پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

چالش بنزین و ناچاری وزارت نفت به «مهندسی عرضه»

وزیر نفت با تأکید بر این‌که تصمیم‌گیری درباره قیمت و سهمیه‌بندی بنزین فراتر از اختیارات این وزارت‌خانه است، اصلاحات غیرقیمتی را اولویت اصلی برای مدیریت مصرف اعلام کرد، که در این خصوص کارشناسان معتقدند در شرایط کوتاه‌مدت، وزارت نفت گزینه‌ای جز «مهندسی عرضه» برای مقابله با ناترازی بنزین ندارد.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت، با اشاره به چالش‌های پیش‌روی صنعت انرژی کشور، به ویژه در ماه‌های سرد سال، اظهار کرد: «بضاعت تولید گاز به‌زودی اعلام خواهد شد و تأکید کرد که مدیریت مصرف سوخت بدون ایجاد شوک قیمتی در دستور کار قرار دارد. پاک‌نژاد صراحتاً اعلام کرد که مرجع تصمیم‌گیری درباره قیمت و سهمیه‌بندی، مجموعه وزارت نفت نیست و این وزارت‌خانه تنها نقش پیشنهاددهنده در حوزه اصلاحات غیرقیمتی را ایفا می‌کند.»

اظهارات وزیر در حالی مطرح می‌شود که آمارها نشان می‌دهد مصرف بنزین در ایران با وجود اجرای طرح‌های قبلی، همچنان در سطحی بالا باقی مانده است.

تحلیلگران معتقدند رویکرد فعلی وزارت نفت برای مدیریت مصرف، عملاً به مهندسی عرضه خلاصه می‌شود. به این معنا که با تغییر مکانیسم‌های فروش و ابزارهای توزیع، بدون تغییر قیمت پایه، تقاضا را مدیریت می‌کنند. بهترین نمونه این رویکرد، اجرای طرح سه نرخی‌سازی بنزین و الزام به استفاده از کارت سوخت شخصی است.

براساس آمارهای منتشرشده، صرفاً با اعمال این راهکار غیرقیمتی (افزایش قیمت بنزین آزاد کارت جایگاه‌داران به ۵۰ هزار ریال)، سهم استفاده از کارت‌های شخصی طی تنها یک هفته از ۵۷ به ۷۴ درصد رسید و مصرف روزانه حدود ۹ میلیون لیتر کاهش یافت. این پیروزی کوچک، نشان‌دهنده پتانسیل بالای این روش است، اما برای جبران کسری مزمن تولید کافی نیست.

واقعیت میدانی صنعت نفت ایران نشان می‌دهد که وزارت نفت در کوتاه‌مدت انتخاب چندانی جز تمرکز بر عرضه ندارد. دو رکن اصلی مصرف سوخت یعنی حمل‌ونقل عمومی و نوسازی ناوگان خودرویی، خارج از حیطه اختیارات این وزارت‌خانه و نیازمند سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت و فرابخشی است. تغییرات آب و هوایی، فرسودگی خودروها و ناکارآمدی موتورها، عواملی هستند که در کوتاه‌مدت قابل اصلاح نیستند.

در این میان، کارشناسان به ظرفیت عظیم CNG (گاز فشرده) به عنوان یک راهبرد فوری اشاره می‌کنند. در حال حاضر، چندهزار جایگاه CNG فعال در کشور وجود دارد که به باور برخی می‌توانند معادل ۴۰ میلیون لیتر بنزین در روز جانشین‌سازی کنند، در حالی‌که هم‌اکنون درصد کمی از آن استفاده می‌شود.

بر این اساس می‌توان این‌گونه برداشت کرد که دست وزارت نفت در کنترل مصرف سوخت چندان باز نیست، مگر این‌که بار دیگر سیستم عرضه و توزیع را هدف بگیرد و حرکتی جدید در این میدان انجام دهد. اکنون باید دید در این شرایط که کشور روزهایی بحرانی را سپری می‌کند، وزارت نفت در خصوص کنترل مصرف سوخت چه تصمیمی خواهد گرفت.