پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

وعده‌های تکراری، از یک وزیر به وزیر بعد: خودرو ارزان می‌شود

وزیر صنعت، معدن و تجارت در واکنش به افزایش قیمت خودرو اعلام کرده است که «با افزایش تولید و واردات خودرو، آرامش به بازار بازمی‌گردد». اظهارنظری که اگرچه در ظاهر امیدوارکننده به نظر می‌رسد، اما برای فعالان بازار و افکار عمومی، جمله‌ای کاملاً آشنا و تکراری است.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، بازار خودرو ایران سال‌هاست میان وعده «افزایش تولید»، «تنظیم بازار» و «کاهش قیمت» گرفتار شده، اما واقعیت موجود در کف بازار مسیر متفاوتی را نشان می‌دهد. امروز دیگر بخش بزرگی از جامعه نسبت به این جملات واکنش احساسی گذشته را ندارد؛ زیرا تجربه سال‌های اخیر نشان داده فاصله قابل توجهی میان شعارهای سیاست‌گذاری و ظرفیت واقعی صنعت خودرو وجود دارد.

وزیر صمت گفته است که با افزایش تولید و واردات، بازار آرام خواهد شد. اما پرسش اساسی اینجاست که این افزایش تولید دقیقاً قرار است چگونه اتفاق بیفتد؟ صنعتی که سال‌هاست با بحران نقدینگی، کمبود ارز، بدهی سنگین، فرسودگی خطوط تولید، تحریم، کمبود قطعه، بی‌ثباتی سیاست‌گذاری و اخیرا هم جنگ و کمبود مواد اولیه مواجه است، چگونه قرار است ناگهان جهش تولید ایجاد کند؟

باید گفت که عباس علی آبادی، وزیر صمت پیشین هم دقیقا همین حرف را زده بود و از آن زمان تا کنون خودرو بارها و به میزان قابل توجهی گران‌تر شده است.

واقعیت این است که صنعت خودرو ایران حتی در تحقق اهداف رسمی تعیین‌شده برای خود نیز موفق نبوده است. طی سال‌های اخیر بارها چشم‌اندازهای تولیدی اعلام شد، اما آمارها نشان داد فاصله محسوسی میان برنامه‌ها و تولید واقعی وجود دارد.

در سندهای بالادستی و برنامه‌های توسعه‌ای، صحبت از تیراژهای بالا و افزایش مستمر تولید مطرح شده بود، اما در عمل صنعت خودرو نه‌تنها به بسیاری از اهداف نرسید، بلکه در برخی سال‌ها با افت تولید نیز مواجه شد. همین مسئله باعث شده بسیاری از کارشناسان معتقد باشند صحبت از افزایش تولید، بدون ارائه برنامه مشخص درباره منابع مالی، تأمین قطعات، وضعیت ارزی و زیرساخت صنعتی، بیشتر شبیه تکرار یک شعار قدیمی است تا ارائه یک راهکار عملیاتی.

افزایش تولید صرفاً با بیان یک جمله اتفاق نمی‌افتد. تولید صنعتی نیازمند سرمایه، ثبات اقتصادی، دسترسی پایدار به مواد اولیه، امکان نقل‌وانتقال مالی، انرژی پایدار و سیاست‌گذاری قابل پیش‌بینی است؛ مؤلفه‌هایی که بخش مهمی از آن‌ها طی سال‌های اخیر با اختلال مواجه بوده‌اند.

بخش دیگری از صحبت‌های وزیر صمت به واردات خودرو مربوط می‌شود؛ موضوعی که آن هم طی سال‌های اخیر بارها به‌عنوان ابزار تنظیم بازار مطرح شده است.

اما تجربه نشان داده واردات خودرو در ایران معمولاً با محدودیت‌های متعدد، تغییرات مداوم تعرفه‌ای، ابهام‌های ارزی و تصمیمات مقطعی همراه بوده است. در چنین شرایطی، واردات هنوز نتوانسته به یک جریان پایدار و مؤثر برای تنظیم بازار تبدیل شود.

از سوی دیگر، حجم واردات در مقایسه با نیاز واقعی بازار همچنان محدود است و نمی‌تواند به‌تنهایی شکاف عظیم میان عرضه و تقاضا را پوشش دهد. ضمن این که مگر چند درصد مردم با نرخ‌های نجومی قدرت خرید خودروهای وارداتی را دارند؟

در نتیجه، بسیاری از فعالان بازار معتقدند تکیه بر واردات، بدون اصلاح ساختار کلی صنعت خودرو و اقتصاد، اثر کوتاه‌مدت و محدود خواهد داشت.

کارشناسان بارها تأکید کرده‌اند که بحران بازار خودرو صرفاً ناشی از کمبود تولید نیست. بخش مهمی از افزایش قیمت‌ها به وضعیت کلی اقتصاد بازمی‌گردد؛ از تورم مزمن گرفته تا کاهش ارزش پول ملی و رشد انتظارات تورمی.

در اقتصادی که ارزش ریال به‌صورت مداوم کاهش پیدا می‌کند، طبیعی است که قیمت خودرو نیز مانند سایر دارایی‌ها افزایش یابد. در چنین فضایی، حتی اگر تولید هم مقداری افزایش پیدا کند، الزاماً به معنای کاهش محسوس قیمت‌ها نخواهد بود.

به همین دلیل، برخی تحلیلگران معتقدند صحبت درباره «آرامش بازار» بدون اشاره به متغیرهای کلان اقتصادی، تصویر کاملی از مسئله ارائه نمی‌دهد.

یکی از مهم‌ترین تغییرات سال‌های اخیر، تغییر رفتار بازار و افکار عمومی است. در گذشته، اعلام خبر واردات یا وعده افزایش تولید می‌توانست به‌صورت روانی بازار را تحت تأثیر قرار دهد، اما امروز اثرگذاری این جملات به‌مراتب کمتر شده است.

بازار خودرو در ایران طی سال‌های گذشته بارها وعده «ارزانی»، «تنظیم بازار» و «افزایش عرضه» را شنیده، اما در عمل روند کلی قیمت‌ها همچنان صعودی بوده است.

همین تجربه تکرارشونده باعث شده بخشی از جامعه دیگر به این وعده‌ها به‌عنوان راهکار واقعی نگاه نکند، بلکه آن‌ها را بخشی از ادبیات همیشگی مدیریت بازار بداند.

صنعت خودرو امروز با مجموعه‌ای از مشکلات همزمان روبه‌رو است؛ از بحران نقدینگی و بدهی خودروسازان گرفته تا محدودیت‌های ارزی، هزینه بالای تولید، فرسودگی تجهیزات و کاهش قدرت خرید مردم.

در چنین شرایطی، افزایش تولید نیازمند تحول واقعی در ساختار صنعت است، نه صرفاً اعلام هدف‌گذاری‌های جدید.کارشناسان صنعتی معتقدند بدون اصلاح سیاست‌گذاری کلان، ثبات اقتصادی و سرمایه‌گذاری واقعی، رشد پایدار تولید بسیار دشوار خواهد بود.به بیان ساده، تولید صنعتی با دستور و شعار افزایش پیدا نمی‌کند؛ همان‌طور که بازار نیز صرفاً با وعده آرام نمی‌شود و تا زمانی که این مشکلات پابرجا باشد، تکرار وعده‌هایی مانند «آرامش بازار» یا «افزایش تولید» بیش از آنکه به‌عنوان یک برنامه عملیاتی دیده شود، به بخشی از چرخه همیشگی شعارهای بازار خودرو شباهت خواهد داشت.