آریانو سایپا؛ ۱۲۵ کیلومتر بدون نیاز به یک قطره بنزین

آریانو را می‌توان یکی از مهم‌ترین پروژه‌های سایپا در مسیر حرکت از خودروهای صرفاً بنزینی به محصولات برقی‌شده دانست؛ خودرویی پلاگین هیبرید که با بهره‌گیری از ترکیب قوای محرکه بنزینی و برقی، امکان پیمایش ۱۲۵ کیلومتر با یک بار شارژ در حالت تمام‌برقی را فراهم می‌کند. براساس محاسبات اعلام‌شده، مصرف سوخت این خودرو در سیکل ترکیبی استاندارد نیز به حدود ۲.۷ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر می‌رسد.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، این اعداد نشان می‌دهند که آریانو در مسیری قرار گرفته است که صنعت خودرو جهان طی سال‌های اخیر برای کاهش مصرف سوخت و آلایندگی دنبال کرده است؛ مسیری که در آن خودروهای پلاگین هیبرید به‌عنوان فناوری گذار میان خودروهای مجهز به موتور احتراق داخلی و محصولات تمام‌برقی، همچنان جایگاه قابل توجهی دارند.

با توجه به شرایط بازار خودرو ایران و محدودیت زیرساخت‌های شارژ، استفاده از چنین فناوری‌ای می‌تواند امکان بهره‌مندی از مزایای رانندگی برقی را بدون وابستگی کامل به ایستگاه‌های شارژ عمومی فراهم کند.

چرا آریانو با یک خودروی هیبرید معمولی متفاوت است؟

تفاوت اصلی آریانو با خودروهای هیبریدی متعارف، قابلیت شارژ باتری از طریق منبع برق خارجی است. در خودروهای هیبریدی معمولی، باتری عمدتاً از طریق بازیابی انرژی هنگام ترمزگیری و عملکرد موتور احتراقی شارژ می‌شود؛ اما در خودروهای پلاگین هیبرید یا PHEV، ظرفیت باتری بیشتر است و امکان شارژ آن از طریق برق شهری نیز وجود دارد.

آریانو نیز براساس همین ساختار توسعه یافته است. طبق اطلاعات اعلام‌شده، باتری این خودرو با استفاده از شارژر خانگی ۷ کیلوواتی در حدود ۳ ساعت شارژ می‌شود و پس از شارژ کامل، امکان پیمایش حدود ۱۲۵ کیلومتر در حالت تمام‌برقی را فراهم می‌کند.

این ویژگی به‌ویژه در استفاده‌های شهری اهمیت دارد؛ زیرا بخش قابل توجهی از رفت‌وآمدهای روزانه را می‌توان بدون مصرف بنزین انجام داد و موتور احتراقی را برای مسیرهای طولانی‌تر یا زمانی که شارژ باتری کافی نیست، مورد استفاده قرار داد.

در واقع، برخلاف یک خودروی هیبریدی معمولی که موتور بنزینی همچنان نقش اصلی را در تأمین انرژی دارد، آریانو می‌تواند بخش بیشتری از رانندگی روزمره را تنها با استفاده از انرژی ذخیره‌شده در باتری انجام دهد.

۱۲۵ کیلومتر رانندگی برقی؛ نقطه قوت مهم آریانو

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های فنی آریانو، برد حرکتی ۱۲۵ کیلومتری آن در حالت تمام‌برقی است.

در نسل‌های ابتدایی خودروهای پلاگین هیبرید، برد الکتریکی معمولاً محدود بود و این خودروها بیشتر برای پیمایش مسیرهای کوتاه شهری طراحی می‌شدند. با این حال، افزایش ظرفیت باتری و بهبود فناوری قوای محرکه در نسل‌های جدید باعث شده است محصولات PHEV بتوانند بخش بیشتری از سفرهای روزانه را بدون استفاده از موتور احتراقی پوشش دهند.

آریانو نیز با برد برقی اعلامی ۱۲۵ کیلومتر، می‌تواند در صورت شارژ کامل باتری، بخش قابل توجهی از رفت‌وآمدهای روزمره را بدون نیاز به روشن شدن موتور بنزینی انجام دهد.

در واقع، هرچه برد تمام‌برقی یک خودروی پلاگین هیبرید بیشتر باشد، امکان کاهش وابستگی آن به سوخت بنزین نیز افزایش پیدا می‌کند. البته دستیابی به این هدف تا حد زیادی به الگوی استفاده مالک و میزان شارژ منظم باتری وابسته است.

مطالعات بین‌المللی نیز نشان داده‌اند که افزایش سهم رانندگی در حالت الکتریکی، یکی از عوامل اصلی کاهش مصرف سوخت و انتشار آلاینده‌ها در خودروهای PHEV محسوب می‌شود.

باید توجه داشت که برد ۱۲۵ کیلومتری آریانو، عدد اعلام‌شده در شرایط آزمون است و پیمایش واقعی خودرو می‌تواند تحت تأثیر دمای محیط، سرعت حرکت، وضعیت مسیر، استفاده از سیستم تهویه و سبک رانندگی تغییر کند.

موتور برقی آریانو؛ قدرتمندتر از پیشرانه بنزینی

یکی از نکات جالب توجه در مشخصات فنی آریانو، توان بالاتر موتور برقی نسبت به موتور احتراقی آن است.

این خودرو از یک پیشرانه بنزینی با توان ۸۲ کیلووات و گشتاور ۱۳۵ نیوتن‌متر در کنار یک موتور برقی با توان ۱۶۰ کیلووات بهره می‌برد.

اختلاف قابل توجه توان این دو موتور، یکی از ویژگی‌های مهم ساختار قوای محرکه آریانو محسوب می‌شود.

در برخی معماری‌های هیبریدی، موتور برقی بیشتر نقش کمکی دارد و پیشرانه احتراقی همچنان بخش اصلی نیروی محرکه را تأمین می‌کند؛ اما استفاده از یک موتور برقی قدرتمندتر می‌تواند امکان حرکت مؤثرتر در حالت تمام‌برقی و همچنین ارائه کشش و شتاب مناسب را فراهم کند.

در آریانو، توان ۱۶۰ کیلوواتی موتور برقی نشان می‌دهد که بخش الکتریکی قوای محرکه برای ایفای نقشی جدی در حرکت خودرو در نظر گرفته شده است.

با این حال، توان اسمی موتورهای بنزینی و برقی به‌تنهایی برای قضاوت درباره عملکرد نهایی خودرو کافی نیست. عواملی مانند وزن، ظرفیت باتری، معماری انتقال قدرت، مدیریت انرژی و نحوه کالیبراسیون سامانه هیبرید نیز بر شتاب، کشش و عملکرد واقعی خودرو تأثیر می‌گذارند.

بنابراین، بررسی نهایی توان حرکتی آریانو نیازمند انجام آزمون‌های فنی و ارزیابی عملکرد آن در شرایط واقعی رانندگی خواهد بود.

انتشار ۶۰ گرم CO2 در هر کیلومتر؛ اما با یک شرط مهم

براساس مشخصات اعلام‌شده، میزان انتشار دی‌اکسیدکربن آریانو در سیکل استاندارد حدود ۶۰ گرم در هر کیلومتر عنوان شده است.

این عدد در محدوده‌ای قرار می‌گیرد که خودروسازان جهانی برای توسعه محصولات پلاگین هیبرید و دستیابی به اهداف کاهش انتشار آلاینده‌ها دنبال می‌کنند.

با این حال، تجربه جهانی نشان می‌دهد که میزان انتشار CO2 در خودروهای پلاگین هیبرید ارتباط مستقیمی با نحوه استفاده راننده و میزان شارژ باتری دارد.

هرچه خودرو بیشتر در حالت تمام‌برقی حرکت کند، مصرف بنزین و انتشار مستقیم CO2 آن نیز کمتر خواهد بود. در مقابل، اگر مالک به‌ندرت باتری را شارژ کند و بخش عمده مسیرها با موتور احتراقی طی شود، مصرف سوخت واقعی می‌تواند فاصله زیادی با اعداد آزمایشگاهی داشته باشد.

کمیسیون اروپا در گزارشی مبتنی بر داده‌های واقعی حدود ۶۰۰ هزار خودرو اعلام کرده است که انتشار واقعی CO2 خودروهای پلاگین هیبرید ثبت‌شده در سال ۲۰۲۱، به‌طور متوسط حدود ۳.۵ برابر مقادیر اعلام‌شده در آزمون‌های آزمایشگاهی بوده است.

همچنین مطالعه جدیدتر شورای بین‌المللی حمل‌ونقل پاک (ICCT)، براساس داده‌های حدود ۸ میلیون خودروی ثبت‌شده در اروپا طی سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳، همچنان از وجود اختلاف قابل توجه میان مصرف و انتشار رسمی و عملکرد واقعی محصولات PHEV حکایت دارد.

بنابراین، دستیابی آریانو به مصرف سوخت پایین و کاهش آلایندگی، علاوه بر مشخصات فنی خودرو، به استفاده صحیح از قابلیت شارژ خارجی و میزان رانندگی در حالت تمام‌برقی وابسته خواهد بود.

اشتراک ۵۳ درصدی قطعات آریانو با آریا

یکی دیگر از نکات مهم درباره پروژه آریانو، اعلام اشتراک ۵۳ درصدی قطعات و اجزای این خودرو با محصول آریای سایپا است.

این میزان اشتراک از دو جهت اهمیت دارد. نخست اینکه توسعه یک محصول جدید الزاماً به معنای ایجاد زنجیره تأمین کاملاً مستقل نیست و خودروساز می‌تواند بخشی از ظرفیت‌های موجود در تولید، تأمین قطعات و خدمات پس از فروش را مورد استفاده قرار دهد.

از سوی دیگر، استفاده از قطعات و مجموعه‌های مشترک می‌تواند فرآیند توسعه محصول و افزایش عمق ساخت داخل را آسان‌تر کند.

در خودروهای برقی‌شده، تجهیزاتی مانند باتری، موتور الکتریکی، سامانه‌های مدیریت انرژی، تجهیزات الکترونیک قدرت و واحدهای کنترلی از مهم‌ترین اجزای فنی محسوب می‌شوند و توسعه یا تأمین آن‌ها با پیچیدگی‌های بیشتری همراه است.

به همین دلیل، استفاده از زیرساخت تولیدی و قطعات مشترک با یک محصول موجود می‌تواند هزینه‌های توسعه و پیچیدگی تأمین را کاهش دهد.

البته میزان اشتراک قطعات به‌تنهایی نشان‌دهنده درصد داخلی‌سازی قوای محرکه برقی نیست و برای ارزیابی آن باید سهم تولید داخلی اجزای تخصصی سامانه پلاگین هیبرید نیز مشخص شود.

آریانو در دو نسخه شخصی و تاکسی توسعه یافته است

براساس برنامه اعلام‌شده، آریانو برای دو نوع کاربری خودروی شخصی و تاکسی در نظر گرفته شده است.

این موضوع از نظر اقتصادی و میزان مصرف سوخت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا خودروهای فعال در ناوگان تاکسیرانی معمولاً پیمایش روزانه بالاتری نسبت به خودروهای شخصی دارند.

استفاده از یک محصول پلاگین هیبرید در ناوگان حمل‌ونقل عمومی، در صورت فراهم بودن زیرساخت مناسب شارژ، می‌تواند بخشی از این پیمایش را به انرژی برق اختصاص دهد و مصرف بنزین را کاهش دهد.

در چنین شرایطی، کاهش مصرف سوخت علاوه بر آثار زیست‌محیطی، می‌تواند به کاهش هزینه‌های جاری خودرو نیز کمک کند.

البته میزان صرفه اقتصادی این فناوری به قیمت برق، هزینه شارژ، پیمایش روزانه و تعداد دفعات شارژ باتری وابسته است.

از سوی دیگر، استفاده از نسخه تاکسی آریانو می‌تواند فرصت مناسبی برای بررسی دوام مجموعه فنی در شرایط واقعی فراهم کند.

خودروهای تاکسی به دلیل کارکرد بالا و استفاده مداوم، شرایط مناسبی برای ارزیابی عمر باتری، عملکرد سامانه مدیریت حرارتی، هزینه تعمیرات، مصرف واقعی انرژی و دوام سایر اجزای قوای محرکه هستند.

به همین دلیل، حضور آریانو در ناوگان تاکسیرانی می‌تواند علاوه بر کاهش احتمالی مصرف سوخت، اطلاعات ارزشمندی درباره عملکرد بلندمدت این محصول در اختیار سایپا قرار دهد.

آریانو؛ بخشی از برنامه بزرگ‌تر سایپا برای کاهش مصرف سوخت

پروژه آریانو را نباید تنها به‌عنوان توسعه یک خودروی پلاگین هیبرید بررسی کرد؛ زیرا این محصول بخشی از برنامه گسترده‌تر سایپا برای کاهش مصرف سوخت در سبد محصولات خود محسوب می‌شود.

براساس برنامه اعلام‌شده، هدف سایپا کاهش متوسط مصرف سوخت خودروهای سواری این شرکت از حدود ۷.۳ لیتر به ۵.۵ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر تا افق سال ۱۴۰۹ است.

در این مسیر، توسعه خودروهای برقی و پلاگین هیبرید در کنار بهبود فناوری موتورهای احتراق داخلی دنبال می‌شود.

همچنین خانواده جدید موتورهای سایپا با هدف کاهش مصرف سوخت، افزایش توان خروجی و ایجاد قابلیت استفاده در سامانه‌های هیبریدی در حال توسعه است.

در این خانواده، موتورهای M15N، M15NT و M15NTD برای استفاده در محصولات مختلف تعریف شده‌اند.

این رویکرد نشان می‌دهد که برنامه کاهش مصرف سوخت تنها به برقی‌سازی محصولات محدود نیست و ارتقای عملکرد موتورهای بنزینی نیز بخشی از آن خواهد بود.

البته دستیابی به اهداف اعلام‌شده، به زمان‌بندی تولید، میزان داخلی‌سازی قطعات، کیفیت اجرای پروژه‌ها و ورود واقعی محصولات جدید به بازار وابسته است.

چرا آریانو برای بازار خودرو ایران اهمیت دارد؟

بازار خودرو ایران همچنان فاصله قابل توجهی با بازارهای بزرگ خودروهای تمام‌برقی دارد. محدودیت زیرساخت شارژ عمومی، طولانی بودن بسیاری از مسیرهای بین‌شهری و تفاوت شرایط تأمین انرژی، از جمله عواملی هستند که توسعه خودروهای تمام‌برقی را با چالش مواجه می‌کنند.

در چنین شرایطی، فناوری پلاگین هیبرید می‌تواند راهکاری میانی برای کاهش وابستگی به سوخت بنزین باشد.

خودرویی مانند آریانو این امکان را فراهم می‌کند که مالک برای رفت‌وآمدهای روزانه از انرژی الکتریکی استفاده کند و در سفرهای طولانی‌تر، بدون وابستگی کامل به ایستگاه‌های شارژ عمومی، از موتور بنزینی بهره ببرد.

همین ویژگی، تفاوت اصلی این محصول با خودروهای صرفاً بنزینی و تمام‌برقی است.

آریانو نه یک خودروی بنزینی معمولی است که تنها با تغییراتی در موتور، مصرف سوخت آن کاهش پیدا کرده باشد و نه محصولی تمام‌برقی که پیمایش مسیرهای طولانی با آن به دسترسی به زیرساخت شارژ وابسته باشد.

با این حال، موفقیت این خودرو در بازار ایران تنها به اعداد فنی اعلام‌شده بستگی ندارد.

قیمت نهایی، دوام و شرایط گارانتی باتری، هزینه تعمیر و تعویض قطعات، دسترسی به شارژر خانگی، کیفیت خدمات پس از فروش و مهم‌تر از همه، مصرف سوخت واقعی در شرایط آب‌وهوایی و ترافیکی ایران، از جمله عواملی هستند که می‌توانند بر استقبال خریداران تأثیر بگذارند.

در نهایت، برد تمام‌برقی ۱۲۵ کیلومتری، مصرف سوخت ترکیبی اعلامی ۲.۷ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر و استفاده از موتور برقی ۱۶۰ کیلوواتی از مهم‌ترین ویژگی‌هایی هستند که آریانو را به یکی از پروژه‌های قابل توجه سایپا در حوزه خودروهای برقی‌شده تبدیل می‌کنند.

با این وجود، قضاوت نهایی درباره عملکرد این محصول زمانی امکان‌پذیر خواهد بود که نمونه‌های تولیدی آن در شرایط واقعی مورد آزمایش قرار گیرند و میزان مصرف سوخت، برد برقی و دوام مجموعه فنی آن مشخص شود.

ویدیو معرفی آریانو