پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

آشنایی با کپی های صنعت خودروسازی ایران – قسمت دوم

حرف از کپی و کپی کاری که می شود، بی درنگ یاد کشور چین و کارخانه هایش می افتیم! در اکثر صنایع، چینی ها به کپی برداری و الهام از محصولات موفق جهانی علاقه زیادی دارند.

از کپی برداری شرکت هایی همچون «هوآوی» از گوشی های موبایل شرکت «اپل» تا همین صنعت خودروسازی که چینی ها از نظر کپی برداری در آن شهره جهان هستند! البته دوران آن کپی برداری های ناشیانه خودروسازان چینی به سر رسیده و اکنون برندهای معروف و نسبتاً بزرگ در این کشور به دنبال خلق هویتی مستقل برای محصولات خود می روند. اما کماکان می توان آثار تمایل به کپی برداری از بزرگان را در طراحی های برخی شرکت های چینی مشاهده کرد. با تمام این صحبت ها، امروز در این مقاله می خواهیم به شما ثابت کنیم که کپی برداری مختص چینی ها نیست! یک ضرب المثل قدیمی وجود دارد که می گوید اگر به دیگران ایراد گرفتی، یک سوزن هم به خودت بزن! امروز می خواهیم آن سوزن را به خودمان بزنیم! خودروسازان وطنی ما، با تمام حاشیه هایشان، گاه به الهام گرفتن از خودروهای خارجی علاقه زیادی نشان می دهند. اگرچه کپی برداری در طراحی خودروهای ایرانی به اندازه محصولات چینی ملموس نیست، اما وجود شباهت ها را نمی توان انکار کرد و در خوش بینانه ترین حالت باید گفت تیم طراحی خودروی مورد نظر، حداقل در مراحل خلق آن محصول، نیم نگاهی هم به الگوی خارجی داشته اند. با ما همراه باشید تا شما را با کپی های صنعت خودروسازی ایران و الگوهای اصلی آن ها آشنا کنیم.

لازم به یاد آوری است که در قسمت اول، به بررسی کپی کاری های انجام شده در طراحی سمند و پژو پارس پرداختیم.

پراید ۱۳۲

بررسی «پراید» و اعضای خانواده پرجمعیت اش، به طور جداگانه مقاله ای مفصل را می طلبد. در این مقاله به سراغ یکی از مدل های نسبتاً بی حاشیه خانواده پراید می رویم؛ فیس لیفت رسمی پراید صندوق دار، که در زمان معرفی توانست تا حدودی با استقبال بازار مواجه شود، اما رفته رفته جذابیت خود را از دست داد و هیچ گاه نتوانست محبوبیت پراید ۱۳۱ یا همان صندوق دار کلاسیک را به دست آورد. ۱۳۱ پس از ۱۴۱، کم فروش ترین تیپ پراید در بازار بود و «سایپا» در برنامه ای که برای توقف تولید پراید چیده است، مدل ۱۳۲ را اول از همه از رده خارج کرد. موفقیت اولیه ۱۳۲ در سال های ابتدایی عرضه نیز به جذابیت ظاهری بیش تر این خودرو و طراحی جدیدتر نسبت به پراید معمولی بازمی گشت. با این حال، ۱۳۲ هیچ گاه فیس لیفت موفقی نبود، چرا که نه جای پراید صندوق دار با ظاهر قدیمی را گرفت و نه فروش بالایی داشت. ۱۳۲ یک فیس لیفت مینور از «پراید صبا» بود که در زمان رونمایی عده ای به خاطر طراحی آن از سایپا تقدیر می کردند و عده ای دیگر به تمسخر آن می پرداختند. اما شاید کم تر کسی می دانست که سایپا در طراحی ۱۳۲ از یک خودروی ژاپنی محبوب الگوبرداری کرده است!

این که نمای جلوی ۱۳۲ دقیقاً از چه اتومبیلی الهام گرفته شده را هنوز کشف نکرده ایم! اما در خصوص نمای عقب خوب می دانیم که تیم طراحی سایپا نیم نگاهی به «سوبارو ایمپرزا» مدل ۲۰۰۰ داشته اند! خودرویی که هیچ گاه به ایران نیامد و این بهترین فرصت برای طراحان وطنی است تا بدون دریافت اتهام کپی برداری، خودرویی شبیه به آن خلق کنند! هر انسان عاقلی با نگاه کردن همزمان به ۱۳۲ و ایمپرزا به خوبی آثار الهام محصول ایرانی را از اتومبیل ژاپنی مشاهده می کند. البته این شباهت فقط در بحث ظاهر خودروها خلاصه شده و از نظر فنی، پراید ۱۳۲ با اسطوره اسپرتی همچون سوبارو ایمپرزا قابل قیاس نیست! اما با دقتِ بیش تر به شکل چراغ ها و طراحی درِ صندوق عقب ۱۳۲، به خوبی آن ها را شبیه به ایمپرزا ۲۰۰۰ می یابیم. هندسه کلی چراغ ها در هر دو خودرو مشترک است، اما گرافیک چراغ های ۱۳۲ تفاوت دارند و لامپ ها درون کاسه چراغ با ترتیبِ متفاوتی چیده شده اند. گرافیک چراغ های عقب ۱۳۲ نسبت به پراید های قدیمی واقعاً جذاب تر است. ممکن است بپرسید که چگونه با مقایسه شباهت چراغ ها، ۱۳۲ را کپی ایمپرزا دانستیم. شاید چراغ ها فقط ملاک نباشند! چرا که وقتی آن خط مورب روی درِ صندوق ۱۳۲ و فرم طراحی سپر آن را دیدیم، دیگر به طور قطعی به این نتیجه رسیدیم که طراحان سایپا از روی دست تیم طراحی سوبارو الگوبرداری کرده اند! به هر حال، با وجود کپی بودن این طرح، انتخاب سوبارو ایمپرزا به عنوان الگو برای فیس لیفت پراید صندوق دار را می توان انتخابی هوشمندانه دانست که با استقبال جوانان هم روبه‌رو شد.

تیبا صندوق دار

پروژه «تیبا» قطعاً یکی از پرحاشیه ترین پروژه های صنعت خودروسازی کشورمان بوده و هست. حاشیه های تیبا حتا از سمند هم بیش تر بود. از تأخیر نزدیک به یک دهه ای در ورود به بازار گرفته تا جنجال بر سر انتخاب نام. تیبا، که لقب دومین خودروی ملی ایران و نخستین محصول اختصاصی سایپا را دارد، خودرویی اقتصادی و ارزان قیمت است که بر پایه پلت فرم ارتقایافته پراید طراحی شده و از نظر کیفیت ساخت و عملکرد فنی وضعیت چندان بهتری از پراید هم ندارد. گویا قرار است که در آینده نیز تیبا جانشین رسمی پراید شود و پرتیراژترین خودروی داخلی باشد. اکنون که درباره تیبا صحبت می کنیم، تیپ ها و مدل های مشتق شده از آن، همچون پراید، بسیار متنوع شده اند. اما روی صحبت ما در این بخش از مقاله، نسخه صندوق دار ساده تیباست که قدیمی ترین عضو پلت فرم X200 هم محسوب می شود. طراحی تیبا همواره سوژه بحث و اختلاف نظر در محافل خودرویی بوده است. در بدو ورود به بازار، ظاهر تیبا چندان با ذائقه مشتریان ایرانی مطابقت نداشت، اما رفته رفته تیبا توانست جایگاه خود را در بازار پیدا کند و به فروش بالایی دست یابد. احتمالاً تاکنون شنیده اید که طراحی تیبا به دست ایتالیایی ها انجام گرفته است. این امر را به خوبی از سبک طراحی خودرو هم می توان فهمید. در واقع، استودیوی طراحی «ایتال دیزاین» رسماً در روند طراحی تیبا نقش داشته است. ما نیز مانند شما با شنیدن نام بزرگی همچون ایتال دیزاین در پشت پرده خودرویی چون تیبا تعجب کردیم!

اما وقتش رسیده که بیش تر به ظاهر تیبا بپردازیم. اصلی ترین پرسشی که در خصوص تیبا مطرح می شود، این است که آیا بالاخره می توان لقب کپی را به آن داد یا نه؟ در واقع اگر بخواهیم منصفانه پاسخ این پرسش را بدهیم باید بگوییم که جواب منفی است! چرا که با توجه به تأیید حضور تیم ایتالیایی در پروسه طراحی تیبا نمی توان به شباهت آن با سایر خودروهای ساخت کشور ایتالیا اعتراض کرد، اما به هر حال، با عنایت به وجود رگه هایی از محصولات خودروسازی ایتالیا در ظاهر آن، این خودرو را در فهرست خودروهای ایرانی کپی آوردیم. به عبارت بهتر، طراحی تیبا نه یک کپی برداری ناشیانه، بلکه یک الهام درست از سبک طراحی خاص یک کشور است. چراغ های کوچک جلو و جلوپنجره جمع و جوری که فاصله زیادی هم با چراغ ها دارد، دقیقاً ظاهر محصولات شرکت های «لانچیا» و «آلفارومئو» را به یاد می آورند. این سبک طراحیِ منسوخ شده سال ها توسط برندهای ایتالیایی استفاده می شد. سبکی که هر چند با ورود تیبا در بازار ما نیز جا افتاده است، اما در ابتدای عرضه این خودروی ملی، کم تر مورد پسند هموطنان مان قرار می گرفت. در خصوص نمای عقب تیبا نیز نقدهایی وارد است. نمونه های اولیه و پرتوتایپ تیبا، که در برخی نمایشگاه های خودروی استانی هم رونمایی شدند، ظاهر متفاوتی در بخش عقب داشتند. پیش از عرضه تیبا به بازار، این بخش از طراحی خودرو توسط تیم سایپا مورد بازنگری قرار گرفت. گفته می شود که علت این اتفاق، شباهت بیش از حد چراغ های عقب تیبا به مزدا ۳۲۳ عنوان شده بود! در واقع اگر این بازنگری انجام نمی شد، امروز تیبا از نمای عقب هم برچسب کپی بودن را به خود می دید.

سپهر عظیمی
پایگاه خبری اسب بخار