پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

غول‌های جاده مخصوص مشتری کم آوردند؛ ۷ دلیل افت فروش خودروسازان بزرگ

بازار خودرو در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ یک علامت هشدار جدی برای خودروسازان بزرگ ارسال کرده است؛ فروش ایران‌خودرو، سایپا و پارس‌خودرو به شکل محسوسی کاهش یافته است و این بار نمی‌توان تمام افت را با کم شدن تولید توضیح داد. بخشی از مشکل در خطوط تولید قرار دارد، اما بخش مهم‌تر به سمت دیگر بازار، یعنی قدرت خرید و رفتار مشتریان بازمی‌گردد.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، بر اساس آمار عملکرد سه خودروساز بزرگ، مجموع فروش آنها در نیمه نخست امسال به ۲۷۰ هزار و ۷۴۴ دستگاه رسیده، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۳۸۳ هزار و ۴۵۰ دستگاه بوده است. بنابراین فروش سه غول جاده مخصوص بیش از ۱۱۲ هزار دستگاه و معادل ۲۹.۳ درصد کاهش داشته است.

ایران‌خودرو با فروش ۱۹۲ هزار و ۹۷۸ دستگاه، افتی حدود ۲۴ درصدی را تجربه کرده است. فروش سایپا نیز با کاهش ۳۳.۸ درصدی به ۶۵ هزار و ۴۶۴ دستگاه رسیده و پارس‌خودرو با افت ۶۰.۴ درصدی، بیشترین کاهش را در میان این سه شرکت داشته است.

البته همزمان تولید نیز کاهش یافته است. مجموع تولید سه شرکت در نیمه نخست سال به ۲۸۰ هزار و ۲۷۷ دستگاه رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۳۱ درصد کمتر است. بنابراین نخستین علت کاهش فروش روشن است؛ خودروسازان خودروهای کمتری برای فروش داشته‌اند. البته افت فروش را نمی‌توان فقط به کاهش تولید ربط داد.

مشتری توان خرید ندارد

دومین و مهم‌ترین عامل، کاهش قدرت خرید خانوار است. خودرو در ایران طی سال‌های اخیر با سرعتی بسیار بیشتر از رشد درآمد خانوار گران شده است. در چنین شرایطی حتی مشتریانی که همچنان به خودرو نیاز دارند، الزاماً توان تبدیل این نیاز به خرید واقعی را ندارند.

تورم سنگین، افزایش هزینه مسکن، خوراک، حمل‌ونقل و سایر مخارج خانوار، سهم خودرو را از بودجه خانوار کوچک‌تر کرده است. به بیان ساده‌تر، مشتری ممکن است خودرو بخواهد، اما پول خرید آن را ندارد.

این موضوع را باید از کاهش تعداد متقاضیان واقعی جدا کرد. بخشی از تقاضای بازار همچنان وجود دارد، اما به دلیل فاصله میان درآمد و قیمت خودرو، به خرید مؤثر تبدیل نمی‌شود.

قیمت خودرو از درآمد جلو زده است

سومین عامل، جهش قیمت خودرو در کنار تورم عمومی است. افزایش قیمت محصولات اگرچه می‌تواند درآمد ریالی خودروساز را بالا ببرد، اما الزاماً به معنای رونق فروش نیست.

حتی ممکن است خودروساز با فروش تعداد کمتری خودرو، درآمد اسمی بیشتری ثبت کند. نمونه آن در عملکرد ایران‌خودرو دیده می‌شود؛ جایی که افزایش قیمت محصولات توانسته بخشی از اثر کاهش تعداد فروش را جبران کند.

بنابراین نباید رشد درآمد ریالی را با افزایش تقاضا اشتباه گرفت. بازار ممکن است از نظر ارزش ریالی بزرگ‌تر شده باشد، اما از نظر تعداد مشتری کوچک‌تر شده باشد.

بازار در انتظار مانده است

چهارمین عامل، نااطمینانی اقتصادی و ارزی است. بازار خودرو به نرخ ارز، هزینه واردات قطعات، سیاست‌های تجاری، قیمت‌گذاری و حتی چشم‌انداز تورم حساس است. هرچه این متغیرها بی‌ثبات‌تر باشند، تصمیم‌گیری برای خریدار دشوارتر می‌شود.

در چنین بازاری بخشی از مشتریان خرید خود را به تعویق می‌اندازند؛ نه به این دلیل که خودرو نمی‌خواهند، بلکه به این امید که شاید قیمت‌ها، شرایط فروش یا وضعیت اقتصادی تغییر کند. این انتظار، خود به یکی از عوامل کاهش تقاضای مؤثر تبدیل شده است.

خرید قسطی هم مشکل را حل نکرده است

پنجمین عامل، ضعف تأمین مالی خریداران است. قیمت خودرو به جایی رسیده که خرید نقدی بسیاری از محصولات برای خانوارها دشوار شده است. از سوی دیگر، تسهیلات و روش‌های فروش اقساطی معمولاً فاصله زیادی با قیمت واقعی خودرو دارند.

در نتیجه، افزایش قیمت خودرو فقط یک مشکل قیمتی نیست؛ مشکل تأمین مالی هم ایجاد کرده است. مشتری ممکن است درآمد داشته باشد، اما سرمایه اولیه لازم برای خرید خودرو را در اختیار نداشته باشد.

محصول هم دیگر مزیت سابق را ندارد

ششمین عامل را باید در سبد محصولات جست‌وجو کرد. بخشی از محصولات ایران‌خودرو و سایپا همچنان بر پلتفرم‌ها و مدل‌هایی متکی هستند که سال‌هاست در بازار حضور دارند. همزمان خودروهای مونتاژی و وارداتی تنوع بیشتری پیدا کرده‌اند.

وقتی قیمت محصولات داخلی افزایش پیدا می‌کند، مشتری مقایسه خود را فقط با مدل‌های داخلی انجام نمی‌دهد؛ بلکه قیمت، امکانات، طراحی و فناوری گزینه‌های دیگر بازار را نیز مقابل خود می‌گذارد.

افت فروش برخی محصولات نیز نشان می‌دهد افزایش قیمت لزوماً نمی‌تواند جذابیت محصول را حفظ کند.

مشتری فعلاً صبر می‌کند

هفتمین عامل، رفتار انتظاری مشتری است. وقتی خریدار با بازاری مواجه می‌شود که قیمت‌ها، سیاست واردات، نرخ ارز و شرایط فروش آن مرتب تغییر می‌کند، ممکن است تصمیم خرید را عقب بیندازد.

این رفتار در بازاری که خودرو همزمان کالای مصرفی و دارایی سرمایه‌ای نیز محسوب می‌شود، اهمیت بیشتری دارد. مشتری منتظر می‌ماند تا مشخص شود خرید امروز بهتر است یا چند ماه بعد.

بنابراین تا در کار بودن عواملی که به سمت مصرف‌کننده مربوط می‌شود، چشم‌انداز مثبتی از فروش غول‌های جاده مخصوص نمی‌توان ترسیم کرد.