گواهینامه موتور زنان پشت چراغ قرمز نیروی انتظامی؛ معاون رئیس‌جمهور: سر حرف‌تان بمانید

زهرا بهروزآذر می‌گوید نیروی انتظامی چند بار زمان اجرای صدور گواهینامه موتورسیکلت زنان را تغییر داده و آخرین موعد اعلام‌شده، همین ماه بوده است. معاون رئیس‌جمهور از پلیس خواسته به وعده خود عمل کند؛ درخواستی که بار دیگر سرنوشت یک پرونده قدیمی را به پرسش کشیده است. چرا با وجود مصوبه دولت، زنان هنوز منتظر اعلام مسیر ثبت‌نام، آموزش و دریافت گواهینامه‌اند؟

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده درباره آخرین وضعیت اجرای این تصمیم گفته است:

«مهلتی که نیروی انتظامی برای این موضوع به ما اعلام کرده بود، تا همین ماه بوده است. امیدواریم مجبور نباشیم اعلام کنیم که آن عزیزان نمی‌خواهند این کار را انجام دهند، چراکه نیروی انتظامی تاکنون در این زمینه با ما همراه بوده است. دو، سه بار هم بازه زمانی‌شان تغییر کرده است. امیدوارم دیگر سر حرف‌شان بمانند و هرچه سریع‌تر سازوکار اجرایی صدور گواهینامه موتورسیکلت برای زنان را فراهم کنند.»

بهروزآذر توضیح داده که براساس گزارش نیروی انتظامی، تربیت استادان و مربیان موردنیاز در جریان است. او تأکید دارد که مراحل قانونی طی شده و اکنون مسئله اصلی، اجرای مصوبه است؛ مسئولیتی که به گفته او بر عهده نیروی انتظامی قرار دارد.

اختلافی که از کلمه «مردان» شروع شد

ریشه اختلاف به تبصره ماده ۲۰ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی، مصوب سال ۱۳۸۹، برمی‌گردد. در این تبصره آمده است: «صدور گواهینامه رانندگی موتورسیکلت برای مردان بر عهده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران است.»

همین اشاره به «مردان» مبنای اختلاف شد. پلیس با استناد به این عبارت، برای زنان گواهینامه موتورسیکلت صادر نمی‌کرد. در مقابل، تفسیر حقوقی دیگری وجود داشت که تعیین مسئول صدور گواهینامه مردان را به معنای ممنوعیت صدور آن برای زنان نمی‌دانست؛ زیرا در متن تبصره، ممنوعیت صریحی برای زنان نوشته نشده است.

این اختلاف در سال ۱۳۹۸ به دیوان عدالت اداری هم رسید. یکی از شعب دیوان در پی شکایت یک زن، رأیی به نفع او صادر کرد، اما پلیس اعلام کرد رأی بدوی، مربوط به همان شاکی است و نمی‌توان آن را به همه متقاضیان تعمیم داد. پلیس از تجدیدنظرخواهی نیز خبر داد. بنابراین، آن پرونده به بازشدن عمومی مسیر دریافت گواهینامه برای زنان منجر نشد.

مسئله سال‌ها میان همین دو برداشت باقی ماند؛ آیا ذکر نام مردان، زنان را از دریافت گواهینامه کنار می‌گذارد یا قانون فقط درباره مسئول صدور گواهینامه مردان سخن گفته و درباره زنان سکوت کرده است؟

دولت برای آموزش و آزمون زنان تکلیف تعیین کرد

هشتم بهمن ۱۴۰۴، هیئت وزیران برای این پرونده تصمیم تازه‌ای گرفت. دولت، فرماندهی انتظامی را مکلف کرد زمینه آموزش عملی، آزمون و صدور گواهینامه موتورسیکلت برای زنان را با نظارت پلیس راهور فراهم کند. این تصویب‌نامه چهاردهم بهمن همان سال، با شماره ۱۸۹۷۲۷، از سوی معاون اول رئیس‌جمهور ابلاغ شد.

در مصوبه، آموزش عملی به مربیان زن سپرده شد و افسران زن برای برگزاری آزمون در اولویت قرار گرفتند. برای کمبود احتمالی افسر زن نیز استفاده از آزمون‌گیرندگان مرد واجد صلاحیت، با رعایت ملاحظات شرعی و نظارت مستقیم پلیس راهور، پیش‌بینی شد.

این تصمیم، مصوبه دولت بود و نباید آن را با اصلاح متن قانون در مجلس یکی دانست. با این حال، دولت معتقد است با طی‌شدن مراحل قانونی مصوبه، تکلیف اجرا روشن شده است. انتظار می‌رفت از این مرحله به بعد، خبرها درباره مراکز آموزش، شرایط ثبت‌نام و زمان آزمون باشد؛ اما اختلاف بر سر مقدمات اجرا ادامه پیدا کرد.

از چاپ نمونه گواهینامه تا اختلاف بر سر ابلاغ

بهروزآذر در ۳۰ تیر امسال از چاپ نمونه اولیه گواهینامه موتورسیکلت زنان خبر داد. او گفته بود قرار بوده صدور گواهینامه از اسفند سال گذشته آغاز شود، اما جنگ این برنامه را متوقف کرده است. در همان مقطع، رئیس پلیس راهور تأکید کرد که تا آن زمان گواهینامه‌ای صادر نشده و اعلام زمان و نحوه اجرا بر عهده پلیس راهور است.

در آبان نیز دو روایت متفاوت منتشر شد. معاون رئیس‌جمهور از حل‌شدن موضوع از نظر قانونی و ابلاغ مصوبه سخن گفت؛ اما سردار احمد کرمی‌اسد، جانشین رئیس پلیس راهور فراجا، در گفت‌وگوی منتشرشده در ۱۷ آبان با تسنیم اعلام کرد که موضوعی در این زمینه به پلیس ابلاغ نشده است. او اجرای تصمیم را به تعیین تکلیف قانونی و ابلاغ آن وابسته دانست.

فاصله میان این دو روایت هنوز نیازمند توضیح است. خبر ابلاغ مصوبه دولت در بهمن پارسال منتشر شده، اما مقام پلیس در آبان از دریافت‌نکردن ابلاغ سخن می‌گوید. آیا منظور، دستورالعمل اجرایی جداگانه‌ای است یا همچنان درباره مبنای حقوقی اجرا اختلاف وجود دارد؟ پاسخ این پرسش باید از سوی دستگاه‌های مسئول روشن شود.

متقاضیان همچنان منتظر نشانی آموزشگاه‌اند

گلایه تازه بهروزآذر نشان می‌دهد زمان‌بندی‌های اعلام‌شده هنوز به نتیجه مورد انتظار معاونت زنان نرسیده است. اشاره او به موعد «همین ماه» نیز اعلام قطعی آغاز ثبت‌نام در آبان نیست؛ او از وعده‌ای سخن می‌گوید که انتظار دارد اجرا شود.

برای متقاضی دریافت گواهینامه، این پرونده زمانی از بلاتکلیفی خارج می‌شود که بداند به کدام مرکز مراجعه کند، آموزش را چگونه بگذراند و چه زمانی آزمون بدهد. پس از سال‌ها اختلاف بر سر یک عبارت قانونی و ماه‌ها انتظار پس از مصوبه دولت، اعلام همین جزئیات اجرایی است که می‌تواند وعده صدور گواهینامه را به امکان واقعی دریافت آن تبدیل کند.