پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

وعده خودروی ۵ لیتری وزیر؛ نه موتور معلوم است، نه زمان تولید

وزیر صمت از هدف مصرف ۵ لیتر سخن گفته، اما هنوز نام خودرو، مشخصات موتور، تیراژ و زمان تولید مشخص نیست؛ وعده‌ای که نمونه مشابه آن پنج سال پیش اعلام شد.

یه گزارش پایگاه خبری اسب بخار، محمد اتابک، وزیر صمت می‌گوید مصرف خودروهای داخلی باید از حدود ۷.۵ به ۵ لیتر در هر صد کیلومتر برسد؛ یعنی کاهشی نزدیک به ۳۳ درصد. بااین‌حال، هنوز مشخص نیست این هدف برای یک محصول خاص تعیین شده یا متوسط تولید خودروسازان. نام موتور، خودرو، تیراژ و زمان اجرای برنامه نیز اعلام نشده است.

محمد اتابک اعلام کرده است خودروسازان روی قوای محرکه هیبریدی و برقی کار می‌کنند تا هدف مصرف ۵ لیتر محقق شود. او مصرف اعلامی محصولات داخلی را ۷.۴ تا ۷.۶ لیتر دانسته و پذیرفته است که این عدد در ترافیک تهران ممکن است به حدود ۸ لیتر برسد.

وزیر صمت فاصله مصرف فعلی با هدف تعیین‌شده را کم توصیف کرده است؛ درحالی‌که کاهش مصرف از ۷.۵ به ۵ لیتر، به معنای حذف یک‌سوم بنزین مصرفی خودروست. اگر مصرف واقعی ۸ لیتر مبنا قرار گیرد، میزان کاهش لازم به ۳۷.۵ درصد می‌رسد. چنین تغییری با اصلاح نرم‌افزار موتور یا تعویض چند قطعه به دست نمی‌آید.

موتور برقی چگونه به عدد ۵ لیتر می‌رسد؟

اشاره هم‌زمان وزیر به موتورهای هیبریدی و برقی، تعریف هدف را مبهم‌تر کرده است. خودروی تمام‌برقی بنزین مصرف نمی‌کند و نمی‌توان برای آن مصرف ۵ لیتر در نظر گرفت. ورود خودروهای برقی تنها زمانی متوسط مصرف سبد تولید را کاهش می‌دهد که سهم مشخصی از تیراژ داشته باشند.

اگر منظور وزارت صمت تولید خودروهای بنزینی ۵ لیتری است، باید نام موتور و محصول اعلام شود. اگر قرار است متوسط مصرف کل تولیدات با اضافه‌شدن مدل‌های برقی و هیبریدی کاهش یابد، سهم این خودروها از تولید سالانه باید مشخص باشد. عرضه چند هزار محصول کم‌مصرف در کنار صدها هزار خودروی بنزینی با موتورهای فعلی، ناترازی بنزین را درمان نمی‌کند.

رسیدن به ۵ لیتر فقط پروژه موتور نیست

موتور کم‌مصرف یکی از اجزای کار است. برای کاهش یک‌سومی مصرف باید راندمان احتراق افزایش یابد، گیربکس در محدوده بهینه‌تری کار کند، وزن خودرو پایین بیاید و مقاومت آیرودینامیکی بدنه کاهش پیدا کند. در محصولات هیبریدی، بازیابی انرژی ترمز و حرکت برقی در سرعت‌های پایین نیز بخشی از صرفه‌جویی را تأمین می‌کند.

معیار اندازه‌گیری هم اهمیت دارد. مصرف ثبت‌شده در آزمون استاندارد با مصرف خودرو در ترافیک، استفاده از کولر، شیب، بار کامل و کیفیت متغیر بنزین یکسان نیست. وزارت صمت باید روشن کند عدد ۵ لیتر، نتیجه آزمون آزمایشگاهی است یا مصرفی که راننده در شرایط واقعی تجربه خواهد کرد.

موتور سه‌استوانه‌ای که به خط تولید نرسید

وعده خودروی ۵ لیتری سابقه دارد. دی ۱۳۹۹، ایران‌خودرو و شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت تفاهم‌نامه‌ای برای توسعه قوای محرکه کم‌مصرف امضا کردند. هدف همان بود که امروز دوباره شنیده می‌شود: مصرف ۵ لیتر در هر صد کیلومتر و دستیابی به استاندارد آلایندگی یورو ۶.

در همان مقطع، نخستین عضو خانواده موتورهای سه‌استوانه ایران‌خودرو رونمایی شد. قرار بود پنج نسخه از این موتور با توان ۷۲ تا ۱۵۰ اسب بخار برای خودروهای بنزینی، گازسوز و هیبریدی توسعه پیدا کند. بیش از پنج سال گذشته، اما این خانواده هنوز جای موتورهای فعلی را در محصولات پرتیراژ نگرفته است.

برنامه راهبردی صنعت خودرو حتی هدف سخت‌گیرانه‌تری داشت: متوسط مصرف ۴.۷ لیتر تا سال ۱۴۰۴. آن موعد سپری شد و اکنون عدد ۵ لیتر، بدون توضیح درباره سرنوشت هدف قبلی، دوباره در قالب وعده‌ای تازه مطرح شده است.

آریا هیبرید؛ محصول واقعی یا ویترین کم‌تیراژ؟

آریا پلاگین‌هیبرید سایپا یکی از معدود محصولات داخلی معرفی‌شده با مصرف کمتر از ۵ لیتر است. برای این خودرو یک موتور بنزینی تنفس طبیعی، موتور برقی، گیربکس مخصوص هیبرید و باتری حدود ۲۰ کیلووات‌ساعتی در نظر گرفته شده است. مصرف ۲.۷ لیتری در حالت ترکیبی بنزین و برق و حدود ۴.۸ لیتر در حالت بنزینی برای آن اعلام شده و پاییز ۱۴۰۵ نیز زمان عرضه عنوان شده است.

این اعداد هنوز باید در آزمون رسمی و شرایط واقعی سنجیده شوند. مشخصات منتشرشده درباره نوع و حجم موتور آریا نیز در منابع مختلف یکسان نبوده است. مهم‌تر از همه، تیراژ تولید آن روشن نیست. یک پلاگین‌هیبرید گران‌قیمت و محدود، حتی با مصرف کمتر از ۳ لیتر، نمی‌تواند متوسط مصرف محصولات سایپا را به‌تنهایی تغییر دهد.

ایران‌خودرو نیز از توسعه محصول هیبریدی با مصرف کمتر از ۵ لیتر سخن گفته است، اما هنوز محصول پرتیراژی با مشخصات قطعی، برنامه تولید و قیمت روشن وارد بازار نشده است.

عددی که هنوز برنامه صنعتی نیست

برای تبدیل وعده وزیر به برنامه، چهار پاسخ لازم است: کدام خودرو، با چه موتوری، در چه تیراژی و تا چه سالی؟ وزارت صمت به هیچ‌کدام پاسخ روشنی نداده است.

کاهش مصرف خودروهای صفرکیلومتر نیز اثر فوری بر کل مصرف بنزین ندارد. سرعت اسقاط خودروهای فرسوده و جایگزینی آنها تعیین می‌کند فناوری جدید چه زمانی در مقیاس ملی اثر بگذارد. تولید خودروی کم‌مصرف بدون خروج خودروی فرسوده، ممکن است فقط یک مصرف‌کننده تازه به خیابان اضافه کند.

تا وقتی محصول، موتور، تیراژ، معیار آزمون و جدول زمانی منتشر نشود، خودروی ۵ لیتری نه یک پروژه قابل ارزیابی، بلکه ادامه همان زنجیره آشنای رونمایی، تفاهم‌نامه و وعده است.