حرکت خلاف جهت ایران خودرو و سایپا در مسیر تولید

ایران خودرو و سایپا
ایران خودرو و سایپا

سال گذشته برای خودروسازان در حالی به پایان رسید که آمارها از حرکت خلاف جهت ایران خودرو و سایپا در مسیر تولید حکایت می‌کند. آبی پوشان در سال سخت، افزایش تولید و رشد ۶ درصدی را ثبت کرد. در همین حال، سایپا با ۱۳۱ هزار دستگاه از سال ۱۴۰۳ کم‌تر تولید کرده است و با ۳۸ درصد افت پرونده ۱۴۰۴ را بست.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، صنعت خودروسازی ایران در سال ۱۴۰۴ با یک معمای آماری عجیب روبه‌رو شده است. در حالی‌که هر دو قطب اصلی خودروسازی کشور زیر سایه سنگین تحریم‌ها، محاصره دریایی و بحران‌های ژئوپلیتیک قرار دارند و از نظر دسترسی به منابع ارزی و زیرساخت‌های تولیدی در شرایط کمابیش یکسانی به‌سر می‌برند، خروجی انبارهای آن‌ها دو روایت کاملاً متضاد را بازگو می‌کند: ایران‌خودرو در مسیر رشد ملایم و سایپا در سراشیبی افت سنگین.

آمارها چه می‌گویند؟

ایران‌خودرو در سال ۱۴۰۴ موفق شد با رشدی ۶ درصدی، تیراژ کل خود را به بیش از ۵۳۵ هزار دستگاه برساند. در مقابل، سایپا با ریزشی بی‌سابقه و ۳۸ درصدی، سال را با کارنامه‌ای نگران‌کننده به پایان برد. این تضاد آماری در حالی رخ می‌دهد که هر دو شرکت با چالش‌های کلان اقتصادی یکسانی مواجه‌اند؛ اما ریشه این اختلاف کجاست؟

ارثیه شوم و زنجیره تأمین خسته

بخشی از دلایل افت شدید سایپا به میراث چالش‌های به‌جا مانده از دوره‌های قبل مربوط می‌شود. سایپا با سبد محصولاتی قدیمی و وابستگی شدید به قطعه‌سازانی روبه‌روست که سال‌هاست زیر فشار مالی توان نوسازی ندارند. در حالی‌که، ایران‌خودرو توانسته است با مدیریت نسبی بدهی به زنجیره تأمین و پرداخت‌های منظم‌تر، اعتماد قطعه‌سازان را برای تداوم تولید مدل‌هایی مثل پژو ۲۰۷ و دنا حفظ کند، سایپا در باتلاق بدهی‌های معوق گرفتار شده است. کاهش نقدینگی در زنجیره تأمین سایپا باعث شده است بسیاری از قطعه‌سازان رده‌ میانی، از تأمین قطعات حیاتی برای مدل‌هایی مثل کوییک و ساینا باز بمانند؛ امری که منجر به افت ۴۲ تا ۴۵ درصدی تولید این محصولات شده است.

تله پیش‌فروش‌های ارزان و قطعات گران

یکی از کمرشکن‌ترین عوامل در روند منفی سایپا، تله قیمتی است که این شرکت در آن گرفتار شده است. سایپا بخش عمده‌ای از ظرفیت تولید خود را در قالب پیش‌فروش‌های سامانه یکپارچه با قیمت‌های مصوب سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ پیش‌خور کرده است. اکنون در سال ۱۴۰۴، این شرکت ناچار است قطعات مورد نیاز خود را با نرخ‌های تورمی و هزینه‌های گزاف خریداری کند، اما خودرو را با قیمت‌هایی به دست مشتری برساند که فرسنگ‌ها با بهای تمام‌شده واقعی فاصله دارند. این شکاف عمیق، نه‌تنها سودی برای شرکت باقی نگذاشته، بلکه هر خودروی تولیدی را به یک ضرر انباشته تبدیل کرده است که عملاً توان بازتولید را از شرکت سلب می‌کند.

مدیریت بدهی؛ برگ برنده آبی‌ها

در سوی دیگر، ایران‌خودرو با تغییر استراتژی و تمرکز بر محصولات با حاشیه سود بالاتر نظیر هایما و تارا توانسته است جریان نقدینگی خود را بهتر مدیریت کند. اگرچه بدهی ایران‌خودرو نیز عدد بزرگی است، اما نسبت گردش نقدینگی به تولید در این شرکت به گونه‌ای مدیریت شده که زنجیره تأمین کم‌تر از سایپا دچار سکته شده است.

 اختلاف تیراژ میان دو غول جاده مخصوص ثابت می‌کند که در شرایط بحرانی، تنها تحریم عامل شکست نیست.

تازه ترین اخبار و ویدیوهای خودرویی را در کانال تلگرام و اینستاگرام اسب بخار دنبال کنید.