پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو؛ محدودیت‌های سوخت خودروهای فرسوده

هیئت وزیران با اصلاح آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، مجموعه‌ای از تغییرات مهم را در حوزه اسقاط خودروهای فرسوده، حمایت از خودروهای پاک، واردات و تولید خودرو و اعمال محدودیت برای ناوگان فرسوده به تصویب رساند. این مصوبه که در جلسه ۲۴ تیر ۱۴۰۵ به تصویب رسیده و ۱۲ مرداد امسال با امضای محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، ابلاغ شده است، از یک سو مشوق‌های تازه‌ای برای توسعه خودروهای برقی و هیبریدی در نظر گرفته و از سوی دیگر، محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌تری را برای خودروهای فرسوده، از جمله در حوزه تخصیص سوخت، تردد و فعالیت در سکوهای اینترنتی، اعمال کرده است.

از مهم‌ترین بخش‌های این اصلاحیه می‌توان به تعیین تکلیف نحوه محاسبه گواهی اسقاط برای خودروهای وارداتی، تعریف رسمی خودروهای هیبریدی و برقی و ایجاد نظام جدید معادل‌سازی گواهی اسقاط براساس نوع کاربری خودرو اشاره کرد؛ موضوعی که می‌تواند بر بازار خودرو، واردات و فرایند نوسازی ناوگان کشور اثر قابل‌توجهی بگذارد.

تعریف شفاف خودروهای پاک

یکی از مهم‌ترین اصلاحات آیین‌نامه، تعیین تعاریف قانونی برای انواع خودروهای برقی و هیبریدی است؛ موضوعی که پیش از این، ابهاماتی در اجرای قانون ایجاد کرده بود.

بر این اساس، خودروهای بردافزا (EREV) که نیروی محرکه آن‌ها به‌طور کامل توسط موتور برقی تأمین می‌شود و موتور احتراقی تنها وظیفه شارژ باتری را بر عهده دارد، در حکم خودروهای برقی شناخته شده‌اند.

خودروهای هیبریدی (HEV) نیز به خودروهایی اطلاق می‌شود که از موتور احتراقی و موتور برقی به‌صورت هم‌زمان برای حرکت استفاده می‌کنند. خودروهای هیبریدی پلاگین (PHEV) نیز افزون بر بهره‌گیری از هر دو موتور، امکان شارژ باتری از طریق منابع خارجی برق را دارند.

این تفکیک، مبنای اجرای مشوق‌های قانونی و الزامات مربوط به اسقاط برای هر گروه خواهد بود.

پنج گروه اصلی برای اسقاط

اصلاح آیین‌نامه، خودروها را برای نخستین بار از منظر اسقاط و پرداخت عوارض در پنج گروه اصلی دسته‌بندی کرده است.

این گروه‌ها شامل موتورسیکلت، خودروهای سواری، دیزل سبک، دیزل سنگین و کامیون کشنده هستند. در گروه سواری، خودروهای سواری، وانت، تاکسی، ون M1 و کامیونت‌های تا ۴ تن قرار گرفته‌اند. گروه دیزل سبک نیز کامیونت‌های ۴ تا ۶ تن، مینی‌بوس و ون M2 را شامل می‌شود و کامیون‌ها و اتوبوس‌ها در گروه دیزل سنگین قرار گرفته‌اند.

این طبقه‌بندی، مبنای تعیین تعداد گواهی اسقاط موردنیاز و اجرای سیاست‌های نوسازی ناوگان خواهد بود.

معادل‌سازی گواهی اسقاط؛ پایان ابهام در واردات خودرو

یکی از مهم‌ترین بخش‌های اصلاحیه، تعیین جدول معادل‌سازی گواهی اسقاط برای خودروهای نو است؛ موضوعی که جایگزین محاسبه صرف براساس ارزش ارزی خودرو شده و نوع کاربری خودرو را به‌عنوان ملاک اصلی در نظر گرفته است.

براساس این جدول، برای خودروهای سواری و استیشن سه گواهی اسقاط و برای موتورسیکلت دو گواهی اسقاط تعیین شده است.

در بخش خودروهای حمل‌ونقل عمومی، وانت تا یک تن به چهار گواهی، وانت بالای یک تن و وانت پیکاپ به پنج گواهی، تاکسی و آمبولانس به شش گواهی، ون M1 به هفت گواهی و مینی‌بوس و ون M2 به ۹ گواهی اسقاط نیاز دارند. برای اتوبوس‌های درون‌شهری و بین‌شهری و میدی‌باس نیز ۲۰ گواهی اسقاط در نظر گرفته شده است.

در بخش خودروهای سنگین، میزان گواهی اسقاط به‌شکل پلکانی تعیین شده است. کامیون سبک با وزن ۶ تا ۱۰ تن به ۱۲ گواهی، کامیون متوسط با وزن ۱۰ تا ۲۶ تن به ۱۸ گواهی و کامیون سنگین با وزن ۲۶ تن به بالا به ۲۴ گواهی اسقاط نیاز خواهد داشت.

برای کامیونت‌ها نیز تعداد گواهی براساس وزن متفاوت است؛ به‌گونه‌ای که کامیونت تا ۴ تن به پنج گواهی و کامیونت‌های بالاتر از ۴ تن به هفت گواهی نیاز دارند.

بیشترین تعداد گواهی اسقاط نیز به کامیون‌های کشنده اختصاص یافته است. کشنده‌های تا ۴۱ تن به ۲۴ گواهی، کشنده‌های ۴۱ تا ۷۵ تن به ۲۵ گواهی، کشنده‌های ۷۵ تا ۱۶۰ تن به ۲۸ گواهی و کشنده‌های بالای ۱۶۰ تن به ۳۰ گواهی اسقاط نیاز خواهند داشت.

مشوق‌های ویژه برای خودروهای هیبریدی

دولت هم‌زمان با تشدید الزامات اسقاط، مشوق‌هایی را نیز برای توسعه خودروهای پاک در نظر گرفته است.

مطابق تبصره جدید ماده ۱۰، تولیدکنندگان خودروهای هیبریدی مکلف هستند به‌ازای تولید هر چهار دستگاه خودرو، یک گواهی اسقاط در سامانه ثبت کنند. این نسبت برای واردکنندگان مناسب‌تر تعیین شده و به‌ازای واردات هر دو دستگاه خودروی هیبریدی، تنها یک گواهی اسقاط مطالبه می‌شود؛ آن هم بدون توجه به ارزش ارزی خودرو.

برای خودروهای امدادی، آتش‌نشانی، یگان‌های حفاظت محیط زیست و خودروهای متعلق به نیروهای نظامی، امنیتی و انتظامی نیز تنها ۲۵ درصد تعداد گواهی اسقاط مندرج در جدول معادل‌سازی اعمال خواهد شد.

در صورتی که گواهی اسقاط در سامانه موجود نباشد، تولیدکنندگان و واردکنندگان می‌توانند با پرداخت معادل ۱.۵ درصد ارزش گمرکی خودرو به صندوق اختصاصی، مجوز شماره‌گذاری دریافت کنند.

متقاضیانی که در طرح جایگزینی موتورسیکلت‌های فرسوده، موتورسیکلت برقی انتخاب کنند نیز از امتیاز ویژه برخوردار خواهند شد و گواهی اسقاط موتورسیکلت آن‌ها دو برابر محاسبه می‌شود.

محدودیت‌های سخت‌گیرانه برای خودروهای فرسوده

اصلاح آیین‌نامه تنها به مشوق‌ها محدود نشده و محدودیت‌های تازه‌ای نیز برای ناوگان فرسوده در نظر گرفته است.

بر این اساس، تمامی سکوهای حمل‌ونقل اینترنتی و سامانه‌های باربری موظف شده‌اند از به‌کارگیری خودروهایی که به سن فرسودگی رسیده‌اند، جلوگیری کنند.

خودروهای فرسوده دیگر از سهمیه سوخت یارانه‌ای بهره‌مند نخواهند شد و تخصیص کارت سوخت نیز منوط به ثبت‌نام مالک در سامانه جایگزینی خودروهای فرسوده خواهد بود.

در بخش تردد نیز محدودیت‌های جدیدی اعمال شده است. پس از رسیدن خودرو به سن فرسودگی، تردد، نقل‌وانتقال و تعویض پلاک آن در کلان‌شهرها ممنوع خواهد بود و پلیس راهور موظف است با استفاده از دوربین‌های نظارتی، خودروهای مشمول را شناسایی و جریمه کند.

برای ناوگان باری سنگین و کامیون‌های کشنده با ظرفیت ۲۰ تن و بالاتر نیز محدودیت تخصیص سوخت براساس سن خودرو به‌صورت مرحله‌ای اجرا می‌شود؛ به‌طوری‌که ناوگان با عمر ۵۰ سال و بیشتر، پس از ابلاغ شیوه‌نامه اجرایی، به‌تدریج مشمول محدودیت در دریافت سوخت خواهد شد.

اصلاح آیین‌نامه ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو را می‌توان یکی از مهم‌ترین بازنگری‌های سال‌های اخیر در حوزه اسقاط خودروهای فرسوده دانست؛ مصوبه‌ای که با ایجاد نظام معادل‌سازی گواهی اسقاط، ارائه مشوق برای خودروهای پاک و اعمال محدودیت‌های جدی بر ناوگان فرسوده، تلاش دارد روند نوسازی ناوگان حمل‌ونقل کشور را سرعت ببخشد و سهم خودروهای کم‌آلاینده را در بازار افزایش دهد.