پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

صنعت خودرو در سال ۱۳۹۹ از نگاه کارشناسان مختلف – بخش سوم

سال ۹۹ برای صنعت خودرو در حالی به پایان رسید که پر از فراز و نشیب بود. مسائل مختلفی طی این سال دامنگیر این صنعت بود؛ افزایش نرخ ارز، رشد لجام گسیخته قیمت خودرو در بازار، تعهدات معوق، خودروهای ناقص کف کارخانه، افزایش نرخ نهاده های تولید مبتنی بر نوسان نرخ ارز، قیمت فولاد، قیمت گذاری دستوری خودرو و تحریم از جمله این مشکلات بودند.

از سوی دیگر، حرکت به سمت داخلی سازی بیش تر، حضور مؤثر و پررنگ تر قطعه سازان برای تعمیق داخلی سازی، افزایش میزان تولید، معرفی محصولات جدید، آرامش نسبی ای که در پایان سال در بازار خودرو به وجود آمد و همچنین اعلام تولید محصولات جدید و تولید انبوه آن برای سال ۱۴۰۰ بخش سفید و مثبت ماجرا بودند. در همین رابطه، ۵ پرسش را با برخی کارشناسان درمیان گذاشتیم. از این میان، برخی بنا به دلایل مختلف نتوانستند در این مسیر همراهی کنند و برخی دیگر نیز وقت گذاشتند به زعم خود به پرسش های اسب بخار پاسخ دادند. این پرسش ها پیش از نام گذاری سال جدید و در واقع، پیش از شروع  سال نو مطرح شده اند.

در این بخش به سراغ گفت و گو با فربد زاوه رفته ایم که در جایگاه کارشناس صنعت و بازار خودرو به ۵ سوال اصلی اسب بخار پاسخ داده است.

پرسش ها:

۱٫ مهم ترین اقدامی که در صنعت خودرو انجام شده چیست؟

۲٫ چه تصمیم و برنامه‌ای تأثیر بسیار منفی گذاشت؟

۳٫ پیش بینی برای سال ۱۴۰۰٫

۴٫ آیا با واردات خودرو موافق هستید؟

۵٫ الگوی شما برای توسعه پایدار چیست؟

حتماً بخوانید: صنعت خودرو در سال ۱۳۹۹ از نگاه کارشناسان مختلف – بخش اول

۱. پاسخ به پرسش اول

به نظر من بهترین کاری که در سال ۹۹ اتفاق افتاد و شاید بتوان گفت مثبت‌ترین اتفاقی که در سال ۹۹ افتاد، توقف تولید پراید بود، این‌که بالاخره پس از ۲۷ سال یک محصول ناامن و بی‌کیفیت از خط تولید خارج شد، این یکی از مهم ترین و مؤثرترین اتفاقاتی بود که در صنعت خودرو افتاد، هرچند که این در سالی اتفاق افتاد که متأسفانه جهش‌های تورمی سنگینی وجود داشت و فشار زیادی هم به بازار مصرف‌کننده آورد، اما به هر شکل واقعاً این خودرو و خیلی خودروهای دیگر، یعنی تقریباً تمام «لاین اف» تولید داخل، همه باید از خط خارج شوند و تولیدشان زیان است، نه سود. چند کار دیگر هم انجام شد؛ مثلاً بحث تولید شاهین یا بحث کارکردن روی آلیاژ یا تارا ایران خودرو، این‌ها به نظر پروژه‌های مثبتی می‌آید، هرچند اگر از باب اقتصادی به قضیه نگاه کنیم، ممکن است الزاماً پروژه‌های مثبتی نباشند و امکان دارد زیانی که در شرکت‌های خودروسازی ایجاد می‌کنند، سنگین هم باشد، اما به هر شکل از توقف بهتر بود و همین که این کار را انجام می‌دهند، بهتر از این بود که انجام ندهند.

۲. پاسخ به پرسش دوم

بدترین تصمیم سال ۹۹ بحث ادامه قیمت‌گذاری بود، یعنی تصمیمی که از سال ۹۷ گرفته شده است، خیلی شدید بود و نتیجه‌اش چیزی جز سوداگری، تورم، نارضایتی مردم، ورشکستگی شرکت‌ها و توزیع رانت و تعمیق فساد نبوده است؛ به هیچ عنوان نمی‌شود از این تصمیم دفاع کرد، و نه می‌شود تأثیرات منفی‌اش را خصوصاً در زمینه ایجاد تورم در کل کشور به واسطه زیانی که در این شرکت‌ها ایجاد کرده است نادیده گرفت. این بدترین تصمیمی بود که می‌شد در شرایط موجود گرفت و اصرار بر آن نیز همچنان شرایط را دارد وخیم‌تر هم می‌کند.

۳. پاسخ به پرسش سوم

در سال ۱۴۰۰ قاعدتاً ما با یک رکود سنگین مواجه هستیم. عوامل زیادی می‌تواند تأثیر بگذارد، ما به سال پرتنشی ورود می‌کنیم. ورودمان به قرن پانزدهم یک ورود پرتنش است. از یک طرف، بحث روابط خارجی است، از یک طرف، بحث کنوانسیون‌های بین‌المللی، مثل FATF و امثالهم، مطرح می‌شود، از طرف دیگر، بحث بی‌انضباطی شدید مالی دولت است که تورم را به شدت در کشور گسترش داده است. واقعیت این است که آن ابرچالش‌هایی که سال‌ها در موردش هشدار داده می‌شد در حوزه تأمین اجتماعی، در حوزه بازنشستگی، در حوزه بانکداری، در حوزه شرکت‌داری، اکنون ما وسط آن ابرچالش‌ها هستیم و عبور از این ابرچالش‌ها دیگر با مدیریت تورمی خیلی شدنی نیست و البته احتمال دارد حتا به شدت تبعات اجتماعی ایجاد کند. بنابراین سال ۱۴۰۰ سال عجیبی برای بازار خودرو خواهد بود؛ از یک طرف، احتمال ورشکستگی شرکت‌های خودروسازی خیلی زیاد است، به واسطه این‌که میزان بدهی‌شان بیش از ۱۷۰ هزار میلیارد تومان است. البته از باب قانونی خیلی وقت است که ورشکسته‌اند و حساب‌سازی شده و ورشکستگی‌شان عقب افتاده، وگرنه از سال ۹۰ این‌ شرکت ها ورشکسته‌اند، اما واقعیت این است که این موضوع را تا امروز با تورم زنده نگه داشته‌اند. از طرف دیگر، امکان دارد این شرکت‌ها در ایفای تعهدات شان متوقف شوند و نتوانند به تعهدات خودشان عمل کنند و این مسئله‌ای بسیار جدی در صنعت خودروی ایران است و نیازمند تغییرات و تغییر در رویکرد خیلی اساسی است، اما از آن طرف، به نظر می‌رسد نئواصولگراها دولت آتی را تشکیل می‌دهند و برخلاف تمام رفتاری که اکنون از خودشان نشان می‌دهند، من معتقدم که اتفاقاً خیلی سریع در فضای بین‌الملل به تعامل خواهند رسید و امتیاز زیادی هم قصد ندارند بگیرند. معمولاً روابط شان این گونه است که صدایشان بلندتر از عملی است که انجام می‌دهند، اما حُسن دارد، یعنی باعث می‌شود فشار اقتصادی در ایران کاهش پیدا کند. این کاهش فشار اقتصادی در واقع شرایط را می‌تواند برای خودروساز بحرانی‌تر هم بکند. در عین حال، احتمالاً بحث تزریق نقدی به این شرکت‌ها برای عبور از این بحرانی مطرح می‌شود که الان در آن هستند و نهایتاً می‌توان گفت سال ۱۴۰۰ بازار تمایل بیش تری به خریدار دارد. در باب قیمت هم ما برای سال آینده حداقل یک تورم ۴۰ درصدی را در کل اقتصاد خواهیم داشت. قاعدتاً خودرو هم متأثر می‌شود، اما مواردی مثل آزادسازی واردات یا برجام ۱۴۰۰ یا پذیرش FATF می‌تواند این روند تورمی‌بخشی را در بازار خودرو برای سال‌های آینده به تعویق اندازد.

حتماً بخوانید: صنعت خودرو در سال ۱۳۹۹ از نگاه کارشناسان مختلف- بخش دوم

۴. پاسخ به پرسش چهارم

من شدیداً موافق واردات خودرو هستم، به هیچ عنوان نه در خودرو، نه در هیچ کالایی معتقد به این نیستم که راه حمایت از تولید، بستن بازار و اجحاف به مردم است؛ به هیچ عنوان معتقد به این نیستم که مردم باید جریمه ناکارآمدی مدیریتی را دهند، چون ممنوعیت واردات یا تعرفه معنی‌اش جریمه‌کردن مردم ایران است برای این‌که یک صنعتی پا بگیرد که احتمالاً آن صنعت هم دست یک سری مدیر بی‌خاصیت و بی‌‌کفایت محفلی و فاسد بیش تر نیست. بنابراین من معتقدم به محض این‌که همین امروز واردات را آزاد کنند، ما شاهد یک انقباض شدید قیمتی در بازار خواهیم بود، خصوصاً در اقلام چینی و البته این اقلام چینی خودشان یک مانعی خواهند بود برای آزادسازی واردات و جلوگیری از آزادشدن واردات، ‌خصوصاً در خودروهای سواری، اما اگر همین امروز این اتفاق بیافتد و واردات آزاد شود بدون هیچ محدودیتی، یعنی محدود به شرکت‌ها نشود، و نه آن بحث‌های خدمات پس از فروش را بخواهند مطرح کنند، نه چیزهای دیگر را، نه ۴۰ هزار دلار و ۲۵۰۰ دلار؛ همه این‌ها را حذف کنند، اتفاقی که سریعاً می‌افتد این است که قیمت محصولات قدیمی‌ای که اکنون به اعداد وحشتناکی دارند معامله می‌شوند، به کم تر از نصف ناگهان سقوط می‌کند و این سقوط آن‌ها به اعداد کم تر از نصف، به شدت بر روی محصولات چینی و محصولات تولید داخل تأثیر می‌گذارد، یعنی همه بازار را از باب قیمتی دچار یک انقباض شدید می‌کند و این به شدت به نفع مردم است. بنابراین من معتقدم واردات خودرو، هم به نفع مردم است و هم به نفع تولیدکننده، یعنی ما تنها دوره تاریخی‌ای که رشد خوبی هم در حوزه بازار خودروی داخلی داشتیم، دوره‌ای بود که واردات مان به ساده‌ترین شکل ممکن انجام می‌شد.

۵. پاسخ به پرسش پنجم

توسعه پایدار صنعت و بالاخص صنعت خودرو الگوهای مشخصی در دنیا دارد و لازم نیست ما الگو اختراع کنیم. واقعیت این است که بهترین کاری که ما می‌توانیم بکنیم، آزادی سرمایه‌گذاری است. مزیت اصلی رقابتی ایران، نیروی کار ارزان و انرژی ارزان است. این‌که ما تمام توجه مان در مورد تولید، بازار داخلی است و نتیجه حرف‌هایی مثل جهاد خودکفا که خودمان را پشت آن ها پنهان کرده ایم، این شده که وضعیت صنعت مان به فضاحتی است که می‌بینیم. بنابراین برای این‌که این صنعت پا بگیرد، توسعه پیدا کند و درست شود، راهش این است که صادرات‌محور شود. صادرات‌محورشدن هم با برند داخلی خیلی بلندپروازی بی‌مفهومی است، برای این‌که ما آن تکه سرمایه‌گذاری‌ای که در حوزه فروش و خدمات پس از فروش نیاز است را نداریم، کما این‌که این مدل صادرات‌ کردن در دوره اول دولت آقای احمدی‌نژاد توسط ایران خودرو و سایپا اتفاق افتاد و نتیجه‌ای جز خسارت‌های میلیاردی برای کشور ایجاد نکرد و احتمالاً فساد سنگینی هم در آن بوده که همیشه از آن چشم‌پوشی شده است، یعنی مدیران ارشد این شرکت‌ها در قالب صادرات خط تولید احتمالاً این وسط خیلی لفت و لیست کردند، چون در گزارش‌هایی که از تحقیق و تفحص درمی‌آید، مشخص می‌شود که این سیاست‌ها مشخصاً غیرمنطقی و غیرعقلایی بوده است، اما بر آن ها اصرار شده و آدم‌هایی که به ظاهر منطقی بوده اند اجرایش کرده اند. به نظر می‌رسد بهترین راه این است که ما اجازه دهیم برندهای خارجی از فضای کسب و کار ایران، چه در حوزه قطعه و چه در حوزه خودرو، استفاده کنند و تکیه‌مان را هم بر بازار داخلی نگذاریم، اجازه دهیم با باز کردن بازار تولید برای بازارهای جهانی را آغاز کنند. این برای ما از باب امنیتی هم کمک خیلی بزرگی است، یعنی منجر به تقویت بسیار شدید امنیتی – سیاسی می‌شود و تحریم‌پذیری‌مان را هم به شدت کاهش می‌دهد. بنابراین بهترین کاری که می‌توانیم بکنیم، همان کاری است که ترکیه، رومانی، جمهوری چک، چین و همه این‌ها انجام داده اند. ما تلاش کنیم که محور را بگذاریم صادرات و این را هم توسط خود برندهای خارجی که شبکه و زیرساخت دارند انجام دهیم. سرمایه‌گذاری در حوزه خودروهای برقی هم بسیار نکته مهم و ضروری‌ای است، اما این هم مثل همه حوزه‌های دیگر در ایران به شدت منحرف شده و تبدیل شده است به یک باتلاق پر از فسادی که دارند از آن سوءاستفاده می‌کنند و این سوءاستفاده‌ها باید از بازار ایران جمع شود.

علی طجوزی

پایگاه خبری اسب بخار