پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

ثبات ارزی به روایت همتی؛ بی‌ثباتی قیمت خودرو به روایت بازار

عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، از تجربه تثبیت ارز می‌گوید، اما بازار خودرو روایت دیگری دارد؛ روایتی از قیمت‌های بی‌ثبات و بازاری که هنوز به آینده ارز اطمینان ندارد. شاید به همین دلیل، اعتماد مردم به تابلوی صرافی‌ها از ادعاهای سیاست‌گذاران بیش‌تر است.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، ثبات نرخ ارز زمانی برای بازار خودرو معنا دارد که بتواند از هزینه تولید و قیمت‌گذاری گرفته تا انتظارات خریدار و فروشنده را آرام کند. در غیر این صورت، پایین آمدن یا ثابت ماندن مقطعی نرخ ارز، لزوماً به معنای ثبات قیمت خودرو نیست.

خودرو یکی از کالاهایی است که مسیر انتقال ارز به آن کوتاه و چندلایه است. از قطعه و مواد اولیه گرفته تا تجهیزات تولید، حمل‌ونقل و برخی نهاده‌های صنعتی، بخشی از زنجیره خودرو به ارز وابسته است. بنابراین تغییر نرخ ارز، حتی وقتی مستقیماً روی یک خودرو اعمال نشود، از مسیر افزایش هزینه‌ها خود را به قیمت نهایی نزدیک می‌کند. اما داستان به هزینه تولید ختم نمی‌شود.

خودرو، دلار را پیش‌خور می‌کند

در بازار ایران، خودرو فقط یک کالای مصرفی نیست؛ برای بخشی از جامعه، یک دارایی قابل معامله و پناهگاهی در برابر تورم هم محسوب می‌شود. همین موضوع باعث شده انتظارات ارزی گاهی حتی سریع‌تر از هزینه‌های واقعی تولید وارد قیمت خودرو شود.

وقتی بازار احتمال افزایش نرخ ارز را جدی می‌گیرد، فروشنده قیمت فردای خود را با دلار امروز تعیین نمی‌کند؛ ریسک دلار فردا را هم روی قیمت می‌گذارد. خریدار نیز اگر احتمال گران‌تر شدن خودرو را بدهد، خرید خود را جلو می‌اندازد.

در این وضعیت، چرخه مخرب انتظار رشد ارز، افزایش هزینه و ریسک، نوسان قیمت خودرو و تشدید انتظارات تورمی و در نهایت تعمیق رکود شکل می‌گیرد.

به همین دلیل، بازار خودرو می‌تواند پیش از آنکه اثر کامل تغییرات ارزی در هزینه تولید ظاهر شود، واکنش نشان دهد.

دلار سیگنال قیمت است

در این میان، دلار فقط در نوسان قیمت خلاصه نمی‌شود و سیگنال‌های متفاوتی مخابره می‌کند. این شاید مهم‌ترین حلقه اتصال ارز و خودرو باشد.

در واقع نرخ ارز برای بازار فقط یک عدد در محاسبات هزینه نیست؛ یک سیگنال درباره آینده اقتصاد است.

اگر دلار باثبات باشد، فعال بازار می‌تواند برای خرید، فروش و تولید افق روشن‌تری داشته باشد. اما اگر نرخ ارز دائماً در معرض تغییر باشد، هر فعال اقتصادی بخشی از ریسک آینده را همین امروز وارد تصمیم خود می‌کند.

از همین‌جاست که تفاوت میان ثبات نرخ ارز و ثبات انتظارات ارزی اهمیت پیدا می‌کند. ممکن است نرخ ارز برای مدتی آرام باشد، اما اگر بازار همچنان انتظار جهش بعدی را داشته باشد، آرامش به قیمت خودرو منتقل نمی‌شود.

تفاوت تجربه سیاست‌گذار و مردم

همین موضوع نیز منجر به تفاوت تجربه سیاست‌گذار و مردم شده است. همتی با اشاره به سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۹ از تجربه خود در مدیریت و تثبیت بازار ارز می‌گوید. این تجربه را می‌توان از منظر سیاست‌گذاری بررسی کرد؛ اما مصرف‌کننده آن دوره را از زاویه دیگری به خاطر دارد.

مردم اثر نوسانات ارزی را در قیمت کالاها، هزینه زندگی و بازار خودرو لمس کرده‌اند. بنابراین امروز، پیش از اعتماد به هر وعده ثبات، به دنبال یک نشانه ملموس هستند: آیا این ثبات می‌تواند قیمت‌ها را هم قابل پیش‌بینی کند؟

تابلو قیمت، قاضی بازار

مسئله بازار خودرو فقط گران یا ارزان شدن نیست؛ مسئله این است که خریدار و فروشنده نتوانند قیمت فردا را تخمین بزنند.

اگر سیاست ارزی بتواند ثباتی پایدار ایجاد کند، اثر آن باید در کاهش نااطمینانی بازار خودرو نیز دیده شود. در غیر این صورت، فاصله میان ثبات ارزی به روایت سیاست‌گذار و بی‌ثباتی قیمت خودرو به روایت بازار همچنان پابرجا خواهد ماند.

مردم سیاست ارزی را با ادبیات اقتصادی نمی‌سنجند؛ با قیمت خودرو می‌سنجند. دلار برای سیاست‌گذار شاید یک نرخ باشد، اما برای بازار خودرو یک سیگنال قیمت است؛ سیگنالی که گاهی قیمت فردا را پیش از رسیدن فردا تعیین می‌کند.