پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

چگونه بفهمیم سیستم گاز کولر نشتی دارد؟

کاهش تدریجی سرمای کولر پس از شارژ، لکه‌های چرب اطراف اتصالات و نیاز مکرر به اضافه‌کردن مبرد می‌تواند نشانه نشتی باشد، اما هر کولر ضعیفی الزاماً گاز کم نکرده است؛ خرابی کمپرسور، گرفتگی فیلتر کابین یا ضعف فن نیز علائمی مشابه ایجاد می‌کنند.

کم‌شدن سرمای کولر یکی از مشکلات رایج خودرو در فصل گرم است. نخستین تشخیصی که بسیاری از رانندگان می‌شنوند، کمبود گاز کولر است. گاهی تعمیرکار بدون بررسی دقیق، مقداری مبرد اضافه می‌کند و کولر برای مدتی دوباره خنک می‌شود؛ اما چند هفته یا چند ماه بعد، مشکل بازمی‌گردد.

اگر مقدار قابل‌توجهی از مبرد کم شده باشد، معمولاً باید مسیر خروج آن پیدا شود. شارژ مجدد بدون نشتی‌یابی شبیه بادکردن لاستیک پنچر است؛ مشکل را موقتاً پنهان می‌کند، اما برطرف نمی‌سازد.

سرمای کولر به‌تدریج کم می‌شود

یکی از مهم‌ترین نشانه‌های احتمالی نشتی، کاهش تدریجی توان خنک‌کنندگی است. کولر ابتدا در ترافیک یا هوای بسیار گرم ضعیف می‌شود، سپس برای خنک‌کردن کابین به زمان بیشتری نیاز دارد و در نهایت هوای خروجی دریچه‌ها فقط کمی خنک‌تر از هوای محیط خواهد بود.

نشانه جدی‌تر زمانی است که کولر پس از شارژ عملکرد خوبی دارد، اما بعد از مدت کوتاهی دوباره گرم می‌شود. هرچه فاصله میان دو بار شارژ کمتر باشد، احتمال وجود نشتی بیشتر است.

با این حال، ضعف سرمایش به‌تنهایی نشتی را ثابت نمی‌کند. فیلتر کابین کثیف می‌تواند جریان هوا را کاهش دهد. خرابی فن کندانسور، آلودگی کندانسور، ضعف کمپرسور، ایراد شیر انبساط یا مشکل دریچه ترکیب هوای سرد و گرم نیز علائمی شبیه کمبود گاز ایجاد می‌کنند.

لکه‌های چرب را جدی بگیرید

در مدار کولر علاوه بر مبرد، مقداری روغن مخصوص نیز گردش می‌کند تا کمپرسور روان‌کاری شود. وقتی نشتی در شیلنگ، اتصال یا یکی از قطعات وجود داشته باشد، ممکن است مقدار کمی روغن نیز از همان محل خارج شود و گردوغبار را به خود جذب کند.

لکه‌های چرب و خاک‌آلود اطراف اتصال شیلنگ‌ها، کمپرسور، کندانسور، شیرهای سرویس و لوله‌های آلومینیومی می‌تواند سرنخی از نشتی باشد. کندانسور که در قسمت جلوی خودرو قرار دارد، به دلیل برخورد سنگ‌ریزه، خوردگی و ضربه یکی از نقاط آسیب‌پذیر سیستم است.

البته هر لکه روغنی نشانه نشتی کولر نیست. روغن موتور، روغن هیدرولیک یا آلودگی باقی‌مانده از تعمیر قبلی ممکن است با روغن کولر اشتباه گرفته شود. بنابراین مشاهده لکه فقط یک سرنخ است و باید با آزمایش دقیق تأیید شود.

کمپرسور مرتب خاموش و روشن می‌شود

کم‌شدن مبرد می‌تواند فشار مدار را پایین بیاورد. در چنین شرایطی، سیستم برای محافظت از کمپرسور آن را خاموش می‌کند. در خودروهای قدیمی‌تر ممکن است صدای درگیرشدن و آزادشدن کلاچ کمپرسور با فاصله‌های کوتاه شنیده شود یا کمپرسور اصلاً وارد مدار نشود. اما روشن‌نشدن کمپرسور همیشه به معنای کمبود گاز نیست. خرابی سنسور فشار، رله، سیم‌کشی یا واحد کنترل نیز می‌تواند مانع فعالیت آن شود. در خودروهای جدید نیز کمپرسورهای برقی یا ظرفیت‌متغیر رفتار متفاوتی دارند.

به همین دلیل، اضافه‌کردن مبرد بدون اندازه‌گیری فشار و بررسی سیستم برقی می‌تواند تشخیص اشتباه را به دنبال داشته باشد.

صدای هیس همیشه نشتی نیست

صدای ممتد هیس از اطراف یک اتصال یا شیلنگ می‌تواند نشانه نشتی بزرگ باشد، اما بیشتر نشتی‌های کوچک آن‌قدر آرام‌اند که با گوش شنیده نمی‌شوند. از طرف دیگر، شنیدن چند ثانیه صدای عبور مایع از پشت داشبورد هنگام روشن یا خاموش‌شدن کولر ممکن است طبیعی باشد. عبور مبرد از شیر انبساط و برابرشدن فشار دو سمت مدار می‌تواند چنین صدایی ایجاد کند.

بنابراین وجود یا نبود صدای هیس به‌تنهایی معیار مطمئنی برای تشخیص نشتی نیست.

آب زیر خودرو طبیعی است

مشاهده آب شفاف زیر خودرو پس از استفاده از کولر معمولاً نشانه خرابی نیست. رطوبت هوای کابین روی اواپراتور سرد به آب تبدیل می‌شود و از طریق لوله مخصوص زیر خودرو می‌ریزد. این آب ارتباطی با گاز کولر ندارد. مشکل زمانی است که آب به‌جای خروج از زیر خودرو، وارد کابین شود و کف سمت شاگرد را خیس کند. این وضعیت معمولاً به گرفتگی یا جابه‌جایی لوله تخلیه مربوط است.

بوی نامطبوع کولر نیز معمولاً نشانه نشتی مبرد نیست. کثیف‌شدن فیلتر کابین، رشد قارچ و باکتری روی اواپراتور یا باقی‌ماندن رطوبت در محفظه تهویه از علت‌های رایج بوی بد هستند.

نشتی چگونه به‌طور قطعی پیدا می‌شود؟

نشتی‌یابی حرفه‌ای با بررسی عملکرد کولر، اندازه‌گیری دمای خروجی و کنترل فشار دو سمت مدار آغاز می‌شود. سپس عملکرد کمپرسور، فن، کندانسور و سایر قطعات بررسی می‌شود.

یکی از روش‌های رایج، استفاده از نشت‌یاب الکترونیکی است. این دستگاه در اطراف اتصالات، شیلنگ‌ها و قطعات حرکت داده می‌شود و وجود مقدار کم مبرد را تشخیص می‌دهد.

روش دیگر، استفاده از ماده فلورسنت و چراغ فرابنفش است. ماده رنگی همراه روغن از محل نشتی خارج می‌شود و زیر نور مخصوص دیده می‌شود. البته نشتی‌های بسیار ریز ممکن است با این روش به‌راحتی پیدا نشوند.

در موارد دشوار، مدار پس از تخلیه ایمن مبرد با نیتروژن یا ترکیب مخصوص نیتروژن و هیدروژن تحت فشار قرار می‌گیرد. سپس تعمیرکار با دستگاه آشکارساز محل خروج گاز را پیدا می‌کند. بهترین نتیجه معمولاً زمانی به دست می‌آید که چند روش در کنار هم استفاده شوند.

فقط شارژ گاز کافی نیست

پس از پیدا شدن نشتی باید قطعه معیوب تعمیر یا تعویض شود، مدار دوباره آزمایش شود و در نهایت مقدار دقیق مبرد براساس عدد توصیه‌شده سازنده داخل سیستم تزریق شود.

اضافه‌کردن بیش از حد مبرد نیز مانند کمبود آن می‌تواند عملکرد کولر را مختل کند و فشار مدار را بالا ببرد. تزریق بی‌حساب روغن، رنگ یا مواد موسوم به نشت‌گیر نیز ممکن است شیر انبساط، لوله‌ها یا تجهیزات تعمیرگاه را آلوده کند.

کمبود مبرد می‌تواند با کاهش روغن همراه باشد و ادامه کار سیستم در این وضعیت به کمپرسور آسیب بزند. به همین دلیل، بی‌توجهی به نشتی کوچک ممکن است در نهایت به تعمیر پرهزینه کمپرسور منجر شود.

چه زمانی به تعمیرگاه برویم؟

اگر سرمای کولر پس از شارژ دوباره کاهش یافته، اطراف اتصالات لکه چرب دیده می‌شود، کمپرسور رفتار غیرعادی دارد یا کولر ناگهان از کار افتاده است، خودرو باید نشتی‌یابی شود.

مدار کولر تحت فشار کار می‌کند و بازکردن اتصالات یا تخلیه مبرد بدون تجهیزات مناسب خطرناک است. این کار باید توسط تعمیرکار آموزش‌دیده انجام شود.

مهم‌ترین نشانه نشتی فقط ضعیف‌شدن کولر نیست؛ بازگشت مکرر مشکل پس از شارژ گاز است. اگر تعمیرکار فقط مبرد اضافه کرد و درباره محل نشتی، مقدار گاز تخلیه‌شده و روش آزمایش توضیحی نداد، احتمالاً مشکل تعمیر نشده و فقط برای مدتی پنهان شده است.