پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

دیوار بزرگ چین مانع بازگشت خودروسازان خارجی به ایران؟

با کاهش تنش‌های سیاسی و شکل‌گیری تفاهم، بار دیگر بحث بازگشت خودروسازان خارجی به ایران داغ شده است. آیا فضا برای بازگشت آن‌ها مهیا است؟ آیا دیوار بزرگ چین مانع بازگشت خودروسازان خارجی به ایران می‌شود؟ یا این‌که آن‌ها توان رقابت با پکن را ندارند؟

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، تفاهم ایران و آمریکا، با اشاره به این‌که طرفین به توافق پایدار اظهار تمایل کرده‌اند، این گمانه‌زنی را ایجاد کرده است که شرایط اقتصادی و سیاسی عادی خواهد شد. بنابراین پرسشی که مطرح می‌شود این است؛ آیا خودروسازان خارجی به ایران بازخواهند گشت؟

چراکه همچنان برندهای کره‌ای و ژاپنی تا خودروسازان اروپایی، همگی نام‌هایی هستند که هنوز در ذهن مصرف‌کنندگان ایرانی اعتبار و محبوبیت خود را حفظ کرده‌اند. اما آیا ایران همان بازاری است که آن‌ها چند سال پیش ترک کردند یا معادلات صنعت خودرو به کلی تغییر کرده است؟

تحریم‌ها بزرگ‌ترین مانع نیستند

واقعیت این است که بزرگ‌ترین مانع بازگشت خودروسازان خارجی دیگر صرفاً تحریم‌ها نیستند. در کنار ریسک‌های سیاسی و اقتصادی، امروز یک بازیگر قدرتمند و تثبیت‌شده به نام چین در مرکز بازار خودروی ایران ایستاده است؛ بازیگری که طی سال‌های اخیر نه‌تنها جای خالی رقبای اروپایی، کره‌ای و ژاپنی را پر کرده، بلکه بخش مهمی از ساختار بازار را نیز به نام خود ثبت کرده است.

عصر چینی‌ها

تا پیش از بازگشت تحریم‌ها، فرانسوی‌ها مهم‌ترین شریک خارجی صنعت خودرو ایران بودند. همکاری‌های گسترده با خودروسازان داخلی، سرمایه‌گذاری در خطوط تولید و سهم قابل توجه از بازار، جایگاهی ویژه برای آن‌ها ایجاد کرده بود. حتا خودروسازان کره‌ای نیز توانسته بودند بخشی از بازار خودروهای وارداتی و مونتاژی را در اختیار بگیرند.

اما خروج ناگهانی شرکت‌های خارجی پس از تشدید تحریم‌ها، خلأ بزرگی در بازار ایجاد کرد. خلأیی که برخلاف تصور بسیاری خالی نماند. خودروسازان چینی با سرعت وارد میدان شدند و در مدت کوتاهی توانستند از یک بازیگر حاشیه‌ای به بازیگر اصلی بازار خودرو ایران تبدیل شوند.

امروز نه‌تنها بخش عمده خودروهای وارداتی و مونتاژی ریشه چینی دارند، بلکه بسیاری از برنامه‌های توسعه‌ای شرکت‌های داخلی نیز بر پایه همکاری با شرکای چینی تعریف شده است.

بازگشت اعتماد ازدست‌رفته

صنعت خودرو، صنعتی نیست که بر مبنای تصمیم‌های کوتاه‌مدت حرکت کند. یک خودروساز جهانی برای ورود به بازار جدید یا بازگشت به بازاری که قبلاً ترک کرده، افقی حداقل پنج تا ده‌ساله را مدنظر قرار می‌دهد.

از این منظر، تفاهم‌های موقت و کوتاه‌مدت، هرچند می‌توانند فضای روانی بازار را بهبود ببخشند، اما برای جذب سرمایه‌گذاری‌های چندصد میلیون دلاری کافی نیستند. مدیران شرکت‌های ژاپنی، کره‌ای و اروپایی هنوز تجربه خروج اجباری از ایران را فراموش نکرده‌اند. آن‌ها می‌دانند که هرگونه سرمایه‌گذاری سنگین در شرایط بی‌ثبات می‌تواند هزینه‌های قابل توجهی به همراه داشته باشد.

به همین دلیل، اگر روزنه‌ای برای بازگشت باز شود، احتمالاً نخستین گام آن‌ها صادرات خودرو، قطعات و همکاری‌های محدود تجاری خواهد بود، نه احداث کارخانه یا سرمایه‌گذاری مستقیم.

بازگشت به ایران؛ اما برای رقابت با چه کسی؟

شاید مهم‌ترین تفاوت امروز با یک دهه قبل در همین نکته نهفته باشد. خودروسازان خارجی دیگر قرار نیست وارد بازاری شوند که ظرفیت‌های آن بکر مانده است. آن‌ها باید با مجموعه‌ای از برندهای چینی رقابت کنند که اکنون سهم بازار، شبکه فروش، زنجیره تأمین و حتا بخشی از سلیقه مشتریان را در اختیار گرفته‌اند.

مزیت دیگر چینی‌ها، سرعت بالای توسعه محصول است. در شرایطی که بسیاری از خودروسازان سنتی هنوز در حال بازنگری راهبردهای جهانی خود هستند، شرکت‌های چینی با شتاب بالا در حوزه خودروهای برقی، هیبریدی و فناوری‌های نوین حرکت می‌کنند و همین موضوع قدرت رقابتی آن‌ها را افزایش داده است.

آیا برندهای کره‌ای و ژاپنی هنوز برگ برنده دارند؟

با وجود قدرت‌گیری چین، نمی‌توان از مزیت برندهای کره‌ای و ژاپنی چشم‌پوشی کرد. اعتبار کیفی، شبکه گسترده خدمات جهانی، ارزش برند و اعتماد مصرف‌کنندگان همچنان از نقاط قوت آن‌ها محسوب می‌شود.

اما مسئله این‌جاست که بازگشت این شرکت‌ها تنها زمانی توجیه اقتصادی خواهد داشت که بتوانند سهم معناداری از بازار را به دست آورند. در غیر این صورت، ورود به بازاری که رقابت قیمتی در آن بسیار شدید شده است، جذابیت چندانی برای آن‌ها نخواهد داشت.

چین؛ شریک موقت یا قدرت ماندگار؟

برخی تصور می‌کنند با بهبود شرایط بین‌المللی، خودروسازان غربی و آسیایی به سرعت جایگزین چینی‌ها خواهند شد، اما واقعیت بازار نشان می‌دهد که چین دیگر یک گزینه موقت نیست. خودروسازان این کشور طی سال‌های اخیر در ایران سرمایه‌گذاری کرده‌اند، شبکه همکاری گسترده‌ای ایجاد کرده‌اند و حضور خود را در سطوح مختلف صنعت خودرو تثبیت کرده‌اند.

بنابراین، حتا اگر مسیر بازگشت برندهای مشهور جهانی هموار شود، آن‌ها با بازاری متفاوت از گذشته روبه‌رو خواهند شد؛ بازاری که در آن چین از یک مهمان تازه‌وارد به صاحب‌خانه‌ای قدرتمند تبدیل شده است.

در چنین شرایطی، پرسش اصلی دیگر این نیست که آیا خودروسازان خارجی به ایران بازمی‌گردند یا نه، بلکه این است که آیا حاضر خواهند بود برای کسب سهم بازار، با غول خودروسازی چین در زمین بازی‌ای رقابت کنند که قوانین آن را چینی‌ها بازنویسی کرده‌اند؟