پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

صنعت خودروی ایران فاقد استراتژی است/ اقدامات صنعت خودرو مبتنی بر واکنش است نه برنامه

مطالبات معوق همچنان یکی از اصلی ترین مشکلاتی است که قطعه سازان با آن دست به گریبان هستند؛ معضلی که به شدت آن ها را تحت فشار قرار داده و رفته رفته باعث شده است توان و قدرت خرید آنان تحلیل برود. از سوی دیگر، کاهش قدرت خرید با پول ملی نیز مزید بر علت شده است تا در کنار سایر مسائل مختلف در این صنعت فشار مطالبات معوق بیش تر به چشم آید.

به بیان دیگر، اگر یک قطعه ساز در ابتدای سال، ۲۰ میلیارد تومان از خودروساز طلب داشته است و همین امروز آن را دریافت کند، آیا می توان به میزان همان زمان اقدام به خرید مواد اولیه مورد نیاز خود کند؟ با این حال، این بخش مهم از صنعت همچنان به رغم تمام فراز و نشیب ها و همچنین دریافت بخشی از دیون خود همچنان به سختی راه خود را ادامه می دهد، اما همچنان این مطالبات معوق گلوی آنان را می فشارد. این موضوع را با «مهدی مطلب زاده»، فعال قطعه ساز و عضو انجمن صنایع همگن قطعه سازی در میان گذاشتیم و طی گفت‌وگویی کوتاه این موضوع را بررسی کردیم. ضمن این که به مسئله مواد اولیه رسوب شده درگمرکات و مشکلات تهیه مواد اولیه داخلی نیز نگاهی داشته ایم:

قطعه سازان همچنان با مشکل مطالبات معوق دست به گریبان هستند در حال حاضر میزان آن چه قدر است؟ 

در حال حاضر، رقم آن به ۴۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.

این رقم برای چه زمانی است؟

این رقم از ابتدای سال جمع شده است. قبل از پایان سال گذشته پنج هزار میلیارد تومان مقدار پولی بود که تزریق شد؛ ۲۵۰۰ هزار میلیارد تومان به ازای هر خودروساز. البته قرار بود ۱۰ هزار میلیارد تومان یعنی پنج هزار میلیارد تومان به ازای هر خودروساز باشد، اما متأسفانه وقتی به شورای پول و اعتبار و بانک مرکزی و سایر نهادهای تصمیم‌گیرنده رفت، مبلغ آن در نهایت نصف شد. آن موقع و پس از پرداخت بخشی از دیون میزان مطالبات به ۲۸ هزار میلیارد رسید. بلافاصله پس از عید که قطعات تحویل خودروساز شد و سرعت تولید یا نرخ تولید بالا رفت مطالبات به  ۳۲ هزار میلیارد رسید و درحال حاضر نیز ۴۰ هزار میلیارد تومان است.

تمام این ها بدهی خودروسازان به قطعه سازان است؟

میزان مطالبات به قطعه‌ساز و قطعات تحویلی‌ و زمان مرتبط می شود، یعنی نمی‌شود گفت همه ۱۲۰  یا ۱۸۰ یا ۲۴۰ روزه‌ قرارداد می بندند. قراردادها با هم متفاوت‌ هستند. یک قطعه‌ساز ممکن است ۱۸۰ روزه طلب داشته باشد، یکی ۹۰ روزه طلب داشته باشد و دیگری ۲۷۰ روزه طلب داشته باشد. بنابراین مطالبات این گونه است که نمی‌توان گفت برای کدام دوره است، اما چیزی که مسجل است، میانگین تأخیر در واقعیت از ۱۲۰ روزه گذشته‌است. البته باید بیان کنم که تمام  این مطالبات، معوق نیست اگر چک‌های خرید دِین و غیره را در نظر بگیریم، حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان مطالبات معوق است.

قطعه سازان با مشکل مواد اولیه رسوب شده در گمرک نیز مواجه هستند. قرار بود از اوایل شهریور پس از سفر آقای جهانگیری به گمرکات جنوب کشور، این مشکل به سرعت برطرف شود. حل شده است؟

خیر، تا این لحظه که من با شما صحبت می‌کنم گشایش خاص و چشمگیری انجام نشده است.

یعنی شما همچنان آن مشکل را دارید؟

بله.

مشکل دیگر قطعه سازان تهیه مواد اولیه از تأمین کنندگان داخلی بود. در حال حاضر، این مسئله به چه صورت است؟ آیا تغییر و یا گشایشی حاصل شده است؟

تحریم‌های خارجی یک طرف قضیه است. طبعاً آن‌ها را با ترفندهایی می‌شود دور زد و البته یک مقدار گران‌تر تمام می‌شود اما به هر حال می توان به آن‌ها رسید. اما تهیه مواد اولیه و اجزایی که در گمرک گیر کرده است به تحریم‌های داخلی مرتبط می شود. در واقع، تمام این مسائل را می توان به پای بانک مرکزی نوشت. چون برخی دستورالعمل ها برای گمرک تعریف کرده‌اند که اگر ارزی تخصیص پیدا کرده و تسویه شده است، گمرک می‌تواند ترخیص کند، وگرنه نمی‌تواند این کار را انجام دهد. الان کالا و یا مواد اولیه مورد نیاز در کالا آمده و در گمرک گیر کرده است. طبعاً بابت این گیرکردن هم خودروهای تولید خودروسازان نمی‌توانند تجاری‌سازی شوند، چون ناقصی دارند. این تحریم‌های داخلی، برخوردهای جزیره‌ای و عدم همکاری دولت‌مردان این مشکل را به بار آورده است.

شما فکر می‌کنید با وضعیت کنونی، قطعه‌سازان ما چه قدر می‌توانند ادامه حیات دهند؟

با وضعیت کنونی خیلی نمی‌توانند، اما هرازگاهی یک مُسکنی مثل همان پنج هزار میلیارد یا غیره تزریق می‌شود، یک اتفاق جدیدی می‌افتد، دوباره این حیات ادامه پیدا می‌کند، البته فقط ادامه حیات است، بقاست، اما ادامه تولید نیست.

به چه دلیل؟

به  این دلیل ‌که تولید یک امر دینامیک است، نه استاتیک. یعنی در واقعیت دائماً تولید باید به‌روز شود، تجهیزاتش به‌روز شود، تولیدکننده R&D داشته باشد. با وضعیت کنونی نه می‌تواند نوآوری کند، نه نوسازی کند، نه توسعه دهد، هیچ کدام از این کارها را نمی‌تواند بکند. بنابراین در حالت قبلی‌اش فقط دارد بقا پیدا می‌کند، نه، اتفاق دیگری نمی‌افتد و طبعاً رو به فناست.

به‌عنوان یک فعال در صنعت خودرو، شما فکر می‌کنید مهم ترین مشکل موجود ما از چه زاویه‌ای است، یعنی از حکمرانی اقتصاد است، نگاه بخشی است، افراد در جای خود قرار ندارند و یا مسائل دیگری در میان است؟ در این خصوص چه نظری دارید؟

من نمی‌توانم و در جایگاهی نیستم که تعیین کنم آن کسانی که در رأس نشسته‌اند خوب یا بد هستند. اصلاً نمی‌توانم چنین کاری کنم، اما معتقد هستم ما باید یک برنامه و استراتژی داشته باشیم. با توجه به بحران‌های پی در پی که مملکت با آن‌ها روبه‌رو است داریم عکس‌العملی عمل می‌کنیم، در واقع، فاقد استراتژی و برنامه هستیم. به بیان دیگر، کلاً در صنعت خودرو چون فاقد استراتژی هستیم، بنابراین نمی‌توانیم کاری از پیش ببریم. هر سازمان یا نهادی نیاز به استراتژی یا برنامه و بودجه دارد و باید برنامه کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت تبیین شود؛ نسبت به آن بودجه، مایحتاج مورد نیاز استخراج شود، برای صنعت خودرو هم همین گونه است باید تعریف کنیم و بدانیم که اگر صنعت خودروی ما از حالت کنونی می خواهد به نقطه بعدی برسد باید نقطه بعدی تعریف‌شده باشد؛ باید دانست که چه اقداماتی لازم است انجام دهیم و به چه نیاز داریم، چون استراتژی وجود ندارد و عمل و عکس‌العمل داریم به روزمرگی دچار شده ایم و این برای هیچ صنعت و بنگاهی خوب نیست، طبیعتاً برای ما هم خوب نیست.

علی طجوزی

پایگاه خبری اسب بخار