پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

بیم و امیدهای بازار خودرو

بازار خودرو ایران بار دیگر در نقطه‌ای ایستاده است که بیش از آن‌که از واقعیت‌های اقتصادی تأثیر بگیرد، اسیر انتظارها و ابهام‌ها است. اگرچه در روزهای اخیر نشانه‌هایی از ثبات در فضای دیپلماسی دیده می‌شود، اما بیم و امیدهای بازار خودرو شاید مانع خروج از رکود شوند. از یک سو، امید به کاهش قیمت‌ها و از سوی دیگر، بیم از بازگشت شوک‌های سیاسی، فعالان بازار را در برزخ گذاشته است.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، واقعیت این است که بازار خودرو در دو ماه آینده بیش از هر زمان دیگری به سه متغیر کلیدی وابسته خواهد بود؛ نرخ ارز، سیاست‌های وارداتی و وضعیت مذاکرات و تحولات سیاسی. در ماه‌های اخیر، رکود معاملاتی به مهم‌ترین ویژگی بازار تبدیل شده است.

سه متغیر کلیدی بازار خودرو

در واقع، هر یک از این سه متغیر کلیدی بازار خودرو می‌توانند به تنهایی سمت و سوی بازار را مشخص کنند.

این در حالی است که در ماه‌های اخیر، گزارش‌های میدانی از توقف یا کاهش شدید خرید و فروش حکایت دارند و حتا فعالان صنفی از بازاری سخن می‌گویند که نه فروشنده انگیزه فروش دارد و نه خریدار جرئت تصمیم‌گیری.

بازار در نقطه صفر

اما چرا بازار به این نقطه رسیده است؟ پاسخ روشن است؛ خریداران منتظرند. بخش بزرگی از تقاضا به این امید که قیمت‌ها در آینده نزدیک کاهش یابد، دست نگه داشته است. در مقابل، فروشندگان نیز حاضر نیستند دارایی خود را در شرایطی که آینده اقتصاد نامشخص است، با قیمت‌های فعلی عرضه کنند. نتیجه این وضعیت، قفل شدن بازار و کاهش محسوس حجم معاملات است.

امید به تداوم ثبات نسبی ارز

با این حال، نخستین امید بازار خودرو به تداوم ثبات نسبی نرخ ارز مربوط می‌شود. تجربه سال‌های اخیر نشان داده هرگاه دلار وارد فاز آرامش شده، خودرو نیز از تب و تاب افتاده است. اگر در دو ماه آینده نرخ ارز در محدوده فعلی باقی بماند یا حتا کاهش محدودی را تجربه کند، احتمال افت تدریجی قیمت خودروهای داخلی، مونتاژی و حتا برخی خودروهای وارداتی وجود خواهد داشت. البته این کاهش‌ها بیشتر از جنس تخلیه حباب خواهد بود تا ریزش سنگین قیمت‌ها.

تداوم ورود خودروهای وارداتی

دومین عامل امیدبخش، موضوع واردات است. وزارت صمت بارها بر تداوم واردات خودرو و حتا برنامه واردات خودروهای کارکرده تأکید کرده است. هرچند حجم واردات هنوز به اندازه‌ای نیست که بتواند ساختار بازار را متحول کند، اما همین سیگنال روانی باعث شده بخشی از فضای سفته‌بازی فروکش کند. تداوم ورود خودروهای وارداتی می‌تواند در میان‌مدت به تعدیل انتظارات تورمی در بازار کمک کند.

بازگشت شوک ارزی یا سیاسی

اما روی دیگر سکه، بیم‌های جدی بازار است. مهم‌ترین نگرانی، احتمال بروز شوک ارزی یا سیاسی است. بازار خودرو در ایران همچنان تابعی از انتظارات تورمی است و کوچک‌ترین تنش در فضای سیاسی یا اقتصادی می‌تواند تمام معادلات فعلی را بر هم بزند. در چنین شرایطی حتا رکود نیز مانع رشد قیمت‌ها نخواهد شد؛ اتفاقی که بارها در سال‌های گذشته شاهد آن بوده‌ایم.

خنجر قیمت‌گذاری دستوری

بیم دیگر به سیاست قیمت‌گذاری ارتباط پیدا می‌کند. خودروسازان همچنان با چالش افزایش هزینه‌های تولید مواجه‌اند و هرگونه مجوز جدید برای رشد قیمت کارخانه‌ای می‌تواند دوباره بازار را ملتهب کند. از سوی دیگر، شکاف میان قیمت تمام‌شده تولید و قیمت‌های دستوری هنوز به‌طور کامل برطرف نشده و همین مسئله ریسک تصمیمات ناگهانی را افزایش می‌دهد. این به منزله این است که خنجر قیمت‌گذاری دستوری همچنان بر گلوی بازار است.

خودرو؛ کالایی مصرفی یا لوکس

نکته مهم این است که برخلاف سال‌های گذشته، امروز قدرت خرید مردم به‌شدت تضعیف شده است. بنابراین حتا اگر عوامل تورمی دوباره فعال شوند، بازار ظرفیت جهش‌های پرقدرت گذشته را ندارد. خودرو دیگر برای بخش بزرگی از جامعه کالای مصرفی نیست؛ به کالایی لوکس تبدیل شده که از دسترس بسیاری از خانوارها خارج شده است. همین واقعیت، بزرگ‌ترین مانع رشد پایدار قیمت‌ها در ماه‌های آینده خواهد بود.

بلاتکلیفی کنترل‌شده

بنابراین به نظر می‌رسد دو ماه آینده برای بازار خودرو، دوره‌ای از بلاتکلیفی کنترل‌شده خواهد بود. نه نشانه‌ای از سقوط سنگین قیمت‌ها دیده می‌شود و نه زمینه‌ای برای جهش بزرگ. محتمل‌ترین سناریو ادامه رکود معاملاتی همراه با نوسانات محدود قیمتی است. بازاری که فعلاً بیشتر از آن‌که به خرید و فروش فکر کند، چشم به اخبار سیاسی، نرخ ارز و تصمیمات سیاست‌گذاران دوخته است. در چنین فضایی، مهم‌ترین ویژگی بازار خودرو نه رونق است و نه بحران، بلکه انتظار است. انتظاری که می‌تواند با یک خبر مثبت به امید تبدیل شود و با یک شوک ناگهانی، دوباره به بیم.