پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

روسیه کلیددار جدید جاده مخصوص

خودروسازی ایران سال‌هاست در شرایط سخت به‌سر می‌برد، اما تحولات ژئوپلیتیک اخیر، این صنعت را به سمت بازی خطرناکی سوق داده است. اکنون با توجه به محدودیت‌های مرزهای جنوبی، شرقی و غربی به احتمال زیاد روسیه کلیددار جدید جاده مخصوص می‌شود. امری که وابستگی این صنعت را بیش از پیش می‌کند.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، در حالی‌که جاده مخصوص به عنوان قلب تپنده خودروسازی کشور، همواره با چالش نقدینگی و عقب‌ماندگی تکنولوژیک دست‌‌وپنجه نرم می‌کرد، حالا یک بن‌بست لجستیکی و استراتژیک، موجودیت آن را بیش از پیش تهدید می‌کند.

تقابل آتشین ایران و امارات

نقطه آغاز این بحران جدید، افزایش تنش‌ها میان ایران و امارات متحده عربی است. واقعیت تلخ این است که حتا در صورت دستیابی به توافق‌های مقطعی، عمق اختلافات و سوءظن‌های متقابل به حدی رسیده است که نمی‌توان انتظار داشت شریان‌های تجاری میان این دو کشور به این زودی‌ها ترمیم شود. جنوب ایران که دهه‌ها به عنوان اصلی‌ترین دروازه ورود قطعات و مواد اولیه شناخته می‌شد، اکنون تحت‌تأثیر تنش‌های منطقه‌ای، تحریم‌ها و نوعی محاصره نانوشته دریایی، به مسیری پرریسک و نیمه‌مسدود تبدیل شده است.

نگاه جنوب به شمال

در این میان، جایگزین‌های شرقی و غربی نیز چندان امیدبخش نیستند. فقدان زیرساخت‌های جاده‌ای و ریلی توسعه‌یافته در مرزهای شرقی و هزینه‌های سرسام‌آور حمل‌‌ونقل در مسیرهای کوهستانی غرب باعث شده است نگاه‌ها ناگزیر به سمت شمال خیره شود. در حال حاضر، مسیر روسیه مطلوب‌ترین و شاید تنها راه تنفس باقی‌مانده برای جاده مخصوص است، اما این انتخاب از سر ناچاری، بهایی سنگین‌تر از ارز و نقدینگی دارد.

وابستگی تهران به پکن و مسکو؟

اگرچه مرزهای شمالی می‌توانند با تحمیل هزینه‌های گزاف لجستیکی، جریان ورود کالا را حفظ کنند، اما این مسیر یک تله استراتژیک را در خود پنهان کرده است. صنعت خودروی ایران که پس از خروج شرکای اروپایی در سال ۱۳۹۷، تمام و کمال در دامان چینی‌ها سقوط کرد، حالا در حال تجربه یک وابستگی مضاعف است. در واقع، ما با صنعتی روبه‌رو هستیم که برای طراحی و مهندسی به پکن وابسته است و برای حمل‌‌ونقل و لجستیک به مسکو.

این وابستگی دوگانه، اختیار عمل را به کلی از دستان سیاست‌گذار ایرانی خارج می‌کند. زمانی‌که شریان حیاتی صنعت از خاک کشوری عبور می‌کند که خود تحت فشارهای بین‌المللی است و منافع ژئوپلیتیک خاص خود را دنبال می‌کند، عملاً فرمان صنعت خودروی ایران به دست بازیگرانی می‌افتد که اولویتی جز منافع ملی خود ندارند. در این شرایط، روسیه نه صرفاً یک شریک تجاری یا مسیر ترانزیتی، بلکه به کلیددار صنعت خودروسازی ایران تبدیل می‌شود.

قمار جغرافیا و سیاست

تراژدی جاده مخصوص در این‌جاست؛ هزینه‌های گزاف برای تخصیص ارز و تأمین نقدینگی صرف می‌شود تا قطعاتی وارد شوند که نه بومی هستند و نه تکنولوژی پایداری را به ارمغان می‌آورند؛ اکنون همین قطعات باید از مسیری عبور کنند که ضریب امنیت آن تابع متغیرهای سیاسی غیرقابل پیش‌بینی است. این همان رولت روسی است؛ هر محموله‌ای که از مرزهای شمالی می‌گذرد، تیری است که از خشاب خارج می‌شود، اما مشخص نیست که تیر بعدی چه زمانی ماشه را به قصد نابودی کامل این صنعت نیمه‌جان خواهد چکاند. وابستگی مطلق به چین در تولید و روسیه در لجستیک، یعنی سپردن نبضِ بازار خودرو به دستانی که هر لحظه ممکن است با یک چرخش سیاسی، این شریان را قطع کنند. جاده مخصوص، امروز بیش از هر زمان دیگری، استقلال خود را در قمار جغرافیا و سیاست از دست داده است.