بسته شدن مرز سومار و مندلی؛ عبور ۷۵۰ کامیون پیش از تعطیلی کامل گذرگاه عراق

تعطیلی گذرگاه مندلی در عراق تردد تجاری مرز سومار را متوقف کرده است. با این حال ۷۵۰ کامیون صادراتی پیش از بسته شدن کامل گذرگاه از این مرز خارج شدند و هیچ محموله ای پشت مرز نماند.
تعطیلی گذرگاه مندلی در استان دیالی عراق بار دیگر اهمیت مرز سومار را برای صادرات ایران به این کشور نشان داد. با وجود بسته شدن دروازه عراقی به دستور بغداد، کامیون های صادراتی پیش از توقف کامل تردد از مرز عبور کردند و هیچ محموله ای پشت گذرگاه باقی نماند.
تعطیلی گذرگاه مندلی به دستور بغداد
گذرگاه مرزی مندلی در استان دیالی عراق قرار دارد و از سمت ایران با مرز سومار در استان کرمانشاه ارتباط دارد. این مسیر یکی از راه های مهم جابه جایی کالا میان دو کشور محسوب می شود و نقش پررنگی در انتقال محصولات کشاورزی و اقلام صادراتی ایران به بازار عراق دارد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی یک منبع دولتی عراقی، دروازه اصلی این گذرگاه از ساعات ابتدایی صبح جمعه ۲۲ آبان و با دستور مستقیم مقامات فدرال بغداد بسته شد. این تصمیم تا اطلاع ثانوی ادامه دارد و هنوز زمان مشخصی برای بازگشایی آن اعلام نشده است.
اهمیت این خبر فقط به بسته شدن یک مسیر مرزی محدود نمی شود. مرزها در تجارت منطقه ای مانند حلقه های زنجیره تامین عمل می کنند. هر زمان یکی از این حلقه ها متوقف شود، صادرکننده، راننده، شرکت حمل و نقل، خریدار عراقی و حتی بازار مصرف تحت تاثیر قرار می گیرند. به ویژه در تجارت محصولات کشاورزی که زمان انتقال کالا اهمیت بالایی دارد، توقف طولانی در مرز می تواند هزینه و ریسک صادرات را افزایش دهد.
سومار و مندلی دو سوی یک گذرگاه هستند
یکی از نکات مهم در بررسی این خبر آن است که سومار و مندلی دو مرز مستقل و جایگزین برای یکدیگر نیستند. سومار نام گذرگاه در سمت ایران و مندلی نام بخش عراقی همین مسیر مرزی است. بنابراین تعطیلی مندلی در عمل بر فعالیت مرز سومار نیز اثر مستقیم می گذارد.
به همین دلیل، انتشار خبر عبور کامیون ها از سومار به معنای انتقال بار از مندلی به یک مرز دیگر نیست. اتفاق اصلی این بود که پس از اطلاع رسانی درباره احتمال تعطیلی، روند خروج کامیون های صادراتی از سمت ایران سرعت گرفت تا محموله ها پیش از بسته شدن کامل دروازه عراقی از گذرگاه عبور کنند.
این تفاوت برای رانندگان و فعالان حمل و نقل اهمیت زیادی دارد. در خبرهای مرزی گاهی نام دو سوی یک گذرگاه به شکل جداگانه مطرح می شود و ممکن است این تصور ایجاد شود که یک مسیر جایگزین باز است. اما در این مورد، تردد از سومار وابسته به فعالیت بخش عراقی گذرگاه در مندلی است.
عبور ۷۵۰ کامیون در یک روز
داریوش صادقی مدیرکل گمرک کرمانشاه اعلام کرد که اطلاع رسانی پیش از تعطیلی باعث شد خروج ناوگان صادراتی با سرعت بیشتری انجام شود. طبق آمار اعلام شده، روز چهارشنبه ۲۰ آبان ۷۵۰ دستگاه کامیون از مرز سومار عبور کردند.
کامیون های باقی مانده نیز در روز پنجشنبه از این گذرگاه خارج شدند. نکته کلیدی در اظهارات مدیرکل گمرک کرمانشاه این بود که در زمان اعلام تعطیلی، هیچ کامیون حامل بار یا محموله صادراتی در مرز سومار متوقف نمانده بود.
این موضوع از نظر مدیریت عملیاتی اهمیت بالایی دارد. توقف کامیون های باردار در پایانه های مرزی تنها به تاخیر در تحویل کالا منجر نمی شود. راننده با هزینه توقف و بلاتکلیفی روبه رو خواهد شد و شرکت حمل و نقل نیز ممکن است با افزایش هزینه ناوگان و اختلال در برنامه سفرهای بعدی مواجه شود. برای کالاهای فاسدشدنی یا محموله هایی که زمان تحویل مشخص دارند، ریسک حتی بیشتر خواهد بود.
خروج کامل کامیون ها پیش از بسته شدن گذرگاه نشان می دهد هماهنگی میان گمرک، رانندگان، شرکت های حمل و نقل و صادرکنندگان در روزهای منتهی به تعطیلی انجام شده است. البته این مدیریت موفق به معنای حذف مشکل برای سفرهای بعدی نیست. تا زمانی که بغداد زمان بازگشایی مندلی را اعلام نکند، پذیرش بار جدید برای این مسیر نیازمند احتیاط و پیگیری مداوم اطلاعیه های رسمی است.
چرا تعطیلی این مرز مهم است؟
عراق یکی از بازارهای مهم صادراتی ایران است و بخش قابل توجهی از تجارت دو کشور از مسیرهای زمینی انجام می شود. گذرگاه سومار و مندلی نیز به دلیل موقعیت جغرافیایی خود برای ارتباط با استان دیالی و مناطق اطراف آن اهمیت دارد. این مسیر به خصوص در انتقال کالاهای مصرفی و محصولات کشاورزی نقش دارد.
بسته شدن طولانی مدت گذرگاه می تواند چند پیامد داشته باشد. نخست آن که صادرکنندگان باید زمان و مسیر حمل را دوباره برنامه ریزی کنند. دوم این که بخشی از ناوگان ممکن است به مرزهای دیگر هدایت شود و در نتیجه فشار عملیاتی بر گذرگاه های جایگزین افزایش یابد. سوم آن که هزینه حمل کالا به دلیل افزایش مسیر یا زمان انتظار بیشتر شود.
با این حال، هنوز نمی توان درباره میزان دقیق اثر این تعطیلی بر قیمت کالاها یا حجم صادرات نتیجه قطعی گرفت. مدت زمان بسته ماندن مرز، نوع کالاهای در حال حمل و امکان استفاده از مسیرهای دیگر سه عامل اصلی در تعیین شدت پیامدهای اقتصادی هستند.
رانندگان و شرکت های حمل و نقل چه کنند؟
در شرایط فعلی مهم ترین اقدام برای ناوگان صادراتی، پرهیز از حرکت به سمت مرز بدون دریافت تاییدیه جدید است. رانندگان باید وضعیت پذیرش بار، امکان ورود به پایانه، مقررات طرف عراقی و برنامه احتمالی بازگشایی را از شرکت حمل و نقل و مراجع رسمی پیگیری کنند.
شرکت های حمل و نقل نیز بهتر است پیش از صدور بارنامه یا اعزام کامیون، وضعیت مرز را به صورت روزانه بررسی کنند. اعلام شفاف شرایط به راننده و صاحب کالا می تواند از تجمع کامیون ها، خواب سرمایه و خسارت ناشی از توقف محموله جلوگیری کند.
در مجموع، خبر تعطیلی مندلی یک هشدار مهم برای زنجیره حمل و نقل جاده ای ایران و عراق است. عبور ۷۵۰ کامیون از سومار پیش از توقف کامل تردد نشان داد که مدیریت به موقع می تواند از گرفتار شدن ناوگان در مرز جلوگیری کند. اما ادامه فعالیت تجاری در این مسیر به تصمیم بعدی مقامات فدرال عراق و اعلام رسمی زمان بازگشایی گذرگاه وابسته است.




دیدگاه ها