پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

تنگه هرمز پاشنه آشیل خودروسازی ایران و جهان

در پی شدت گرفتن تنش‌ها میان ایران و آمریکا، بار دیگر تنگه هرمز مسدود شد. این خبر به‌منزله قطع جریان ورود و خروج انواع کالا از این منطقه است. در این شرایط، آیا فقط بازار خودرو ایران متشنج می‌شود؟ یا این صنعت در سایر کشورها نیز دچار تلاطم خواهد شد؟ تأثیر مسدود شدن تنگه هرمز بر خودروسازی ایران و جهان چگونه می‌شود؟

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، تنگه هرمز به دلیل شدت گرفتن تنش‌ها در منطقه، بار دیگر مسدود شد. این اقدام، شریان حیاتی منطقه را در نقطه بحران قرار داده است. این نقطه استراتژیک ثابت کرده است که تنها یک گذرگاه آبی نیست، بلکه شریان حیاتی انرژی جهان است. براساس آمارهای رسمی، سالانه بیش از ۲۰ میلیون بشکه نفت در روز، معادل تقریباً ۲۰ تا ۳۰ درصد از کل مصرف نفت جهان، از این نقطه عبور می‌کند. تصمیم ایران برای مسدود کردن این تنگه، بسیاری از کشورها را با شوک عرضه در بازار انرژی روبه‌رو کرده است. در واقع، تنگه هرمز ثابت کرد که مسدود بودن آن اثرات دومینویی بر زنجیره تأمین جهانی دارد که یکی از آسیب‌پذیرترین بخش‌های آن صنعت خودروسازی است.

سقوط موتورهای احتراقی

بستن تنگه هرمز منجر به افزایش آنی و شدید قیمت نفت خام در بازارهای جهانی می‌شود. پیش‌بینی می‌شود در چنین سناریویی، قیمت هر بشکه نفت به سرعت از مرز ۱۲۰ تا ۱۵۰ دلار عبور کند. این جهش قیمتی، صنعت خودرو را در دو سطح تحت تأثیر قرار می‌دهد:

افزایش هزینه‌های تولید (پتروشیمی): صنعت خودرو به شدت به محصولات پایین‌دستی نفت وابسته است. حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد از قطعات داخلی خودروهای مدرن، از داشبورد و روکش صندلی‌ها تا عایق‌ها و لاستیک‌ها، از پلیمرها و ترکیبات پتروشیمی ساخته می‌شوند. افزایش قیمت نفت، هزینه تولید این مواد اولیه را به شدت بالا برده است و قیمت تمام‌شده هر خودرو را در سطح جهانی افزایش می‌دهد.

سقوط تقاضا برای خودروهای بنزینی: در بازارهای مصرف‌کننده بزرگ مانند آمریکای شمالی و اروپا، افزایش قیمت سوخت در پمپ‌ها، تقاضا برای خودروهای احتراقی را به شدت کاهش می‌دهد. این وضعیت منجر به سقوط فروش غول‌های سنتی خودروسازی می‌شود که هنوز نتوانسته‌اند گذار کامل به انرژی‌های پاک را به سرانجام برسانند.

امنیت انرژی در برابر قحطی قطعات

وضعیت خودروسازی ایران در این بحران، یک پارادوکس استراتژیک است. ایران به دلیل داشتن منابع داخلی، از نظر هزینه انرژی در وضعیت امنی قرار دارد و برخلاف جهان، با افزایش قیمت جهانی نفت، هزینه‌های سوخت و مواد اولیه پتروشیمی در داخل کشور به طور مستقیم جهش نمی‌کند، اما آسیب اصلی ایران در لجستیک و زنجیره تأمین نهفته است.

چون صنعت خودروسازی ایران همچنان وابستگی شدیدی به واردات قطعات کلیدی مانند ECU، تراشه‌ها و سیستم‌های انتقال قدرت دارد. مسدود شدن تنگه هرمز، ریسک کشتیرانی را به شدت افزایش می‌دهد. طبق الگوهای مشابه، در زمان تنش‌های دریایی، حق بیمه حمل‌ونقل (War Risk Insurance) تا ۵۰۰ درصد افزایش می‌یابد. این امر باعث می‌شود هزینه واردات قطعات به شدت بالا رود یا در برخی موارد، تأمین‌کنندگان خارجی به دلیل ریسک‌های امنیتی، ارسال قطعات را متوقف کنند.

هرچند در حال حاضر از نظر سوخت و انرژی نیز ایران وضعیت چندان خوبی ندارد، با این حال، هنوز سوخت کافی برای تولید دارد، اما نبود یک تراشه کوچک یا یک قطعه حساس وارداتی می‌تواند منجر به توقف کامل خطوط تولید در شرکت‌های بزرگ داخلی شود. بنابراین، آسیب به ایران نه از طریق قیمت نفت، بلکه از طریق انزوای لجستیکی وارد می‌شود.

فرصت طلایی برای چین

درحالی‌که، غرب با بحران سوخت و ایران با بحران قطعات دست‌وپنجه نرم می‌کند، چین به عنوان برنده استراتژیک این میدان ظاهر می‌شود. چین در حال حاضر مالک بیش از ۶۰ درصد از بازار خودروهای برقی (EV) جهان است.

بستن تنگه هرمز، سرعت گذار انرژی را در جهان از یک روند تدریجی به یک اجبار اقتصادی تبدیل می‌کند. وقتی بنزین در سطح جهانی نایاب و گران شود، جذابیت خودروهای برقی چینی نه تنها از نظر محیط‌‌ زیستی، بلکه از نظر بقای اقتصادی افزایش می‌یابد. این بحران باعث می‌شود سهم بازار خودروهای برقی در جهان با شتابی بی‌سابقه افزایش یابد و جایگاه قدرت در صنعت خودرو، به طور کامل از محور اروپا-آمریکا به محور چین منتقل شود.