پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

سرنوشت بازار خودروی ایران در سایه رقابت آمریکا و چین

در حال حاضر، خودروسازی ایران در وضعیتی است که بیش‌ترین وابستگی را به زنجیره تأمین چین دارد و در عین حال، بیش‌ترین آسیب را از فشارهای مالی و تحریمی آمریکا می‌بیند. بنابراین هر حرکتی در روابط این دو قدرت مستقیماً قیمت، کیفیت و موجودی خودرو در بازار ایران را تغییر می‌دهد. ساده‌تر این‌که، اکنون سرنوشت بازار خودروی ایران در سایه رقابت آمریکا و چین بازتعریف خواهد شد.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، با توجه به نوع تقابلی که میان تهران، واشنگتن و پکن به وجود آمده، سرنوشت بازار خودروی ایران به موازنه قدرت میان آمریکا و چین گره خورده است. در حالی‌که، واشینگتن شریان‌های مالی را تنگ کرده است، رویکرد پکن میان منفعت‌طلبی یا شراکت استراتژیک، تعیین‌کننده قیمت و تکنولوژی خواهد بود؛ رقابتی که مستقیماً آینده صنعت و قدرت خرید مصرف‌کننده ایرانی را رقم می‌زند. این مسیر را می‌توان در چهار سناریوی اصلی بررسی کرد.

چهار سناریو برای آینده بازار خودرو ایران

سناریوی اول؛ فشار کنترل‌شده آمریکا و احتیاط چین: در این وضعیت که محتمل‌ترین مسیر کوتاه‌مدت است، آمریکا فشارها را حفظ می‌کند و چین نیز نمی‌خواهد به خاطر ایران، وارد درگیری تجاری با واشینگتن شود. نتیجه، تداوم وضعیت «انتظار و رکود» است. چین قطعات را می‌رساند اما از انتقال تکنولوژی خودداری می‌کند. قیمت‌ها به دلیل هزینه تحریم بالا می‌ماند و ما شاهد بازاری با عرضه‌های قطره‌چکانی خواهیم بود که نه متوقف می‌شود و نه رضایت مشتری را جلب می‌کند.

سناریوی دوم؛ عقب‌نشینی نسبی آمریکا و ورود تمام‌قد چین: اگر آمریکا تمرکز خود را از ایران بردارد و با کاهش تحریم‌ها به‌نوعی چراغ سبر نشان بدهد، شاید شرکت‌های بزرگ خودروسازی‌ چین مستقیم وارد ایران شوند. این سناریو باعث شکوفایی برندهای چینی، ورود خودروهای برقی نسل جدید و کاهش قیمت به دلیل رقابت داخلی برندهای چینی می‌شود. در این حالت، بازار ایران دیگر به طور کامل «چاینیزه» شده و از صفر تا صد تکنولوژی توسط پکن تأمین خواهد شد، اما باز هم از انتقال تکنولوژی خبری نخواهد بود.

سناریوی سوم؛ برخورد قاطع آمریکا و عقب‌نشینی چین: این خطرناک‌ترین وضعیت برای بازار خودروست. اگر فشار آمریکا تشدید شود و چین برای محافظت از منافع جهانی‌اش پشت ایران را خالی کند، زنجیره تأمین قطعات قطع می‌شود. با سقوط تولید، قیمت‌ها منفجر شده و خودرو به یک کالای فوق‌امنیتی و نایاب تبدیل می شود؛ تا جایی‌که حتا تأمین قطعه برای خودروهای موجود نیز با بحران مواجه می‌شود.

سناریوی چهارم؛ درگیری همه‌جانبه و یارکشی قدرت‌ها: اگر رقابت دو قدرت به اوج برسد، چین ممکن است برای مقابله با آمریکا، ایران را به یک «جزیره تکنولوژی» تبدیل  و جدیدترین و پیشرفته‌ترین سیستم‌های خودران و هوشمند خود را وارد بازار ما کند. این حرکت باعث جهش تکنولوژیک سریع می‌شود، اما به قیمتِ وابستگی کامل و ساختاری به پکن تمام خواهد شد.

چرا این تعامل برای ایران حیاتی است؟

اهمیت این رابطه در دو کلمه خلاصه می‌شود: «پول» و «تکنولوژی». آمریکا کلید سیستم مالی جهانی را در دست دارد. کما این‌که تحریم های این کشور باعث شده است نقل‌وانتقال‌های مالی به‌راحتی انجام نشود. به بیان دیگر در حال حاضر، از یک سو، این کشور تعیین می‌کند که چگونه می‌توانیم پول قطعات را حواله کنیم، از سوی دیگر، چین صاحب انحصاری تکنولوژی و قطعاتی است که چراغ کارخانه‌های خودروسازی ایران  را روشن نگه داشته است. اگر این دو کشور به تفاهم برسند یا درگیری‌شان را مدیریت کنند، بازار به ثبات نسبی می‌رسد. اما اگر تنش میان آن‌ها بالا بگیرد، ایران اولین جایی است که ترکش‌های آن به بخش خودرو اصابت می‌کند. در واقع، قیمت خودرو در بازار، بیش از آن‌که به تصمیمات مدیران داخلی وابسته باشد، اکنون به امتیازاتی وابسته است که در مذاکرات پشت‌پرده واشینگتن و پکن رد و بدل می‌شود.

بازار خودرو همچنان مه‌آلود

با این وضعیت، آینده بازار خودروی ایران بر لبه تیغ حرکت می‌کند. تداوم وضعیت فعلی فقط باعث فرسودگی بیش‌تر صنعت و نارضایتی مشتری مردم می‌شود. برای تحول یا باید فشارهای آمریکا کاهش یابد تا برندهای دیگر هم وارد شوند و یا چین باید تصمیم بگیرد که به‌جای فروشنده قطعه، به یک شریک استراتژیک صنعتی تبدیل شود. تا آن زمان، بازار خودروی ایران همچنان مه‌آلود، غیرقابل پیش‌بینی و پرنوسان باقی خواهد ماند.