پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

آیا جاده مخصوص برنده دوئل پکن و واشنگتن می‌شود؟

تقابل حقوقی چین و آمریکا سر تحریم‌ها به‌احتمال زیاد، سپر دفاعی جدیدی برای شریان قطعات در جاده مخصوص ایجاد خواهد. از یک سو این وضعیت می‌تواند ادامه تولید را جسته گریخته تضمین کند و از سوی دیگر همین کورسوی امید میزان وابستگی و عمق نیاز به چینی‌ها را بیشتر می‌کند. بنابراین پاسخ به این پرسش مهم است که آیا جاده مخصوص برنده دوئل پکن و واشنگتن می‌شود؟ یا خیالی خام است؟

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، در روزهای اخیر صحنه دیپلماسی اقتصادی میان آمریکا و چین شاهد تنشی بی‌سابقه شده که نتیجه آن به طور مستقیم بر اقتصاد ایران اثر گذار خواهد بود. تقابلی که جریان را در شریان‌های نفتی نگه می‌دارد. مسئله‌ای که می‌توان درآمدهای ارزی را بیشتر و خودروسازی را برای تخصیص ارز امیدوارتر می‌کند.

واکنش پکن به تحریم‌های واشنگتن

واشنگتن با هدف قرار دادن پنج شرکت و پالایشگاه بزرگ چینی، از جمله «هنگلی پتروشیمی»، و ده‌ها نفتکش مرتبط با ایران، تلاش کرد تا فشار حداکثری را به مرحله‌ای جدید براند. هشدار خزانه‌داری آمریکا به مؤسسات مالی جهانی نیز تیر خلاصی بود که هدفش بستن آخرین منافذ تنفسی شبکه مالی ایران است. اما آنچه این معادله را تغییر داد، واکنش سخت و غیرمنتظره پکن بود؛ جایی که وزارت بازرگانی چین با استناد به «قانون مقابله با تحریم‌های خارجی ۲۰۲۱»، این اقدامات را غیرقانونی خواند و به شرکت‌هایش دستور داد از تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا تبعیت نکنند.

این تقابل حقوقی و سیاسی میان دو ابرقدرت، بیش از هر بخش دیگری، صنعت خودروی ایران را تحت تأثیر قرار می‌دهد. اما پرسش اساسی این است: این دوئل برای جاده مخصوص چه دستاوردی خواهد داشت؟

تثبیت شریان تأمین قطعات

صنعت خودروسازی ایران در حال حاضر به شدت به زنجیره تأمین چین وابسته است. وقتی پکن رسماً اعلام می‌کند که در برابر فشارهای فرامرزی واشنگتن می‌ایستد، در واقع چتری حمایتی برای شرکت‌های خود ایجاد می‌کند که با ایران همکاری دارند. این موضع‌گیری به معنای آن است که غول‌های خودروسازی چینی که شرکای اصلی خودروسازان دولتی و خصوصی ایران هستند، با پشتوانه حقوقی دولت خود، جسارت بیشتری برای ادامه حضور در بازار ایران خواهند داشت. ازآنجاکه ارز حاصل از فروش نفت به پالایشگاه‌هایی نظیر «هنگلی»، سوخت اصلی واردات قطعات منفصله (CKD) است، ایستادگی چین ضامن بقای خطوط مونتاژ در ایران خواهد بود.

گذار از احتیاط به همکاری استراتژیک

تا پیش از این، بسیاری از شرکت‌های چینی از ترس جریمه‌های آمریکا با احتیاط فراوان در بازار ایران گام برمی‌داشتند. اما ورود چین به مرحله مقابله حقوقی پیامی روشن به لایه‌های مدیریتی صنعت خودرو مخابره می‌کند: ایران دیگر نه یک بازار حاشیه‌ای و پرخطر، بلکه بخشی از جبهه تقابل ژئوپلیتیک چین با آمریکا است. این فضا می‌تواند منجر به تغییر رویه از فروش ساده قطعه به سمت سرمایه‌گذاری‌های پایدارتر شود؛ چرا که پکن برای بی‌اثر کردن تحریم‌ها، نیاز دارد وابستگی متقابل اقتصادی خود با شرکای استراتژیکی نظیر ایران را عمیق‌تر کند.

خطر تشدید وابستگی و غفلت از توسعه داخلی

در کنار این فرصت‌ها، یک تهدید بزرگ نهفته است. ایستادگی چین در برابر آمریکا ممکن است برای خودروسازی ایران امنیت حتی کاذب ایجاد کند. وقتی راه برای واردات قطعات از چین هموارتر شود، اراده واقعی برای انتقال تکنولوژی و خودکفایی که پیش از این درباره آن بحث شد، بیش از پیش به حاشیه می‌رود.

حیات خلوت مونتاژکاری چین

در واقع، دوئل چین و آمریکا ممکن است ایران را در جایگاه حیات خلوت مونتاژکاری چین تثبیت کند.

موضع‌گیری اخیر پکن و دفاع رسمی از شرکت‌های خریدار نفت ایران، به مثابه یک تسهیل‌گر بزرگ برای صنعت خودرو عمل خواهد کرد. این اتفاق مانع از سکته تولید در جاده مخصوص می‌شود و جریان ورود قطعات را پایدار نگه می‌دارد. بااین‌حال، اگر خودروسازی ایران نتواند از این فرصت سیاسی برای گرفتن امتیازات تکنولوژیک و عبور از مونتاژکاری محض استفاده کند، تنها به پیاده‌نظامی در شطرنج قدرت بزرگ تبدیل خواهد شد که سود اصلی آن به جیب برندهای چینی سرازیر می‌شود. دستاورد واقعی این تقابل برای ما، تنها زمانی محقق می‌شود که از سپر دفاعی چین برای ساختن زیرساخت مستقل استفاده کنیم، نه اینکه صرفاً مصرف‌کننده جسورتر قطعات چینی باشیم.