پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

کدام مرز میان‌بر نجات بازار خودرو خواهد بود؟

محاصره دریایی، تنش‌های ژئوپلیتیکی و موضع برخی کشورهای منطقه علیه ایران مسیر ورود خودروهای وارداتی را  مسدود کرده است. بنابراین باید دید برای دور زدن دیوار بلند دریا کدام مسیر در شمال، شرق و غرب کشور، کم‌هزینه‌تر، سریع‌تر و استراتژیک‌تر است؛ دقیق‌تر این‌که کدام مرز میان‌بر نجات بازار خودرو خواهد بود؟

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، با تداوم محاصره دریایی در خلیج فارس و دریای عمان و فلج شدن بنادر جنوبی، شاهرگ حیاتی واردات خودرو به ایران قطع شده است. در حالی که جنوب کشور تحت فشارهای نظامی و امنیتی جنگ رمضان قرار دارد، حکمرانی اقتصادی چاره‌ای جز بازتعریف نقشه‌ لجستیک خود ندارد. اکنون واردات خودرو به جراحی اجباری در نقشه ترانزیت نیازمند شده است؛ اما کدام مرز میان‌بر نجات بازار خودرو خواهد بود؟

مسیر غرب: ترکیه و عراق؛ دروازه‌هایی پرهزینه اما مدرن

مرزهای غربی، به‌ویژه ترکیه، همواره سنتی‌ترین مسیر جایگزین بوده‌اند. ترکیه به دلیل دارا بودن زیرساخت‌های جاده‌ای استاندارد و اتصال به بازارهای اروپایی و بنادر مدیترانه، گزینه‌ای وسوسه‌انگیز است، اما هزینه ترانزیت جاده‌ای از خاک ترکیه به دلیل عوارض سنگین و قیمت سوخت در این کشور، قیمت تمام‌شده هر خودرو را به شدت بالا می‌برد.

در مورد عراق، اگرچه مرزهای وسیعی داریم، اما نبود زیرساخت مناسب برای حمل‌ونقل خودروبرهای سنگین و ناپایداری‌های امنیتی در مسیرهای ترانزیتی این کشور، ریسک بیمه و اتلاف وقت را افزایش می‌دهد. با این حال، عراق می‌تواند به عنوان یک ایستگاه واسط برای ورود خودروهای موجود در کشورهای حاشیه خلیج فارس از طریق مرزهای زمینی کویت و اردن عمل کند، هرچند که هزینه لجستیک آن کمرشکن توصیف می‌شود.

مسیر شمال: روسیه و دریای خزر؛ امن‌ترین پناهگاه استراتژیک

نگاه به شمال، در شرایط فعلی، منطقی‌ترین گزینه به نظر می‌رسد. کریدور شمال-جنوب که سال‌ها بر سر زبان‌ها بود، اکنون تنها مسیرِ مصون از محاصره است. واردات خودرو از طریق بنادر آستراخان و ماخاچ‌ قلعه روسیه به بنادر انزلی و امیرآباد، کوتاه‌ترین مسیر دریایی ممکن را فراهم می‌کند.

مزیت اصلی این مسیر، امنیت کامل آن در برابر ناوگان‌های بیگانه و هزینه پایین حمل‌ونقل دریایی در مقایسه با ترانزیت جاده‌ای است. همچنین روسیه به عنوان شریک راهبردی می‌تواند تسهیلات گمرکی ویژه‌ای در بنادر خود ارائه دهد. بزرگ‌ترین چالش این مسیر، محدودیت تعداد کشتی‌های «رو-رو» (RORO – ویژه حمل خودرو) در دریای خزر و لزوم نوسازی سریع ناوگان خزر است. با این حال، از نظر هزینه و ریسک، شمال ایران برنده بلامنازع این رقابت است.

مسیر شرق: پاکستان و افغانستان؛ کابوس لجستیکی

در نگاه نخست، مرزهای شرقی به دلیل نزدیکی به بازارهای نوظهور شرق آسیا جذاب به نظر می‌رسند، اما واقعیت روی زمین متفاوت است. جاده‌های پاکستان و افغانستان به هیچ وجه برای ترانزیت انبوه خودروهای مدرن طراحی نشده‌اند. ناامنی در ایالت بلوچستان پاکستان و ضعف زیرساختی در افغانستان، احتمال آسیب‌دیدگی خودروها و سرقت را به شدت بالا می‌برد. علاوه بر این، طولانی بودن مسیر زمینی از بنادری نظیر کراچی تا مرکز ایران، هزینه سوخت و نگهداری را به شکلی غیرمنطقی افزایش می‌دهد. شرق ایران در حال حاضر تنها می‌تواند به عنوان یک مسیر اضطراری برای واردات قطعات کوچک (CKD) مطرح باشد، نه خودروی کامل.

مثلث برنده کدام است؟

بررسی پارامترهای «زمان، هزینه و امنیت» نشان می‌دهد که در کوتاه مدت، ترکیه به دلیل زیرساخت آماده، سریع‌ترین راه برای ورود خودروهای لوکس و اروپایی است، اما برای واردات انبوه و اقتصادی، مسیر روسیه و دریای خزر بی‌رقیب است.

روسیه نه تنها میان‌بری برای دور زدن محاصره جنوبی است، بلکه کم‌هزینه‌ترین راه برای اتصال ایران به بازارهای اوراسیا و حتا خودروهای چینی ترانزیتی از خاک روسیه محسوب می‌شود. حاکمیت اگر بخواهد از انفجار بیش از پیش قیمت‌ها جلوگیری کند، باید بلافاصله سرمایه‌گذاری بر روی اسکله‌های تخصصی در شمال را چندبرابر کرده و از دیپلماسی جاده‌ای با ترکیه برای کاهش تعرفه‌های ترانزیتی استفاده کند. در این میان، مسیرهای شرقی و عراقی به دلیل هزینه‌های پنهان و ریسک‌های امنیتی، در انتهای فهرست اولویت‌ها قرار می‌گیرند. در واقع، شمال ریه جدید تنفسی بازار خودروی ایران در عصر محاصره خواهد بود.