌کند، اما خودرو در طول عمر خود ممکن است هزاران بار از دست‌انداز، سرعت‌گیر و ناهمواری عبور کند. اگر در تمام این موارد سیستم تعلیق تحت بار اضافی قرار گیرد، اثر تجمعی آن می‌تواند عمر قطعات را کاهش دهد.

روش صحیح چندان پیچیده نیست؛ دست‌انداز را زود تشخیص دهید، سرعت را پیش از رسیدن به آن کاهش دهید، هنگام برخورد اولیه فشار شدید روی ترمز نداشته باشید، فرمان را مستقیم نگه دارید و تا عبور محور عقب گاز ناگهانی ندهید.

سیستم تعلیق برای جذب ضربه ساخته شده است و اگر راننده سرعت مناسب و شرایط درست را برای آن فراهم کند، بهتر از هر ترفند دیگری می‌تواند کار خودش را انجام دهد. مشکل زمانی آغاز می‌شود که خودرو همزمان با ترمز شدید، انتقال وزن به جلو و سرعت نامناسب مجبور شود با یک ناهمواری بزرگ روبه‌رو شود.