پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

جنگ نفتکش‌ها در خلیج فارس؛ موشک و انفجار خاموش در جاده مخصوص

حملات موشکی به نفتکش‌ها و اختلال در کشتیرانی خلیج فارس، حالا سایه خود را بر جاده مخصوص انداخته است؛ اختلالی که می‌تواند جریان عبور نفت و درآمدهای ارزی را تحت فشار بگذارد و هم‌زمان با افزایش ریسک حمل‌ونقل، بیمه و تأمین قطعه، زنجیره تولید خودرو را با یک انفجار خاموش روبه‌رو کند.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، این روزها موشک‌ها در خلیج فارس شلیک می‌شوند و نفتکش‌ها هدف قرار می‌گیرند، اما اثر این درگیری الزاماً در همان آب‌ها متوقف نمی‌شود. وقتی مسیرهای دریایی ناامن می‌شوند، زنجیره‌ای از هزینه و ریسک شکل می‌گیرد که می‌تواند هزاران کیلومتر دورتر، به خط تولید و مسیرهای وارداتی و در نهایت به بازار خودرو و مصرف‌کننده برسد.

خودروسازی ایران فقط به کارخانه و نیروی انسانی وابسته نیست. بخشی از حیات این صنعت از بندر و کشتی آغاز می‌شود و به تأمین‌کننده خارجی، بیمه، حمل‌ونقل و انبار قطعه می‌رسد. به همین دلیل، حتی بدون اصابت یک موشک به جاده مخصوص، موج جنگ می‌تواند تولید را تحت فشار قرار دهد.

نفت و ارز؛ حلقه اول

اختلال در عبور نفت فقط یک مسئله انرژی نیست. صادرات نفت و انتقال درآمد حاصل از آن، بخشی از جریان تأمین منابع ارزی کشور را شکل می‌دهد. هرچه مسیر صادرات و حمل‌ونقل پرریسک‌تر و دشوارتر شود، فشار بر منابع ارزی و فرآیند تأمین ارز واردات نیز می‌تواند افزایش پیدا کند.

این مسئله برای صنعت خودرو اهمیت بیشتری دارد؛ صنعتی که حتی محصولات موسوم به داخلی آن به قطعات، مواد اولیه، تجهیزات و نهاده‌هایی وابسته‌اند که بخشی از آن‌ها از خارج تأمین می‌شود.

در چنین شرایطی، اختلال در خلیج فارس می‌تواند پس از چند حلقه، خودش را در جاده مخصوص نشان دهد.

برای توقف یک قطعه هم کافی است

برای متوقف شدن تولید خودرو، همیشه به یک محموله بزرگ نیاز نیست. گاهی یک قطعه کوچک کافی است.

یک ECU، قطعه الکترونیکی، مجموعه خاص یا ماده اولیه که به‌موقع نرسد، می‌تواند برنامه تولید یک کارخانه را مختل کند. ممکن است هزاران قطعه در انبار موجود باشد، اما نبود همان یک قلم، خودرو را از خط تولید خارج کند. در این شرایط است که انفجار خاموش شکل می‌گیرد.

اثر بحران لجستیکی ممکن است ابتدا در زمان حمل محموله دیده شود، بعد به کاهش موجودی انبار برسد، سپس برنامه تولید را تحت فشار بگذارد و در نهایت خودش را در کاهش عرضه خودرو نشان دهد. بحران، بی‌صدا وارد کارخانه می‌شود؛ اما اثر آن می‌تواند بسیار پرهزینه باشد.

هزینه‌ای که دیده نمی‌شود

مسئله فقط رسیدن یا نرسیدن قطعه نیست. افزایش ریسک در مسیرهای دریایی، هزینه حمل، بیمه و پوشش ریسک را هم بالا می‌برد.

شرکتی که پیش از این محموله را با یک مسیر و هزینه مشخص به ایران می‌رساند، ممکن است حالا ناچار به انتخاب مسیر جایگزین، تحمل زمان حمل بیشتر یا پرداخت هزینه‌های اضافی شود.

این هزینه‌ها در نهایت باید جایی جذب شوند. اگر خودروساز یا قطعه‌ساز توان جذب آن‌ها را نداشته باشد، هزینه تمام‌شده افزایش پیدا می‌کند و اگر امکان انتقال آن وجود نداشته باشد، حاشیه سود و نقدینگی تولیدکننده تحت فشار قرار می‌گیرد.

برای صنعتی که همین حالا با بحران نقدینگی و افت تولید مواجه است، هر دو مسیر خطرناک است.

مونتاژکاران در خط مقدم

خودروهای مونتاژی و وارداتی در چنین شرایطی آسیب‌پذیرترند. هر وقفه در ورود قطعات یا خودرو می‌تواند زمان تحویل و برنامه عرضه را تغییر دهد.

اما خودروسازان بزرگ داخلی نیز مصون نیستند. وابستگی زنجیره تولید به مواد اولیه و قطعات خارجی باعث می‌شود مرز میان خودروی داخلی و خودروی خارجی در برابر یک بحران لجستیکی کم‌رنگ شود.

خودرویی که در ایران مونتاژ یا تولید می‌شود، اگر یک حلقه خارجی زنجیره‌اش از کار بیفتد، صرفاً با اتکا به عنوان محصول داخلی نمی‌تواند خط تولید خود را حفظ کند.

بازار قبل از کارخانه می‌ترسد

البته بحران فقط به کارخانه ختم نمی‌شود. وقتی آینده عرضه مبهم شود، فروشنده ممکن است از فروش خودداری کند و خریدار برای حفظ ارزش دارایی زودتر وارد بازار شود.

در این شرایط، حتی پیش از شکل‌گیری کمبود واقعی، ترس از کمبود می‌تواند رفتار بازار را تغییر دهد و فاصله میان قیمت‌های اعلامی و معاملات واقعی را افزایش دهد.

اینجا یک حادثه نظامی در خلیج فارس، از یک خبر ژئوپلیتیک به مسئله‌ای در بازار خودرو تبدیل می‌شود.

وقتی که جاده مخصوص آماده نیست

جاده مخصوص سال‌ها با مشکلات ساختاری خودروسازی ایران درگیر بوده است؛ از قیمت‌گذاری و نقدینگی تا سیاست‌گذاری، قطعه‌سازی، بهره‌وری و افت تولید. حالا یک ریسک خارجی نیز به این فهرست اضافه شده است: ریسک اختلال در لجستیک و تجارت منطقه‌ای.

مسئله فقط قیمت یک قطعه یا کرایه یک کشتی نیست؛ مسئله، پیوستگی زنجیره تولید است.

اگر عبور نفت و کالا با اختلال مواجه شود، بیمه و حمل گران‌تر شود و تأمین ارز و واردات نهاده‌ها دشوارتر شود، نتیجه می‌تواند فراتر از افزایش هزینه باشد؛ کاهش تولید، افت موجودی قطعات و محدود شدن عرضه خودرو.

موشک‌ها در خلیج فارس شلیک می‌شوند، اما اثر آن‌ها می‌تواند کیلومترها دورتر، در انبار قطعه و خط تولید خودرو ظاهر شود.

جنگ نفتکش‌ها در دریا جریان دارد؛ اما اگر زنجیره تأمین قطع شود، انفجار خاموش آن در جاده مخصوص دیده و شنیده خواهد شد.