پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

کابوس ۹۷ در کالبد ۱۴۰۵؛ چرا نسخه‌ همدلی برای بازار خودرو شفا‌بخش نیست؟

اظهارات اخیر وزیر صمت، محمد اتابک، درباره ضرورت وفاق و همدلی برای مهار قیمت خودرو، بیش از آن‌که یک راهبرد اقتصادی باشد، نشان‌دهنده پناه گرفتن پشت ادبیات اخلاقی برای فرار از واقعیت‌های عریان بازار است. این در حالی است که کابوس ۹۷ در کالبد ۱۴۰۵ در شرف زایش دوباره است و این پرسش مطرح است که چرا نسخه‌ همدلی برای بازار خودرو شفا‌بخش نیست؟

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، در حالی‌که جاده مخصوص و بازار خودرو زیر آوار ابرچالش‌ها در حال متلاشی شدن است، تقلیل دادن بحران به شایعه‌سازی یا کمبود انسجام ملی، تکرار همان خطاهای محاسباتی است که بازار خودرو را به وضعیت اسف‌بار امروز رسانده است. حقیقت آن است که وضعیت فعلی، شباهتی هولناک به سال‌های ۹۷ و ۹۸ دارد؛ دوران سیاه فرمان‌درمانی که در آن نه وفاق و نه نهیب‌های دولتی، هیچ‌کدام جلودار بهمنِ گرانی نشد.

سیاست‌گذاری‌های متناقض و مخرب

علت اصلی انفجار قیمت‌ها را نباید در نبود همدلی، بلکه باید در سیاست‌گذاری‌های متناقض و مخربی جست‌وجو کرد که طی سال‌های گذشته بر این صنعت آوار شده است. امروز بازار خودرو قربانی مثلث مرگبار «جهش نرخ ارز»، «سقوط آزاد ارزش پول ملی» و «تبخیر قدرت خرید مردم» شده است. در حالی‌که، تنش‌های ژئوپولیتیک اخیر و تشدید محاصره دریایی، هزینه‌های لجستیک و تأمین قطعات را به‌شکل سرسام‌آوری افزایش داده، ادامه  قیمت‌گذاری دستوری، عرضه قطره‌چکانی تنها باعث شده است رانت حاصل از اختلاف قیمت کارخانه و بازار، مستقیماً به جیب دلالان سرازیر شود.

جاده مخصوص پادگان نیست

باید با صراحت گفت خط تولید و بازار خودرو پادگان نیستند که با دستور یا درخواست وزیر نظم بگیرند. هر فعالیت تولیدی ابزار می‌خواهد؛ خودروساز برای عبور از این بحران نیازمند تخصیص واقعی ارز، تأمین نقدینگی و خروج از چرخه باطل قیمت‌گذاری دلالی است. بازار نیز تنها با یک فرمول آرام می‌گیرد: تزریق حجیم، مداوم و پی‌درپی عرضه با قیمت‌های واقعی. تجربه تاریخی ثابت کرده است که هرگاه قیمت کارخانه به بازار نزدیک شده، تقاضای کاذب فروکش کرده است، اما سیاست‌گذار همچنان ترجیح می‌دهد با سرکوب قیمت، ویترینی از حمایت از مصرف‌کننده بسازد که خروجی آن چیزی جز تقویت بازار سیاه نبوده است.

اشتباه راهبردی وزیر صمت

اشتباه راهبردی وزیر صمت در این است که تصور می‌کند با انسجام می‌توان بر ابرچالش‌های ساختاری غلبه کرد. در سال ۹۸ نیز آن‌چه ثبات نسبی را برقرار کرد، نه شعار وفاق، بلکه راهکارهای عملیاتی برای دور زدن تحریم‌ها و متنوع‌سازی عرضه به‌رغم فشار تورمی بود. امروز، با توجه به محاصره دریایی و گره‌های کور ارزی، اگر شرایط بنیادی فراهم نشود، حتا اگر تمام بازیگران بازار با یکدیگر همدل شوند، باز هم چرخ تولید نخواهد چرخید.

واردات خودرو که قرار بود ابزاری برای تعادل‌بخشی باشد، به‌دلیل سیاست‌های غلط سال ۱۴۰۴، از جمله جنگ‌های تعرفه‌ای و انسداد ناگهانی کدهای ثبت سفارش، عملاً به یک «وعده سرخرمن» تبدیل شده است. بازار خودرو دیگر با ادبیاتِ «خالی نکردن جیب مردم» آرام نمی‌شود؛ این بازار به جراحی اقتصادی و واقع‌گرایی نیاز دارد. تداوم نگاهِ شعارزده به ابرچالش‌های ارزی و لجستیکی، تنها نتیجه‌ای که خواهد داشت، تکرارِ کابوس سال ۹۷ با شدتی به‌مراتب ویرانگرتر در سال ۱۴۰۵ است. بازار خودرو به «ابزار» نیاز دارد، نه «انشای وفاق».