پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

ترکیه و پاکستان؛ نگرانی تازه بازار خودرو ایران؟

اظهارات اخیر وزیر خزانه‌داری آمریکا درباره تلاش واشنگتن برای قطع مسیرهای زمینی ایران، نگرانی تازه‌ای را پیش روی بازار خودرو و صنعت خودروسازی کشور قرار داده است؛ نگرانی از این‌که پس از محدودیت‌های شدید حمل‌ونقل دریایی، مسیرهای زمینی از ترکیه و پاکستان نیز به کانون فشار تبدیل شوند.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در گفت‌وگویی از همکاری واشنگتن با ترکیه و پاکستان برای قطع مسیرهای زمینی منتهی به ایران سخن گفته است. این اظهارات به‌خودی‌خود به معنای توافق قطعی آنکارا و اسلام‌آباد برای بستن مرزها نیست، اما نشان می‌دهد که مسیرهای زمینی ایران نیز در محاسبات فشار اقتصادی آمریکا قرار گرفته‌اند.

اهمیت این موضوع زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم با اختلال شدید در حمل‌ونقل دریایی، مسیرهای زمینی برای بخشی از تجارت خارجی ایران اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند. ترکیه به‌دلیل موقعیت جغرافیایی و اتصال به شبکه‌های تجاری منطقه، یکی از گذرگاه‌های مهم تأمین کالا محسوب می‌شود و پاکستان نیز می‌تواند در انتقال بخشی از محموله‌ها نقش داشته باشد. با این حال، ظرفیت محدود این مسیرها اجازه نمی‌دهد که آن‌ها را جایگزینی کامل برای حمل‌ونقل دریایی بدانیم.

خودرو؛ صنعتی وابسته به مسیرهای تأمین

در نگاه اول ممکن است محدودیت مرزها موضوعی مربوط به تجارت خارجی به نظر برسد، اما صنعت خودرو از نخستین بخش‌هایی است که می‌تواند پیامدهای آن را احساس کند. برخلاف تصور رایج، تولید خودرو در ایران به معنای بی‌نیازی از زنجیره تأمین خارجی نیست. قطعات الکترونیکی، برخی مواد اولیه، تجهیزات و مجموعه‌های فنی همچنان به واردات و دسترسی به مسیرهای تجاری وابسته‌اند.

در چنین شرایطی، محدود شدن مسیرهای زمینی می‌تواند هزینه حمل کالا را افزایش دهد، زمان رسیدن قطعات به خطوط تولید را طولانی‌تر کند و برنامه تولید خودروسازان را تحت فشار بگذارد. برای شرکت‌های مونتاژکار که بخشی از قطعات محصولات خود را از خارج تأمین می‌کنند، این ریسک جدی‌تر است؛ به‌ویژه اگر موجودی انبار آن‌ها محدود باشد یا امکان استفاده از مسیرهای جایگزین را نداشته باشند.

البته نباید نتیجه گرفت که بسته شدن احتمالی هر گذرگاه، به‌طور خودکار تولید همه خودروسازان را متوقف می‌کند. میزان اثرگذاری به مبدأ قطعات، حجم ذخایر، مسیر حمل و امکان جایگزینی تأمین‌کنندگان بستگی دارد.

نگرانی فقط گرانی خودرو نیست

پیامد این وضعیت می‌تواند فراتر از افزایش هزینه واردات باشد. اگر اختلال در تأمین قطعات به کاهش تولید منجر شود، عرضه خودرو نیز تحت فشار قرار می‌گیرد؛ اتفاقی که در کنار رشد هزینه‌ها می‌تواند انتظارات افزایشی در بازار را تقویت کند. بازار قطعات یدکی نیز ممکن است با تأخیر در عرضه و افزایش قیمت برخی اقلام روبه‌رو شود.

با این حال، افزایش قیمت خودرو در چنین شرایطی قطعی و یکسان نخواهد بود. قدرت خرید مردم، رکود معاملات و وضعیت تقاضا همچنان بر قیمت‌ها اثر می‌گذارند. ضمن آنکه افزایش قیمت در بازار آزاد لزوماً به معنای بهبود وضعیت مالی خودروسازان نیست؛ زیرا رشد هزینه‌های تولید می‌تواند حاشیه سود آن‌ها را نیز کاهش دهد.

مسئله، بسته شدن یک مرز نیست

هنوز نمی‌توان از تصمیم قطعی ترکیه و پاکستان برای بستن مرزهای خود به روی ایران سخن گفت. اما نفس مطرح شدن چنین احتمالی، برای صنعتی که با مشکلات تولید، تأمین قطعه و هزینه‌های فزاینده دست‌وپنجه نرم می‌کند، هشدار مهمی است.

اگر فشار بر مسیرهای دریایی با محدودیت جدی در گذرگاه‌های زمینی همراه شود، مسئله خودرو دیگر صرفاً افزایش هزینه حمل‌ونقل نخواهد بود؛ خطر اصلی، اختلال هم‌زمان در تأمین قطعه، تولید، واردات خودرو و خدمات پس از فروش است. در چنین شرایطی، آسیب‌پذیری زنجیره تأمین بار دیگر خود را نشان می‌دهد؛ زنجیره‌ای که ضعف آن ممکن است در روزهای عادی پنهان بماند، اما در زمان بحران مستقیماً به تولیدکننده و مصرف‌کننده منتقل شود.