پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

آقای پزشکیان، وعده‌های انتخاباتی چه شد؟ / خودروی ارزان و کم‌مصرف کجاست؟

مسعود پزشکیان در انتخابات ۱۴۰۳ نسخه روشنی برای بازار خودرو داشت؛ مرزها باز شوند، مردم با ارز خود خودرو وارد کنند و رقابت، خودروسازان داخلی را وادار به اصلاح کند. بیش از دو سال بعد، واردات افزایش یافته، اما بازار همچنان پشت ثبت سفارش، سهمیه، تعرفه و بخشنامه اداره می‌شود. دولت آمار ترخیص را بالا برده، اما وعده رئیس‌جمهور بازکردن بازار بود، نه شلوغ‌ترکردن محوطه گمرک.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، برای نقد کارنامه خودرویی دولت چهاردهم نیازی به نقل سخنان مخالفان پزشکیان نیست. کافی است حرف‌های خود او را مقابل وضعیت امروز بازار بگذاریم.

پزشکیان ۱۱ تیر ۱۴۰۳ گفت: «اگر ما مرز را باز کنیم که ماشین خارجی بیاید، مشکل قابل حل است.» او همان‌جا از خودروی ۲۰ هزار دلاری سخن گفت که در ایران، با وجود حقوق ۲۰۰ دلاری مردم، تا ۱۰۰ هزار دلار فروخته می‌شود.

یک روز بعد وعده را صریح‌تر بیان کرد: «من واردات خودرو را با ارزهایی که دارند آزاد می‌کنم.» استدلال او این بود که با ورود خودرو و شکل‌گیری رقابت، بازار قیمت را تنظیم می‌کند و دولت نیازی به دخالت گسترده ندارد.

حرف‌ها ابهامی نداشتند؛ مرز باز، واردات با ارز مردم و بازاری که به‌جای بخشنامه با رقابت تنظیم شود.

واردات بیشتر شد، اما آزاد نشد

در دولت پزشکیان تعداد خودروهای واردشده افزایش یافته است. انکار این موضوع، نقد را ضعیف می‌کند؛ اما افزایش تیراژ واردات با آزادسازی آن یکسان نیست.

امروز دولت همچنان تعیین می‌کند چه کسی اجازه واردات داشته باشد، چه خودرویی ثبت سفارش شود، ارز از چه مسیری تأمین شود، چه تعداد خودرو وارد کشور شود و چه میزان تعرفه از آن گرفته شود. مسیرهایی نیز برای جانبازان، ایرانیان مقیم خارج و برخی گروه‌های دیگر ایجاد شده، اما این استثناها جای بازشدن عمومی بازار را نگرفته‌اند.

وارداتی که با سهمیه، فهرست محدود، مهلت کوتاه و تصمیم‌های متغیر اداره شود، همان وعده «مرز را باز کنیم» نیست. این مرز باز نشده است؛ فقط چند دریچه کنترل‌شده در آن ایجاد شده است.

مردم نیز در انتخابات وعده افزایش آمار گمرک را نشنیدند. پزشکیان نگفت چند هزار دستگاه بیشتر ترخیص خواهد کرد؛ گفت واردات را با ارز مردم آزاد می‌کند تا رقابت شکل بگیرد. معیار تحقق این وعده باید در قیمت، تنوع و دسترسی خریدار دیده شود، نه فقط در تعداد خودروهایی که از گمرک عبور کرده‌اند.

خودروی ۲۰ هزار دلاری هنوز کالای لوکس است

پزشکیان خودروی ۲۰ هزار دلاری را مثال می‌زد تا نشان دهد سیاست‌های داخلی چگونه یک محصول اقتصادی را به کالایی گران تبدیل کرده‌اند. امروز همان خودرو پس از عبور از تعرفه، هزینه‌های واردات و زنجیره فروش، همچنان با قیمتی عرضه می‌شود که بخش بزرگی از طبقه متوسط توان نزدیک‌شدن به آن را ندارد.

بحث دولت و مجلس بر سر تعرفه واردات نیز نشان می‌دهد دو سال پس از وعده بازکردن مرزها، سیاست‌گذار هنوز مشغول تعیین ارتفاع همان دیوار است. وقتی حتی کاهش تعرفه خودروهای کم‌حجم محل اختلاف است و احتمال تعرفه ۱۰۰ درصدی مطرح می‌شود، سخن‌گفتن از بازار رقابتی بیشتر به یادآوری یک وعده انتخاباتی شباهت دارد تا توصیف وضعیت موجود.

خودروساز داخلی نیز هنوز پشت همین دیوار فعالیت می‌کند. واردات نه آن‌قدر آزاد شده که بازار را تنظیم کند و نه آن‌قدر رقابتی است که تولیدکننده داخلی را زیر فشار واقعی قیمت و کیفیت قرار دهد. نتیجه، بازاری است که هم خودروی داخلی آن گران است و هم محصول وارداتی‌اش.

بنزین گران شد، پیش‌شرط پزشکیان اجرا نشد

تناقض دوم از همین پرونده خودرو بیرون می‌آید. پزشکیان پیش از انتخابات گفته بود اگر قرار است بنزین گران شود، ابتدا باید خودروهای کم‌مصرف و باکیفیت در اختیار مردم قرار گیرد. حتی از خودروهایی سخن گفت که در هر صد کیلومتر سه تا چهار لیتر بنزین مصرف می‌کنند.

اکنون نرخ استفاده از کارت جایگاه به ۱۰ هزار تومان افزایش یافته، اما خودروی سه تا چهار لیتری هنوز به انتخابی در دسترس برای خانوار ایرانی تبدیل نشده است. دولت آسان‌ترین بخش معادله را اجرا کرده؛ قیمت سوخت را بالا برده، اما بازاری را که خودروی کم‌مصرف و اقتصادی در اختیار مردم بگذارد، نساخته است.

اصل ناترازی بنزین قابل انکار نیست. محدودیت ارزی و تحریم نیز واقعی‌اند؛ اما اگر این موانع اجازه اجرای وعده انتخاباتی را نمی‌دهند، رئیس‌جمهور باید صریحاً به مردم بگوید آن وعده قابل اجرا نبوده است. نمی‌توان واردات سهمیه‌ای را «بازشدن مرزها» نامید و افزایش تعداد خودروهای ترخیص‌شده را به‌جای آزادسازی بازار نشاند.

آقای پزشکیان، اینها حرف‌های خود شماست؛ «مرز را باز کنیم»، «واردات را با ارز مردم آزاد می‌کنم» و «اول خودروی کم‌مصرف، بعد بنزین گران».

دو سال گذشته است. تعرفه مانده، سهمیه مانده، دخالت دولت مانده و خودروی اقتصادی همچنان از دسترس مردم دور است. فقط وعده‌ای مانده که اکنون باید درباره سرنوشت آن پاسخ بدهید.

شما خودتان گفته بودید: «خداوکیلی خیلی حرف می‌زنیم، ولی عمل نمی‌کنیم.» کارنامه واردات خودرو فعلاً چیزی خلاف این جمله نشان نمی‌دهد.