پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

بررسی تاب‌آوری صنعت خودروسازی ایران در سایه جنگ

صنعت خودروسازی ایران، که همواره میان دو لبه قیچی «حمایت‌های گلخانه‌ای دولت» و «فشار تحریم‌های بین‌المللی» حرکت کرده، اکنون در سال ۱۴۰۵ و با توجه به شرایط بحرانی اخیر، با جدی‌ترین پرسش موجودیت خود مواجه شده است: در صورت تداوم بن‌بست سیاسی و شعله‌ور شدن آتش جنگ، چرخ این صنعت تا چه زمانی می‌تواند به حرکت خود ادامه دهد؟

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، تحلیل واقع‌بینانه نشان می‌دهد که عمر دوام در این صنعت، به موجودی انبارها بستگی دارد. اگر منظور از دوام، ادامه روند فعلی تولید باشد، با توجه به تفاوت بنیه مالی، موجودی انبار و توان تأمین خطوط تولید شاید بین ۳ تا ۶ ماه بتواند دوام بیاورد، چراکه گذشته از مشکلاتی که در سال گذشته مانع از افزایش سرعت سفارش‌گذاری‌ها شده بود، خودروسازی ایران به رغم دهه‌ها شعار خودکفایی، همچنان در بند قطعات الکترونیک، ریزتراشه‌ها (Chips) و در کل قطعات های‌تک (Hitech) است که فناوری تولید آن‌ها به طور کامل بومی نشده است. انبار استراتژیک قطعات غول‌های جاده مخصوص معمولاً برای یک بازه چندماهه طراحی شده است و با اتمام این ذخایر و بسته شدن احتمالی مسیرهای ترانزیتی، خطوط تولید به توقفگاه‌های بزرگ تبدیل خواهند شد.

قطعات وارداتی؛ پاشنه آشیل تولید

در مورد زنجیره تأمین داخلی، باید میان توانایی بالقوه و واقعیت موجود تفکیک قائل شد. زنجیره تأمین ما در تولید قطعات ریخته‌گری، بدنه، تزیینات داخلی و برخی قطعات موتور به بلوغ نسبی رسیده است، اما مشکل این‌جاست که یک خودرو با ۹۹ درصد قطعات هم حرکت نمی‌کند. آن ۱ درصدِ باقی‌مانده که شامل قطعات وارداتی است که پاشنه آشیل این صنعت محسوب می‌شود. در شرایط جنگی، حتا اگر شرکای چینی تمایل به همکاری داشته باشند، اختلال در شبکه‌های بانکی و لجستیک دریایی، عملاً ورود این ریزتراشه‌ها را ناممکن می‌کند.

داخلی‌سازی غیر های‌تک

نکته این‌جاست که استراتژی داخلی‌سازی در سال‌های اخیر بیش‌تر بر قطعات سنگین و با ‌تکنولوژی پایین‌تر تمرکز داشته است. در صورت وقوع جنگ، زنجیره تأمین داخلی زیر بار فشار هزینه‌های انرژی، کمبود مواد اولیه وارداتی مانند برخی ورق‌های خاص فولادی یا مواد شیمیایی رنگ، تحریم، مطالبات و کمبود نقدینگی و مهاجرت نیروی متخصص، به سرعت دچار فرسایش می‌شود. قطعه‌سازان خرد، که شریان‌های اصلی این صنعت هستند، بدون نقدینگی و در مواجهه با تورم افسارگسیخته، اولین حلقه‌هایی خواهند بود که از هم می‌پاشند.

بحران فلج‌شدگی

واقعیت این است که صنعت خودروسازی ایران بدون رسیدن به یک توافق پایدار و در صورت درگیر شدن در یک فرسایش نظامی، با بحران فلج‌شدگی روبه‌رو خواهد شد. زنجیره تأمین داخلی اگرچه قهرمانانه مقاومت خواهد کرد، اما بدون اتصال به شبکه جهانی دانش و تأمین قادر به معجزه نخواهد بود. برای بقا در چنین شرایطی شاید همین کیفیت نصف‌ونیمه نیز فدای بقا در شرایط جنگی شود.