پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

آمریکا فروش خودروهای دارای کامپیوتر و نرم‌افزار چینی را ممنوع می‌کند

آمریکا فروش خودروهای جدید پولستار را به دلیل استفاده از کامپیوتر و نرم‌افزارهای چینی ممنوع کرده است؛ این تصمیم می‌تواند نشانه تغییر ماهیت صنعت خودرو در جهان باشد. خودروهای جدید به رایانه‌های متحرکی تبدیل شده‌اند که داده جمع‌آوری می‌کنند، به اینترنت وصل می‌شوند، با تلفن همراه راننده ارتباط می‌گیرند و می‌توانند از راه دور به‌روزرسانی شوند. همین ویژگی باعث شده است واشینگتن استفاده از نرم‌افزار و سخت‌افزار مرتبط با چین و روسیه را در خودروهای متصل، تهدیدی برای امنیت ملی بداند.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، بازار خودرو وارد دوره‌ای شده که ممکن است خودرویی در اروپا طراحی شود، در آمریکا یا کره‌جنوبی تولید شود، اما بخشی از نرم‌افزار، رایانه مرکزی، ماژول ارتباطی یا سامانه‌های داده آن به چین وابسته باشد. از نگاه آمریکا، همین وابستگی کافی است تا خودرو در فهرست ریسک‌های امنیتی قرار گیرد.

در تازه‌ترین نمونه، پولستار اعلام کرده دولت آمریکا به این شرکت مجوز فروش خودروهای جدید برای مدل سال ۲۰۲۷ به بعد را نداده است. پولستار یک برند سوئدی خودروهای برقی است، اما بیش‌تر مالکیت آن در اختیار گروه جیلی چین قرار دارد؛ همان گروهی که مالک ولوو نیز محسوب می‌شود. طبق گزارش رویترز، این تصمیم در چارچوب مقررات جدید آمریکا درباره خودروهای متصل اتخاذ شده است و پولستار همچنان می‌تواند موجودی فعلی خود را بفروشد و به مشتریان قبلی خدمات ارائه کند، اما برای فروش مدل‌های جدید با محدودیت جدی روبه‌رو شده است.

دلیل حساسیت آمریکا را باید در تغییر فناوری خودروها جست‌وجو کرد. خودروهای مدرن به سامانه‌های ارتباطی، نرم‌افزارهای کنترلی، دوربین‌ها، حسگرها، رادارها، ناوبری آنلاین، اتصال موبایل، سامانه‌های کمک‌راننده و حتا قابلیت دریافت فرمان یا آپدیت نرم‌افزاری از راه دور مجهز شده‌اند. این یعنی خودرو می‌تواند حجم قابل توجهی از اطلاعات را درباره راننده، مسیرهای رفت‌وآمد، مکان‌های پرتردد، الگوی حرکت، اطلاعات تلفن همراه متصل‌شده و حتا محیط اطراف جمع‌آوری کند.

به همین دلیل، نگرانی واشینگتن فقط این نیست که یک قطعه چینی در خودرو نصب شده باشد. نگرانی اصلی این است که خودروهای متصل، اگر از نرم‌افزار یا سخت‌افزار مرتبط با کشور رقیب استفاده کنند، ممکن است به ابزاری برای جمع‌آوری داده، انتقال اطلاعات حساس، ایجاد اختلال یا دست‌کاری ارتباطات تبدیل شوند.

وزارت بازرگانی آمریکا در متن مقررات خود اعلام کرده است سخت‌افزار و نرم‌افزار مربوط به سامانه اتصال خودرو و نرم‌افزارهای سامانه رانندگی خودکار، در صورت ارتباط کافی با چین یا روسیه، می‌توانند ریسک غیرقابل قبول برای امنیت ملی ایجاد کنند.

قانون جدید آمریکا چه می‌گوید؟

مقررات آمریکا درباره خودروهای متصل، فروش یا واردات خودروهایی را که از نرم‌افزار یا سخت‌افزار مشخص با ارتباط کافی با چین یا روسیه استفاده کنند، محدود می‌کند. طبق اعلام دفتر صنعت و امنیت وزارت بازرگانی آمریکا، ممنوعیت‌های مربوط به نرم‌افزار برای مدل‌های سال ۲۰۲۷ اجرایی می‌شود و محدودیت‌های سخت‌افزاری برای مدل‌‌های سال ۲۰۳۰ یا از ابتدای سال ۲۰۲۹ برای محصولاتی که مدل‌ سال ندارند، اعمال خواهد شد.

این زمان‌بندی نشان می‌دهد آمریکا به خودروسازان فرصت داده است تا زنجیره تأمین خود را از نظر نرم‌افزار، سامانه‌های ارتباطی و قطعات حساس بازطراحی کنند، اما این کار در عمل ساده نیست. خودروسازان طی سال‌ها زنجیره‌ای جهانی ساخته‌اند؛ یک بخش از خودرو در چین، بخشی در اروپا، بخشی در آمریکا و بخشی در کشورهای دیگر تولید یا توسعه داده می‌شود. اکنون آمریکا می‌خواهد این زنجیره جهانی را از منظر امنیت داده و منشأ فناوری بازبینی کند.

چرا پولستار ممنوع شد اما ولوو مجوز گرفت؟

نکته جالب این پرونده آن است که ولوو نیز مانند پولستار به گروه جیلی چین وابسته است، اما طبق گزارش رویترز، این شرکت مجوز دولت آمریکا را برای ادامه فروش و واردات خودروهای دارای فناوری متصل دریافت کرده است. ولوو اعلام کرده است این مجوز به آن اجازه می‌دهد فروش خودروهای خود در آمریکا را ادامه دهد، هرچند این شرکت نیز برای تطبیق با مقررات جدید تحت نظارت و بررسی قرار داشته است.

این تفاوت نشان می‌دهد مسئله فقط نام مالک چینی نیست. آمریکا ظاهراً براساس ساختار حکمرانی شرکتی، زنجیره نرم‌افزار، معماری داده، محل تولید، نحوه کنترل فناوری و میزان دسترسی طرف‌های مرتبط با چین تصمیم‌گیری می‌کند. به عبارت دیگر، ممکن است دو برند هر دو زیر چتر یک گروه مالکیتی باشند، اما یکی بتواند دولت آمریکا را درباره امنیت داده و استقلال عملیاتی قانع کند و دیگری نتواند.

با این حال، همین تفاوت خود محل بحث است. پولستار، ولوو و جیلی در یک اکوسیستم صنعتی نزدیک قرار دارند و برای بسیاری از ناظران، ممنوع شدن یکی و مجوز گرفتن دیگری نشان‌دهنده پیچیدگی و حتا ابهام در اجرای مقررات جدید است.

جنگ خودرو، جنگ داده است

این تصمیم را نمی‌توان جدا از رقابت گسترده چین و آمریکا دید. چین در سال‌های اخیر به یکی از قدرت‌های اصلی خودروهای برقی تبدیل شده است. برندهای چینی در اروپا، خاورمیانه، آمریکای لاتین و بسیاری از بازارهای دیگر سهم گرفته‌اند و برخی شرکت‌ها دیگر فقط صادرکننده خودرو نیستند، بلکه در کشورهای هدف کارخانه می‌سازند. آمریکا در برابر این موج هم از ابزار تعرفه استفاده کرده و هم‌اکنون به سمت کنترل نرم‌افزار و داده رفته است.

در گذشته اگر قرار بود از صنعت خودرو حمایت شود، تعرفه واردات بالا می‌رفت یا سهمیه‌گذاری انجام می‌شد، اما حالا بحث فقط حمایت از تولید داخلی نیست. خودروهای هوشمند و متصل می‌توانند بخشی از زیرساخت اطلاعاتی یک کشور باشند. به همین دلیل آمریکا این موضوع را در سطح امنیت ملی تعریف کرده و نه صرفاً رقابت اقتصادی.

این رویکرد می‌تواند آینده صنعت خودرو جهان را تغییر دهد. از این پس خودروسازانی که می‌خواهند در بازار آمریکا حضور داشته باشند، باید ثابت کنند نرم‌افزارها، سامانه‌های ارتباطی، قطعات رایانه‌ای و مسیر انتقال داده آن‌ها وابستگی پرریسک به چین یا روسیه ندارد. این موضوع می‌تواند هزینه تولید را بالا ببرد، طراحی خودروها را پیچیده‌تر کند و حتا باعث شود شرکت‌ها برای بازارهای مختلف، نسخه‌های متفاوتی از سخت‌افزار و نرم‌افزار تولید کنند.

اثر این تصمیم بر مصرف‌کننده و بازار

برای مصرف‌کننده آمریکایی نتیجه فوری این تصمیم کاهش تنوع برخی خودروهای برقی وارداتی یا مرتبط با چین است. پولستار از برندهایی بود که در بازار خودروهای برقی آمریکا حضور داشت و حذف یا محدود شدن آن می‌تواند گزینه‌های خرید را کم‌تر کند. از طرف دیگر، خودروسازانی که ناچار به تغییر زنجیره تأمین یا جایگزینی نرم‌افزار و قطعات ارتباطی می‌شوند، ممکن است با افزایش هزینه مواجه شوند؛ هزینه‌ای که در نهایت می‌تواند به قیمت نهایی خودرو منتقل شود.

اما از نگاه سیاست‌گذار آمریکایی، این هزینه در برابر خطرات امنیتی قابل قبول است. واشینگتن ترجیح می‌دهد خودروهای متصل در خاک آمریکا از شبکه نرم‌افزاری و سخت‌افزاری استفاده کنند که از نظر امنیتی قابل کنترل‌تر باشد.

پیام مهم برای ایران

این پرونده برای بازار ایران نیز پیام روشنی دارد. در ایران طی سال‌های اخیر بخش قابل توجهی از خودروهای وارداتی و مونتاژی به برندها، پلتفرم‌ها و قطعات چینی وابسته بوده‌اند. تا امروز بحث اصلی درباره این خودروها بیش‌تر حول قیمت، کیفیت، خدمات پس از فروش، تأمین قطعه و ارزش خرید می‌چرخید، اما روند جهانی نشان می‌دهد باید مسئله دیگری هم به این فهرست اضافه شود: امنیت نرم‌افزار و داده.

وقتی خودروها به اینترنت، اپلیکیشن، سرورهای خارجی، دوربین، ناوبری آنلاین و سامانه‌های هوشمند مجهز می‌شوند، دیگر نمی‌توان آن‌ها را صرفاً وسیله حمل‌ونقل دانست. باید مشخص باشد داده‌های خودرو کجا ذخیره می‌شود، چه کسی به آن دسترسی دارد، به‌روزرسانی نرم‌افزاری چگونه انجام می‌شود و آیا امکان کنترل یا اختلال از راه دور وجود دارد یا نه.

ماجرای پولستار نشان داد آینده صنعت خودرو فقط درباره بنزینی یا برقی بودن نیست. پرسش جدید این است که مغز دیجیتال خودرو از کجا آمده است و داده‌های آن به کجا می‌رود؟ در دنیای جدید، کشوری که نرم‌افزار خودرو را کنترل می‌کند، فقط بخشی از یک محصول صنعتی را نفروخته؛ شاید به بخشی از زندگی روزمره، مسیرهای رفت‌وآمد و داده‌های شهروندان دسترسی پیدا کرده است.