پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

توافق ایران و آمریکا؛ آیا ریزش سنگین قیمت خودرو آغاز می‌شود؟

با توجه به انتشار متن پیش‌نویس تفاهم ۱۴ ماده‌ای میان ایران و آمریکا، به نظر می‌رسد شوک سنگینی به انتظارات تورمی در بازار خودرو وارد خواهد شد؛ تفاهم‌نامه‌ای که با هدف پایان تحریم‌های همه‌جانبه و تزریق منابع عظیم مالی، احتمال ریزش شدید قیمت‌ها در بازار خودرو را بیش از پیش کرده است.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، بازار خودروی ایران که در سال‌های اخیر به ویترین تمام‌عیار اثرات تحریم، محاصره اقتصادی و نوسانات ارزی تبدیل شده بود، اکنون با جدی‌ترین نقطه عطف خود در یک دهه اخیر روبه‌روست. انتشار متن پیش‌نویس توافق میان تهران و واشینگتن، که بر محور لغو محاصره دریایی، آزادسازی دارایی‌ها و پایان تمامی تحریم‌های بین‌المللی استوار است، به معنای حذف هزینه فلج‌کننده رانت و دور زدن تحریم از بهای تمام‌شده خودرو است.

بندهای ۴، ۷ و ۱۰ این تفاهم‌نامه، مستقیماً هزینه‌های تولید و واردات را نشانه رفته‌اند. وقتی طبق بند ۴، محاصره دریایی لغو شود و طبق بند ۱۰، خدمات بانکی، بیمه و حمل‌ونقل به‌طور کامل از ذیل معافیت‌ها عبور کنند، هزینه‌های سربار قطعه‌سازی و مونتاژ که گاه تا ۳۰ درصد قیمت محصول را شامل می‌شد، فرومی‌ریزد. اما تیر خلاص به انتظارات تورمی را بند ۱۴ شلیک می‌کند؛ جایی که توافق نهایی قرار است از طریق یک قطعنامه الزام‌آور شورای امنیت تصویب شود. این یعنی بازار با یک نوسان گذرا روبه‌رو نیست، بلکه با یک تغییر ریل قطعی مواجه خواهد شد.

در چنین شرایطی، پرسش اساسی این است: واکنش بازار چه خواهد بود؟ واقعیت این است که بازار خودرو همواره با چسبندگی قیمت در برابر کاهش مقاومت کرده است، اما تفاوت موقعیت فعلی در تضمین‌های اجرایی است. با عملیاتی شدن بندهای ۱۱ و ۱۲ (آزادسازی دارایی‌ها و ایجاد سازوکار نظارتی)، دیگر بهانه‌ای برای گرانی قطعات یا کمبود عرضه به دلیل بحران ارزی باقی نمی‌ماند. فشار سنگین هزینه‌های لجستیک و واسطه‌گری که سال‌ها بر دوش مصرف‌کننده سنگینی می‌کرد، حالا با اعتبار یک قطعنامه بین‌المللی در حال تبخیر شدن است.

جنگ دلالان امیدوار و مالکان هراسان

به نظر می‌رسد در روزهای پیش رو، شاهد تقابلی میان دلالان امیدوار به بن‌بست و مالکان هراسان از سقوط قیمت باشیم. اما با توجه به ابعاد این توافق و تضمین ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی اقتصادی، احتمال وقوع سیل عرضه بسیار فراتر از مقاومت‌های مقطعی است. خریدارانی که تا دیروز خودرو را کالایی سرمایه‌ای می‌دیدند، حالا با واقعیتی روبه‌رو هستند که در آن اطمینان از آینده، حباب ناشی از ترس از تورم را می‌ترکاند.

اگر این ۱۴ بند به مرحله اجرا برسد، نه‌تنها فشار هزینه‌های گزاف از دوش تولیدکننده و واردکننده برداشته می‌شود، بلکه رقابت واقعی، قیمت‌ها را به منطق جهانی نزدیک خواهد کرد. بازار خودرو اکنون نه در انتظار یک اصلاح قیمت ساده، بلکه در انتظار بازگشت به دوران پیش از بحران است؛ جایی که صندلی‌های لرزان قیمت‌های نجومی، با وزش بادهای دیپلماسی و ضمانت‌های بین‌المللی، بیش از هر زمان دیگری در معرض واژگونی هستند.

متن تفاهم‌نامه ۱۴ ماده‌ای ایران و آمریکا:

۱. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا، به همراه متحدان خود در جنگ جاری، با امضای این یادداشت تفاهم، پایان فوری و دائمی جنگ را در تمامی جبهه‌ها، از جمله لبنان، اعلام می‌کنند و متعهد می‌شوند که از این پس هیچ اقدام خصمانه‌ای علیه یکدیگر انجام ندهند و از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری کنند. توافق نهایی مفاد این ماده و سایر مواد را تأیید خواهد کرد.

۲. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شوند به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از مداخله در امور داخلی یکدیگر خودداری کنند.

۳. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شوند ظرف حداکثر ۶۰ روز، که با رضایت متقابل قابل تمدید است، مذاکره کرده و به یک توافق نهایی دست یابند.

۴. بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم، ایالات متحده محاصره دریایی را لغو کرده و از هرگونه مداخله یا مانع‌تراشی علیه جمهوری اسلامی ایران جلوگیری خواهد کرد و حداکثر ظرف ۳۰ روز تردد دریایی را به ظرفیت کامل خود بازخواهد گرداند؛ میزان تردد کشتی‌ها از سوی جمهوری اسلامی ایران متناسب با حجم تردد پیش از جنگ خواهد بود. همچنین ایالات متحده متعهد می‌شود ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی، نیروهای خود را از مناطق اطراف خارج کند.

۵. پس از امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران فوراً اقداماتی را برای ازسرگیری حرکت کشتی‌های تجاری از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس انجام خواهد داد تا حداکثر ظرف ۳۰ روز حجم تردد به سطح پیش از جنگ بازگردد؛ این امر با در نظر گرفتن ضرورت رفع موانع فنی و پاک‌سازی مین‌ها توسط ایران صورت خواهد گرفت.

۶. ایالات متحده متعهد می‌شود همراه با شرکای منطقه‌ای خود، یک برنامه جامع مورد توافق دو طرف برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران ایجاد کند و تأمین مالی حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار را تضمین نماید. سازوکار اجرایی این برنامه به‌عنوان بخشی از توافق نهایی، ظرف ۶۰ روز تدوین خواهد شد.

۷. ایالات متحده متعهد می‌شود طبق جدول زمانی که در توافق نهایی تعیین خواهد شد، به تمامی انواع تحریم‌های اعمال‌شده علیه جمهوری اسلامی ایران پایان دهد؛ از جمله قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد، مصوبات شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) و تمامی تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا، اعم از اولیه و ثانویه.

۸. جمهوری اسلامی ایران بار دیگر تأکید می‌کند که هرگز سلاح هسته‌ای تولید نخواهد کرد. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده توافق کرده‌اند که سرنوشت مواد غنی‌شده و تمامی مسائل هسته‌ای مورد توافق طرفین، از جمله نیازهای هسته‌ای ایران، به‌طور مناسب در توافق نهایی تعیین شود؛ توافق نهایی مفاد این ماده را تأیید خواهد کرد.

۹. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده توافق می‌کنند که تا زمان دستیابی به توافق نهایی، وضعیت موجود حفظ شود؛ ایران وضعیت فعلی برنامه هسته‌ای خود را حفظ خواهد کرد و ایالات متحده نیز تحریم جدیدی علیه ایران اعمال نخواهد کرد و حضور نظامی خود را در منطقه افزایش نخواهد داد.

۱۰. ایالات متحده متعهد می‌شود بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم و تا زمان رفع تحریم‌ها، وزارت خزانه‌داری آمریکا معافیت‌هایی برای صادرات نفت خام ایران، محصولات پتروشیمی و مشتقات آن‌ها و تمامی خدمات مرتبط، از جمله خدمات بانکی، بیمه، حمل‌ونقل و موارد مشابه صادر کند.

۱۱. ایالات متحده متعهد می‌شود با توجه به پیشرفت مذاکرات به سمت توافق نهایی، وجوه و دارایی‌های مسدود یا محدودشده جمهوری اسلامی ایران را آزاد کرده و به‌طور کامل در دسترس قرار دهد. این وجوه، چه در حساب اصلی نگهداری شوند و چه منتقل شوند، برای هرگونه پرداخت به ذی‌نفع نهایی که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین شود، قابل استفاده خواهند بود و به‌طور کامل در دسترس خواهند بود. ایالات متحده متعهد می‌شود تمامی مجوزها و پروانه‌های لازم را در این زمینه صادر کند.

۱۲. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده توافق می‌کنند که سازوکاری اجرایی برای نظارت بر اجرای موفق توافق نهایی و پایبندی آتی به آن ایجاد شود.

۱۳. پس از امضای این یادداشت تفاهم و دریافت تضمین‌هایی درباره آغاز اجرای مواد ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ این یادداشت تفاهم و تداوم اجرای این اقدامات، جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده صرفاً درباره مواد باقی‌مانده وارد مذاکرات مربوط به توافق نهایی خواهند شد.

۱۴. توافق نهایی از طریق یک قطعنامه الزام‌آور شورای امنیت سازمان ملل متحد به تصویب خواهد رسید.