پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

طرح دولت برای شناسایی افرادی که از کارت سوخت جایگاه استفاده می‌کنند

مدیرعامل شرکت ملی پخش و پالایش فرآورده‌های نفتی ایران از آغاز اجرای آزمایشی طرح «شناسه‌دار کردن سوخت» در برخی جایگاه‌های تهران خبر داده است؛ طرحی که بر اساس آن، استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها نیز قابل ردیابی خواهد شد و مشخصات خودرو و فرد دریافت‌کننده سوخت ثبت می‌شود.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، بر اساس اعلام مدیرعامل شرکت ملی پخش و پالایش فرآورده‌های نفتی، این طرح قرار است ابتدا به‌صورت پایلوت در دو جایگاه سوخت تهران اجرا شود. طبق توضیحات ارائه‌شده، در صورتی که فردی به جای استفاده از کارت سوخت شخصی، از کارت اضطراری جایگاه استفاده کند، اطلاعات مربوط به سوخت‌گیری ثبت و قابل ردیابی خواهد بود؛ به این معنا که مشخص می‌شود چه خودرو و چه فردی از سهمیه اضطراری استفاده کرده است.

به گفته مسئولان، هدف از اجرای این طرح، کنترل دقیق‌تر تراکنش‌های سوخت و جلوگیری از سوءاستفاده‌هایی است که ممکن است از کارت‌های آزاد جایگاه‌ها صورت بگیرد.

کارت‌های اضطراری یا آزاد جایگاه‌ها در سال‌های اخیر به یکی از ابزارهای مهم سوخت‌گیری تبدیل شده‌اند؛ به‌ویژه برای افرادی که کارت سوخت خود را همراه ندارند یا با مشکلات فنی در کارت شخصی مواجه می‌شوند. اما همزمان، این کارت‌ها همواره یکی از نقاط مورد توجه نهادهای نظارتی بوده‌اند، زیرا بخشی از سوخت‌گیری‌های خارج از الگوی معمول از طریق همین کارت‌ها انجام می‌شود.

اکنون دولت قصد دارد این بخش از مصرف را نیز به‌صورت دقیق ثبت و کنترل کند؛ اقدامی که به گفته مدیرعامل شرکت ملی پخش و پالایش فرآورده‌های نفتی، می‌تواند امکان ردیابی کامل سوخت‌گیری‌های انجام‌شده با کارت اضطراری را فراهم کند.

تکرار الگوی کنترل و محدودسازی

اجرای این طرح در حالی مطرح می‌شود که طی سال‌های گذشته، سیاست‌گذاری در حوزه سوخت عمدتاً به سمت کنترل بیشتر مصرف و اعمال محدودیت‌های مختلف حرکت کرده است.

از سهمیه‌بندی بنزین گرفته تا محدودیت در حجم سوخت‌گیری یا افزایش نظارت بر تراکنش‌ها، همگی بخشی از سیاست‌هایی بوده‌اند که با هدف مدیریت مصرف و مقابله با قاچاق اجرا شده‌اند.

کارشناسان می‌گویند ریشه اصلی این رویکرد، افزایش شکاف میان تولید و مصرف داخلی از یک سو و اختلاف شدید قیمت سوخت ایران با کشورهای همسایه از سوی دیگر است؛ اختلاف قیمتی که قاچاق سوخت را به فعالیتی بسیار سودآور تبدیل کرده است.

قاچاق سوخت؛ مسئله‌ای فراتر از کارت سوخت

هرچند مسئولان تأکید دارند شناسه‌دار شدن سوخت می‌تواند بخشی از تخلفات را کاهش دهد، اما برخی معتقدند قاچاق سوخت مسئله‌ای بسیار پیچیده‌تر از آن است که تنها با کنترل کارت‌های جایگاه حل شود. به اعتقاد آن‌ها، تا زمانی که اختلاف قیمت سوخت میان ایران و کشورهای منطقه بسیار بالا باشد، انگیزه قاچاق همچنان باقی خواهد ماند.

در چنین شرایطی، حتی اگر نظارت بر کارت‌های آزاد نیز افزایش یابد، قاچاقچیان مسیرها و روش‌های جدیدی برای دور زدن محدودیت‌ها پیدا خواهند کرد. ضمن این که قاچاق سوخت در اشل میلیون لیتر انجام می‌شود و به نظر می‌رسد بسیار فراتر از سوخت‌گیری در جایگاه و موارد مشابه باشد.

افزایش نظارت و سخت‌تر شدن سوخت‌گیری

در کنار اهداف اعلام‌شده برای اجرای این طرح، برخی نیز نگران پیچیده‌تر شدن فرآیند سوخت‌گیری و افزایش نظارت بر اطلاعات شهروندان هستند.

برخی رانندگان معتقدند کارت‌های اضطراری در بسیاری از مواقع نقش راه‌حل فوری را ایفا می‌کنند و سخت‌تر شدن استفاده از آن‌ها ممکن است مشکلات تازه‌ای ایجاد کند؛ به‌ویژه در شرایطی که هنوز بسیاری از افراد با خرابی کارت سوخت یا مشکلات سامانه‌ای مواجه می‌شوند.

از سوی دیگر، منتقدان می‌گویند تمرکز بیش از حد بر کنترل مصرف، بدون اصلاح ساختارهای کلان اقتصادی و انرژی، در بلندمدت اثر محدودی خواهد داشت.

مسئله اصلی؛ ناترازی انرژی

فعالان حوزه انرژی معتقدند بخشی از سیاست‌های کنترلی اخیر، ناشی از نگرانی درباره افزایش مصرف سوخت و ناترازی در حوزه انرژی است.

رشد تعداد خودروها، فرسودگی ناوگان، مصرف بالای خودروهای داخلی و پایین بودن قیمت نسبی بنزین در ایران باعث شده مصرف سوخت در سال‌های اخیر روند صعودی داشته باشد.

در چنین شرایطی، دولت تلاش می‌کند از طریق ابزارهای نظارتی و محدودسازی، مصرف را کنترل کند؛ هرچند بسیاری معتقدند راه‌حل پایدار، در اصلاح زیرساخت‌ها، بهبود کیفیت خودروها و واقعی‌تر شدن سیاست‌های انرژی نهفته است.