120 هزار کامیون فرسوده؛ تصمیمات نادرست گریبان گیر رانندگان

بنز مایلر
بنز مایلر

وجود ۱۲۰ هزار کامیون فرسوده در کشور، نتیجه سال‌ها بی‌ برنامگی در نوسازی ناوگان حمل‌ و نقل است. این وضعیت بیش از آنکه تقصیر رانندگان باشد، محصول تعلل و تصمیم‌ نگرفتن سیاست‌گذاران است.

وجود حدود ۱۲۰ هزار دستگاه کامیون فرسوده در ناوگان حمل‌ و نقل جاده‌ای کشور، نه یک اتفاق ناگهانی است و نه نتیجه سهل‌ انگاری رانندگان. این عدد حاصل سال‌ها نبود برنامه منسجم نوسازی، سیاست‌های متناقض، وعده‌های نیمه‌کاره و بی‌ توجهی به واقعیت‌های معیشتی فعالان حمل‌ و نقل است. واقعیتی که امروز به شکل افزایش مصرف سوخت، فرسایش زیرساخت‌ها و رشد هزینه‌های لجستیک خود را نشان می‌دهد.

هرچند مسئولان از این آمار به‌عنوان «زنگ خطر» یاد می‌کنند، اما باید پرسید این زنگ سال‌هاست به صدا درآمده و چه اقدام موثری برای خاموش‌کردن آن انجام شده است؟

فرسودگی ناوگان؛ تقصیر رانندگان نیست

بنز مایلر
بنز مایلر

راننده‌ای که با کامیون ۳۰ یا ۴۰ ساله در جاده تردد می‌کند، نه از سر انتخاب بلکه از سر اجبار اقتصادی چنین می‌کند. قیمت کامیون‌های نو، نبود تسهیلات واقعی، نرخ بهره بالا، فرآیندهای پیچیده و ناپایدار واردات و تولید و نبود حمایت مؤثر بیمه‌ای و مالی، عملاً امکان نوسازی را از بخش بزرگی از رانندگان گرفته است.

در چنین شرایطی، نسبت‌ دادن فرسودگی ناوگان به «عدم تمایل رانندگان به نوسازی»، ساده‌سازی یک مسئله پیچیده و نادیده‌گرفتن مسئولیت حاکمیتی است.

سیاست‌هایی که هرگز به نتیجه نرسیدند

طی سال‌های گذشته، بارها از «طرح‌های نوسازی ناوگان» سخن گفته شده اما بیشتر این طرح‌ها یا در مرحله شعار باقی مانده‌اند یا به‌دلیل نبود منابع مالی پایدار، تغییر مداوم مقررات و اجراهای سلیقه‌ای، عملاً به نتیجه نرسیده‌اند.

اگر امروز ۱۲۰ هزار کامیون فرسوده در کشور فعال است، باید پرسید:

چرا تسهیلات نوسازی متناسب با درآمد واقعی رانندگان تعریف نشد؟

چرا تولید داخلی کامیون‌های اقتصادی و قابل دسترس تقویت نشد؟

چرا سیاست واردات، سال‌ها میان ممنوعیت و آزادسازی سرگردان بود؟

و چرا رانندگان، همواره آخرین حلقه‌ای بوده‌اند که باید هزینه ناکارآمدی تصمیم‌ها را بپردازند؟

پیامدهای اقتصادی بی‌عملی

کامیونت 12 تن
کامیونت ۱۲ تن

فرسودگی ناوگان فقط یک مسئله صنفی نیست، این وضعیت مستقیماً به افزایش مصرف سوخت، رشد هزینه حمل‌ و نقل، کاهش بهره‌وری زنجیره تأمین و در نهایت افزایش قیمت کالاها منجر می‌شود. هزینه‌ای که در ظاهر پرداخت‌ کننده آن راننده است، اما در واقع کل اقتصاد و مصرف‌ کننده نهایی آن را می‌پردازد.

در شرایطی که کشور با محدودیت منابع ارزی و فشارهای اقتصادی روبه‌روست، ادامه این وضعیت به‌معنای اتلاف منابع ملی است. اتلافی که با سیاست‌گذاری درست می‌توانست سال‌ها پیش مهار شود.

توسعه صنعتی بدون اصلاح حمل‌ونقل ممکن نیست

تاکید مسئولان بر رشد تولید و صادرات، بدون توجه جدی به وضعیت حمل‌ و نقل جاده‌ای، عملاً ناقص است. صنعتی که قرار است رقابت‌ پذیر باشد، نمی‌تواند بر ناوگانی متکی باشد که هزینه، مصرف و استهلاک آن چند برابر استانداردهای روز است. نمونه‌هایی از توسعه صنعتی در استان‌هایی مانند فارس هرچند امیدوارکننده‌اند اما بدون حل مسئله بنیادین حمل‌ و نقل، این دستاوردها نیز با سقف محدود رشد مواجه خواهند شد.

جمع‌ بندی؛ وقت انتقال مسئولیت نیست، وقت اقدام است

انباشت ۱۲۰ هزار کامیون فرسوده، نتیجه تصمیم نگرفتن است، نه نتیجه تصمیم اشتباه رانندگان. اگر دولت و نهادهای مسئول واقعاً به کاهش مصرف انرژی، کنترل هزینه‌ها و حمایت از تولید و صادرات باور دارند، نوسازی ناوگان باید از شعار خارج و به یک برنامه عملی، شفاف و قابل اجرا تبدیل شود.

رانندگان به‌عنوان ستون فقرات حمل‌ونقل کشور، نه مقصر این وضعیت‌اند و نه باید قربانی آن بمانند. مسئولیت این فرسودگی، پیش از هر چیز، متوجه سیاست‌گذارانی است که سال‌ها مسئله را دیده‌اند، اما به‌موقع برای حل آن تصمیم نگرفته‌اند.

تازه ترین اخبار و ویدیوهای خودرویی را در کانال تلگرام و اینستاگرام اسب بخار دنبال کنید.