پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

انتقاد همزمان واردکنندگان و تولیدکنندگان خودرو از سیاست‌های متناقض خودرویی

تولیدکنندگان و واردکنندگان خودرو که معمولاً در دو سوی بازار و رقابت قرار دارند، این‌بار در یک نقطه مشترک ایستاده‌اند؛ انتقاد از سیاست‌های متناقض، تصمیمات کوتاه‌مدت و بی‌ثباتی‌هایی که به گفته فعالان این صنعت، خودرو را در مسیر بحران قرار داده است.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، صنعت و بازار خودرو این روزها با اتفاقی قابل‌توجه روبه‌رو است؛ تولیدکنندگان و واردکنندگان که در بسیاری از مسائل اقتصادی و تجاری منافع متفاوتی دارند، این‌بار به یک زبان مشترک رسیده‌اند؛ انتقاد از سیاست‌گذاری‌هایی که نه تولیدکننده را از آینده مطمئن می‌کند و نه به واردکننده امکان برنامه‌ریزی بلندمدت می‌دهد.

در همین رابطه، مرتضی شفیعی، دبیر انجمن تولیدکنندگان خودرو و هادی سلیمانی ملکان، دبیر انجمن واردکنندگان خودرو، در نشست خبری هفتمین نمایشگاه خودرو شهر آفتاب، هر دو با ادبیاتی متفاوت اما پیامی مشابه، سیاست‌گذاری در صنعت خودرو را مورد انتقاد قرار دادند.

تولید بدون مقیاس اقتصادی

مرتضی شفیعی، دبیر انجمن تولیدکنندگان خودرو، افزایش بی‌برنامه تعداد شرکت‌های خودروسازی را یکی از مشکلات اصلی صنعت دانست.

به گفته او، افزایش تعداد تولیدکنندگان در بازاری با ظرفیت محدود، نه‌تنها به رقابت سالم منجر نشده، بلکه مقیاس اقتصادی تولید را نیز از بین برده است.

صنعت خودرو برای اقتصادی شدن به تیراژ نیاز دارد. اما زمانی که شرکت‌های متعدد با تیراژهای پایین، مدل‌های متنوع و خطوط تولید پراکنده فعالیت می‌کنند، هزینه تولید افزایش و بهره‌وری کاهش می‌یابد.

به اعتقاد شفیعی، افزایش تعداد شرکت‌ها الزاماً به معنای توسعه صنعت نیست و ممکن است تنها به تقسیم یک بازار محدود میان مجموعه‌ای از تولیدکنندگان کم‌تیراژ منجر شود؛ شرکت‌هایی که توان دستیابی به مقیاس اقتصادی و سرمایه‌گذاری بلندمدت برای توسعه فناوری را ندارند.

تناقض میان حمایت و واردات

یکی دیگر از محورهای انتقاد دبیر انجمن تولیدکنندگان، تناقض میان شعار حمایت از تولید و سیاست‌های اجرایی بود.

از یک سو، تولیدکنندگان و قطعه‌سازان با مطالباتی مانند افزایش داخلی‌سازی روبه‌رو هستند و از سوی دیگر، محدودیت‌های ارزی، مشکلات زیرساختی و تغییرات سیاست‌های وارداتی، امکان برنامه‌ریزی بلندمدت را از آن‌ها گرفته است.

به گفته او، نمی‌توان از تولیدکننده انتظار داخلی‌سازی داشت، اما زیرساخت، منابع مالی و شرایط لازم را فراهم نکرد. همچنین نمی‌توان از قطعه‌ساز انتظار سرمایه‌گذاری بلندمدت داشت، در حالی که سیاست واردات قطعه و خودرو دائماً در حال تغییر است.

مسئله اصلی، انتخاب میان واردات و تولید نیست؛ مشکل، نبود سیاستی روشن برای تعیین جایگاه هر یک از این دو در اقتصاد خودرو است.

تنوع زیاد و نگرانی برای آینده

شفیعی همچنین نسبت به ورود گسترده محصولات متنوع، به‌ویژه خودروهای چینی با تیراژ محدود، هشدار داد.

به گفته او، تنوع بالای محصولات شاید در کوتاه‌مدت جذاب باشد، اما ورود مدل‌های متعدد با تیراژ پایین می‌تواند تأمین قطعه و خدمات پس از فروش را در آینده با چالش جدی مواجه کند.

مصرف‌کننده‌ای که امروز خودرو می‌خرد، انتظار دارد در سال‌های آینده نیز به قطعات و خدمات پس از فروش دسترسی داشته باشد. اما عمر کوتاه برخی محصولات و تیراژ محدود آن‌ها می‌تواند بازار را با خودروهایی روبه‌رو کند که تأمین قطعاتشان دشوار خواهد بود.

دبیر انجمن تولیدکنندگان همچنین برخی اهداف مربوط به داخلی‌سازی، از جمله ساخت داخل ۵۰ درصدی، را با واقعیت‌های موجود صنعت هماهنگ ندانست و تأکید کرد که داخلی‌سازی صرفاً با دستور و تعیین درصد محقق نمی‌شود.

تکرار مباحث قدیمی

یکی دیگر از انتقادهای شفیعی به درجا زدن صنعت خودرو در برخی حوزه‌های اساسی بازمی‌گردد.

او معتقد است بسیاری از بحث‌هایی که امروز درباره توسعه محصول، همکاری خارجی، انتقال فناوری و تولید مشترک مطرح می‌شود، بیش از دو دهه قبل نیز مطرح شده بود.

به گفته او، صنعت خودرو همچنان با پرسش‌هایی روبه‌روست که باید سال‌ها قبل برای آن‌ها پاسخ پیدا می‌شد؛ از مدل همکاری خارجی و انتقال فناوری گرفته تا میزان داخلی‌سازی و توسعه محصول.

تغییر مداوم سیاست‌ها و نبود یک مسیر پایدار باعث شده این پرسش‌ها همچنان بی‌پاسخ بمانند.

واردکنندگان نیز منتقد سیاست‌ها هستند

انتقاد از وضعیت موجود تنها به تولیدکنندگان محدود نمی‌شود.

هادی سلیمانی ملکان، دبیر انجمن واردکنندگان خودرو نیز در این نشست، انتقادهای صریحی نسبت به سیاست‌های حاکم بر بازار خودرو مطرح کرد.

او معتقد است خودرو در ایران به «مرغ عروسی» سیاست‌های اقتصادی تبدیل شده است؛ بازاری که هر زمان دولت‌ها به دنبال افزایش درآمد بوده‌اند، تعرفه‌ها و هزینه‌های جدیدی به آن تحمیل شده است.

از نگاه سلیمانی ملکان، نتیجه چنین تصمیماتی در نهایت به مصرف‌کننده منتقل می‌شود. افزایش تعرفه‌ها، مالیات‌ها و هزینه‌های مختلف، در کنار تغییرات ناگهانی مقررات، قیمت خودرو را افزایش می‌دهد و فشار اصلی را بر مردم وارد می‌کند.

مطالبه اتحاد در زنجیره خودرو

سلیمانی ملکان همچنین در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت اتحاد حلقه‌های مختلف صنعت خودرو تأکید کرد.

به گفته او، واردکنندگان، تولیدکنندگان، قطعه‌سازان و فعالان خدمات پس از فروش باید مطالبات مشترک خود را به‌صورت یکپارچه مطرح کنند، زیرا سیاست‌گذاری‌های تک‌بعدی در نهایت تمام زنجیره خودرو را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

به گفته سلیمانی ملکان، اگر واردات بدون برنامه انجام شود، تولیدکننده و قطعه‌ساز آسیب می‌بینند و اگر تولید بدون رقابت و توجه به کیفیت حمایت شود، مصرف‌کننده هزینه آن را پرداخت می‌کند. به همین دلیل، سیاست‌گذاری در صنعت خودرو باید همه حلقه‌های این زنجیره را در نظر بگیرد.