پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

استانداردهای ۱۲۲گانه از مهر ۱۴۰۶؛ آزمون سخت خودروسازان برای عبور از پلتفرم‌های قدیمی

به گفته رئیس سازمان ملی استاندارد، از مهر ۱۴۰۶، استانداردهای ۱۲۲گانه جایگزین الزامات ۸۵گانه خودرو می‌شوند؛ تغییری که اگرچه با هدف ارتقای کیفیت و ایمنی دنبال می‌شود، اما الزام به تغییر پلتفرم، هزینه تولید و قیمت خودرو را نیز وارد معادله‌ای تازه خواهد کرد.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، صنعت خودروی ایران از مهرماه ۱۴۰۶ وارد مرحله تازه‌ای از آزمون استاندارد خواهد شد؛ مرحله‌ای که در آن تعداد الزامات از ۸۵ مورد فعلی به ۱۲۲ استاندارد افزایش پیدا می‌کند. رئیس سازمان ملی استاندارد ایران در گفت‌وگو با ایسنا می‌گوید اجرای این بسته جدید به دلیل نیاز برخی الزامات به تغییر پلتفرم و بازطراحی ساختار تولید، یک‌شبه اتفاق نخواهد افتاد و اجرای کامل آن طی چند سال و براساس یک جدول زمان‌بندی انجام می‌شود.

اما پشت این تصمیم، یک پرسش مهم‌تر وجود دارد: آیا صنعت خودروی ایران واقعاً برای عبور از استانداردهای جدید آماده است یا بار دیگر قرار است زمان، هزینه و ضعف سرمایه‌گذاری خودروسازان به مصرف‌کننده منتقل شود؟

استاندارد از ۵۱ تا ۱۲۲

داستان استانداردهای اجباری خودرو در ایران سال‌هاست که با افزایش تدریجی الزامات پیش می‌رود. استانداردهای ۵۱گانه یکی از نخستین بسته‌های مهم الزامات اجباری خودرو بودند که در ادامه به مجموعه‌های گسترده‌تری رسیدند و در نهایت استانداردهای ۸۵گانه به یکی از مهم‌ترین معیارهای نظارت بر تولید خودرو تبدیل شدند.

اجرای استانداردهای ۸۵گانه نیز در ابتدا با مقاومت و چالش‌های جدی صنعت خودرو همراه بود، اما در نهایت بخش عمده محصولات داخلی خود را با این الزامات تطبیق دادند. حالا سازمان ملی استاندارد از بسته‌ای ۱۲۲گانه سخن می‌گوید؛ بسته‌ای که به گفته فرزانه انصاری، اواخر سال گذشته بازنگری شده و حدود ۳۷ تا ۳۸ مورد اختلاف میان استانداردهای قبلی و الزامات جدید ایجاد کرده است.

هزینه عبور از استاندارد

مسئله اصلی اما تعداد استانداردها نیست؛ هزینه اجرای آن‌هاست. برخی الزامات جدید تنها با اضافه کردن یک قطعه یا تغییر جزئی در تجهیزات خودرو قابل اجرا نیستند و به تغییر پلتفرم نیاز دارند. همین موضوع می‌تواند برای خودروسازانی که سال‌ها بر پلتفرم‌های قدیمی و محصولات کم‌تنوع تکیه کرده‌اند، به یک چالش جدی تبدیل شود.

تغییر پلتفرم یعنی سرمایه‌گذاری، توسعه مهندسی، آزمون‌های جدید و البته زمان. در شرایطی که صنعت خودرو با مشکلاتی مانند قیمت‌گذاری، کمبود نقدینگی، هزینه بالای تولید و فرسودگی بخشی از زیرساخت‌ها مواجه است، اجرای استانداردهای جدید بدون برنامه سرمایه‌گذاری مشخص می‌تواند فشار مضاعفی بر زنجیره تولید وارد کند.

تأخیر؛ راه‌حل یا مسکن؟

سازمان ملی استاندارد و وزارت صمت برای اجرای مرحله‌ای این الزامات به توافق رسیده‌اند. این تصمیم از یک سو منطقی است، زیرا نمی‌توان انتظار داشت پلتفرمی که سال‌ها با فناوری قدیمی تولید شده است، طی چند ماه به استانداردهای جدید برسد.

اما از سوی دیگر، تجربه صنعت خودرو نشان داده است که زمان‌بندی چندساله اگر با ضمانت اجرایی همراه نباشد، می‌تواند به ابزاری برای عقب انداختن اصلاحات تبدیل شود. استاندارد زمانی اثرگذار است که تاریخ اجرا، شاخص ارزیابی و پیامد عدم رعایت آن برای خودروساز شفاف باشد.

کیفیت زیر ذره‌بین

انصاری درباره افت کیفیت خودروهای داخلی نیز گفته است گزارش مدونی درباره بدتر شدن کیفیت نسبت به گذشته وجود ندارد. در عین حال، بخشی از خودروهایی که اعتراض مصرف‌کنندگان نسبت به آن‌ها بالا بود، از خط تولید خارج شده‌اند و خودروسازان موظف به اصلاح ایرادها و به‌روزرسانی پلتفرم‌های خود شده‌اند.

اکنون تقریباً تمام خودروهای تولید داخل مجوز استانداردهای ۸۵گانه را دریافت کرده‌اند، اما این موفقیت الزاماً به معنای رضایت مصرف‌کننده از کیفیت نیست. فاصله میان قبولی در آزمون استاندارد و رضایت واقعی مشتری همچنان یکی از نقاط ضعف بازار خودرو است.

آزمون بزرگ‌تر

استانداردهای ۱۲۲گانه می‌توانند فرصتی برای نوسازی واقعی صنعت خودرو باشند، به شرط آن‌که اجرای آن‌ها به تعویق‌های بی‌پایان ختم نشود. مهر ۱۴۰۶ باید نقطه آغاز یک مسیر مشخص برای ارتقای ایمنی و کیفیت باشد، نه صرفاً تغییر عدد استانداردها از ۸۵ به ۱۲۲.

اگر قرار است پلتفرم‌های قدیمی کنار گذاشته شوند، باید سرمایه‌گذاری برای نسل جدید محصولات نیز از همین امروز آغاز شود. در غیر این صورت، خطر آن وجود دارد که هزینه اجرای استانداردهای جدید، مانند بسیاری از هزینه‌های ناکارآمدی صنعت خودرو، در نهایت به قیمت خودرو اضافه شود؛ بدون آن‌که مصرف‌کننده الزاماً به همان نسبت، محصول بهتری دریافت کند.