حقوق ۳۵ درصد بیشتر؛ خودرو چقدر دورتر؟

کوییک S که ابتدای آبان پارسال حدود ۶۲۵ میلیون تومان قیمت داشت، حالا نزدیک به یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان قیمت‌گذاری می‌شود؛ بیش از یک میلیارد و ۱۷۰ میلیون تومان افزایش برای یکی از خودروهای اقتصادی بازار. در همین فاصله، کف حکم کارمندان دولت از ۱۳ میلیون به ۱۸ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان رسیده است. خبر پیشنهاد افزایش متوسط ۳۵ درصدی حقوق سال آینده، در برابر چنین فاصله‌ای پرسشی روشن پیش می‌کشد؛ حقوق بیشتر، چقدر از راه خرید خودرو را کوتاه می‌کند؟

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، در ضوابط مالی تدوین لایحه بودجه ۱۴۰۶، افزایش متوسط ۳۵ درصدی حقوق کارکنان دولت به‌صورت پلکانی پیش‌بینی شده است. رویکرد اعلام‌شده، افزایش بیشتر برای حقوق‌های پایین‌تر است و درصد نهایی رشد دریافتی هر گروه هنوز مشخص نیست. با این حال، مقایسه قیمت خودرو با مبنای حقوق کارمندان نشان می‌دهد افزایش درآمد باید چه فاصله‌ای را جبران کند.

خودرو نزدیک به سه برابر شد

برای دیدن این فاصله، لازم نیست سراغ خودروهای وارداتی یا محصولات چندده‌میلیاردی برویم. کوییک، ساینا و اطلس، بخشی از گزینه‌های پایین‌تر بازار خودروهای صفر هستند؛ محصولاتی که افزایش قیمت آن‌ها مستقیماً بر بودجه خریداران حقوق‌بگیر اثر می‌گذارد.

مقایسه قیمت‌های گزارش‌شده در ابتدای آبان ۱۴۰۴ با نرخ‌های اعلامی ۱۷ آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد بهای چند مدل پرتقاضا در فاصله‌ای حدود یک سال، نزدیک به سه برابر شده است.

ارقام جدول به تومان و مربوط به قیمت‌های اعلامی بازار خودروهای صفر با نام تیپ یکسان هستند. این مقایسه، تغییر هزینه خرید همان تیپ در دو مقطع را نشان می‌دهد؛ سال ساخت خودروهای عرضه‌شده و جزئیات تجهیزات می‌تواند متفاوت باشد. قیمت نهایی معامله نیز ممکن است با نرخ اعلامی فاصله داشته باشد.

برای خریدار ساینا، افزایش یک میلیارد و ۲۱۰ میلیون تومانی یعنی مبلغی که باید افزون بر بودجه پارسال فراهم کند. برای متقاضی اطلس، این فاصله به یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان رسیده است. حتی کسی که بخشی از پول خرید را کنار گذاشته، باید ببیند پس‌انداز و درآمدش با چه سرعتی به این فاصله پاسخ می‌دهند.

افزایش حقوق امسال هم به خودرو نرسید

در مصوبه حقوق سال ۱۴۰۴، حداقل مبلغ حکم کارگزینی یا قرارداد کارکنان دولت ۱۳ میلیون تومان تعیین شده بود. این کف در مصوبه سال ۱۴۰۵ به ۱۸ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان رسیده؛ حدود ۴۳٫۸ درصد افزایش.

این رقم با ضریب عمومی افزایش حقوق تفاوت دارد و دریافتی همه کارکنان را نشان نمی‌دهد. برای مقایسه قدرت خرید، آن را به‌عنوان یک مبنای مشخص و قابل محاسبه در نظر می‌گیریم.

با همین معیار، کوییک S پارسال معادل حدود ۴۸ ماه حداقل حکم کارمند قیمت داشت. اکنون این نسبت به حدود ۹۶ ماه رسیده است. ساینا S نیز از نزدیک ۴۸ ماه به حدود ۹۸ ماه افزایش یافته و نسبت قیمت اطلس G به این مبنای حقوق، از ۵۵ ماه به حدود ۱۱۸ ماه رسیده است.

به این ترتیب، با وجود افزایش کف حکم، فاصله درآمد ماهانه تا قیمت این خودروها تقریباً دو برابر شده است. این نسبت‌ها «مدت انتظار واقعی خرید» نیستند؛ فقط نشان می‌دهند قیمت خودرو معادل چند ماه از این مبنای درآمد است. هزینه مسکن، خوراک، درمان و سایر مخارج زندگی، امکان کنار گذاشتن تمام حقوق را از خانوار می‌گیرد.

حقوق ۳۵ درصد بیشتر، در یک محاسبه فرضی

برای بررسی اثر پیشنهاد سال آینده، می‌توان یک سناریوی روشن ساخت. اگر مبلغ ۱۸ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان دقیقاً ۳۵ درصد افزایش یابد، به ۲۵ میلیون و ۲۴۵ هزار تومان می‌رسد؛ ماهانه شش میلیون و ۵۴۵ هزار تومان بیشتر و در مجموع سال، ۷۸ میلیون و ۵۴۰ هزار تومان افزایش.

این مبلغ، حقوق مصوب سال ۱۴۰۶ نیست. افزایش پیشنهادی پلکانی است و رشد نهایی هر فرد به تصمیم‌های بعدی وابسته خواهد بود.

حتی در این سناریو، مجموع افزایش حقوق یک سال، حدود ۶٫۷ درصد از افزایش قیمت کوییک S در دوره بررسی‌شده را پوشش می‌دهد. برای اطلس G، این سهم حدود ۵٫۲ درصد و برای پژو ۲۰۷ TU3 نزدیک به ۴٫۴ درصد است.

مقایسه این دو مبلغ، بزرگی فاصله را ملموس می‌کند؛ افزایش قیمت کوییک بیش از یک میلیارد و ۱۷۰ میلیون تومان بوده، در حالی که افزایش فرضی درآمد سالانه این کارمند کمتر از ۷۹ میلیون تومان است. بخشی از همین افزایش درآمد نیز صرف جبران رشد هزینه‌های جاری زندگی خواهد شد.

حتی با ثابت ماندن قیمت خودرو

اگر قیمت خودروهای جدول تا زمان اجرای افزایش حقوق ثابت بماند، رشد ۳۵ درصدی درآمد نسبت قیمت به حقوق را بهتر می‌کند. در این فرض، کوییک S معادل حدود ۷۱ ماه حقوق محاسباتی جدید خواهد بود و ساینا S نزدیک به ۷۲ ماه. این نسبت برای اطلس G حدود ۸۸ ماه و برای پژو ۲۰۷ TU3 نزدیک به ۱۰۷ ماه می‌شود.

این بهبود، هنوز فاصله ایجادشده نسبت به پارسال را جبران نمی‌کند. کوییک از حدود ۴۸ ماه درآمد به ۹۶ ماه رسیده و در سناریوی افزایش حقوق، با قیمت ثابت، به حدود ۷۱ ماه برمی‌گردد.

مسیر قیمت‌ها در سال آینده نیز تعیین‌کننده است. افزایش حقوق زمانی قدرت خرید خودرو را بالا می‌برد که رشد قیمت همان خودرو کمتر از رشد درآمد باشد. اگر هزینه خرید هم‌پای حقوق افزایش یابد، نسبت میان آن‌ها تقریباً ثابت می‌ماند.

قیمت کارخانه و مسئله دسترسی

قیمت کارخانه می‌تواند پایین‌تر از بازار باشد، اما استفاده از آن به امکان ثبت‌نام، تخصیص خودرو، مبلغ پرداخت اولیه و موعد تحویل وابسته است. خانواری که امروز به خودرو نیاز دارد، باید هزینه گزینه‌ای را بسنجد که واقعاً در دسترس اوست.

خرید اقساطی نیز بخشی از مبلغ را به آینده منتقل می‌کند، اما پیش‌پرداخت، هزینه تأمین مالی و مجموع اقساط باید با درآمد قابل‌مصرف خانوار تناسب داشته باشد. افزایش عدد حقوق زمانی به خرید نزدیک می‌شود که پس از پرداخت هزینه‌های ضروری، پول بیشتری برای پس‌انداز یا قسط باقی بماند.

پیشنهاد افزایش ۳۵ درصدی، خبر مربوط به درآمد سال آینده است؛ قیمت‌های جدول، فاصله‌ای را نشان می‌دهند که تا امروز ایجاد شده است. هنوز نمی‌توان درباره قدرت خرید کارمندان در پایان سال آینده حکم قطعی داد، اما نقطه شروع روشن است. کارمندی که پارسال برای خرید کوییک به معادل حدود ۴۸ ماه از کف حکم خود نیاز داشت، امروز با نسبتی نزدیک به ۹۶ ماه روبه‌روست. برای او، معنای افزایش حقوق در تعداد تومان‌های اضافه‌شده به حکم خلاصه نمی‌شود؛ باید ببیند با درآمد تازه، چه مقدار به خرید همان خودرو نزدیک‌تر شده است.