خودروهای چینی جاسوسی می‌کنند؛ یک ماشین در نروژ دستگیر شد

ارتش نروژ برای برگزاری یک رزمایش، تعدادی خودرو اجاره کرده بود. پس از پایان بخشی از مأموریت، نظامیان متوجه شدند دوربین داخل دو خودروی چینی دیپال، تمام مدت روشن بوده و از رفت‌وآمد سربازان فیلم گرفته است. تصاویر فقط چهره افراد را نشان نمی‌داد؛ محل حضور نیروها و حتی لحظه واردکردن رمز در ورودی یک مرکز نظامی نیز ضبط شده بود.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، نظامیان فایل‌ها را از حافظه خودرو پاک کردند، اما کشف همین تصاویر کافی بود تا دوباره بحث جاسوسی با خودروهای هوشمند بالا بگیرد. هنوز مدرکی وجود ندارد که نشان دهد اطلاعات ضبط‌شده به چین فرستاده شده یا شرکت سازنده عمداً از خودرو برای جمع‌آوری داده‌های نظامی استفاده کرده است. احتمال دارد دوربین‌ها به‌دلیل تنظیم نادرست یا بی‌توجهی راننده روشن مانده باشند.

پس با یک پرونده قطعی جاسوسی روبه‌رو نیستیم؛ اما مچ خودرویی گرفته شده که بی‌آنکه سرنشینان بدانند، اطلاعات حساسی را ثبت می‌کرد. همین اتفاق نشان می‌دهد خودروهای امروزی تا چه اندازه با ماشین‌های مکانیکی گذشته تفاوت دارند.

خودرو دیگر فقط وسیله نقلیه نیست

خودروهای جدید به دوربین، میکروفن، رادار، موقعیت‌یاب، حافظه داخلی و اتصال اینترنت مجهز شده‌اند. این تجهیزات برای مسیریابی، تشخیص مانع، ترمز اضطراری، فرمان صوتی و ثبت حوادث به کار می‌روند، اما هم‌زمان حجم زیادی از اطلاعات راننده و محیط اطراف را جمع‌آوری می‌کنند.

خودرو می‌تواند بفهمد مالک آن کجا زندگی می‌کند، هر روز به چه مکان‌هایی می‌رود و چه زمانی توقف می‌کند. دوربین‌های بیرونی از خیابان‌ها و ساختمان‌ها تصویر می‌گیرند و میکروفن داخل کابین برای دریافت فرمان صوتی، صدای سرنشینان را می‌شنود. اتصال تلفن همراه نیز ممکن است اطلاعاتی مانند فهرست مخاطبان و تماس‌ها را به سامانه چندرسانه‌ای منتقل کند.

اینجا پای اینترنت اشیا یا IoT به خودرو باز می‌شود. ماشین به سرور شرکت سازنده متصل می‌ماند، اطلاعات فنی می‌فرستد، به‌روزرسانی نرم‌افزاری دریافت می‌کند و بعضی فرمان‌ها را از راه دور می‌پذیرد. این ارتباط می‌تواند خرابی خودرو را پیش از راننده تشخیص دهد یا در شرایط اضطراری درخواست کمک کند؛ اما اگر امنیت کافی نداشته باشد، همان مسیر به راه خروج اطلاعات تبدیل می‌شود.

این نگرانی فقط متوجه خودروهای چینی نیست. محصولات متصل اروپایی، آمریکایی، کره‌ای و ژاپنی نیز داده جمع‌آوری می‌کنند. تفاوت در این است که رقابت سیاسی و فناوری میان چین و غرب، دسترسی احتمالی پکن به اطلاعات خودروها را به مسئله‌ای امنیتی تبدیل کرده است.

آمریکا راه خودروهای متصل چینی را بست

آمریکا پیش از آنکه خودروهای چینی سهم بزرگی از بازار این کشور به دست آورند، محدودیت بر نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای متصل به چین و روسیه را تصویب کرد. محدودیت نرم‌افزاری از خودروهای مدل ۲۰۲۷ آغاز می‌شود و ممنوعیت سخت‌افزارهای مشمول نیز از مدل ۲۰۳۰ به اجرا درمی‌آید.

نگرانی واشنگتن فقط افشای اطلاعات شخصی راننده نیست. دوربین‌های هزاران خودرو می‌توانند به‌طور پیوسته از خیابان‌ها، ساختمان‌های دولتی و زیرساخت‌های حساس تصویر تهیه کنند. اطلاعات موقعیت نیز امکان شناسایی مسیر رفت‌وآمد افراد را فراهم می‌کند.

به‌روزرسانی از راه دور نگرانی جدی‌تری ایجاد کرده است. اگر شخص یا نهادی بتواند به سامانه مرکزی خودروها نفوذ کند، احتمال اختلال در نرم‌افزار، ازکارانداختن بعضی قابلیت‌ها یا ارسال فرمان به تعداد زیادی خودرو وجود خواهد داشت.

بااین‌حال، آمریکا تاکنون مدرک عمومی و قطعی درباره جاسوسی سازمان‌یافته یک مدل چینی منتشر نکرده است. مقررات این کشور بر پایه خطر احتمالی نوشته شده‌اند. واشنگتن می‌گوید نمی‌خواهد ابتدا خودروهای متصل چینی در خیابان‌ها فراگیر شوند و بعد به فکر بستن راه دسترسی به اطلاعات بیفتد. چین نیز این محدودیت‌ها را بخشی از جنگ تجاری و تلاش برای جلوگیری از ورود رقبای ارزان‌تر می‌داند.

وقتی خودرو می‌بیند، تصمیم می‌گیرد و عمل می‌کند

ورود هوش مصنوعی، نقش خودرو را یک مرحله جلوتر برده است. اینترنت اشیا به ماشین امکان جمع‌آوری و انتقال اطلاعات می‌دهد؛ هوش مصنوعی همان داده‌ها را تحلیل می‌کند و براساس آن‌ها تصمیم می‌گیرد.

سامانه‌های امروزی می‌توانند عابر پیاده را تشخیص دهند، مسیر خودروهای دیگر را پیش‌بینی کنند، ترمز بگیرند یا فرمان را برای ماندن میان خطوط حرکت دهند. خودروهای خودران پیشرفته نیز بدون دخالت مستقیم راننده، محیط اطراف را می‌بینند و مسیر خود را انتخاب می‌کنند.

این روند به صنعت خودرو محدود نمانده است. شرکت چینی Unitree به‌تازگی ربات انسان‌نمای H2-X را در نقش محافظ شخصی نمایش داده است. این ربات در ویدیوی معرفی با مهاجم مقابله می‌کند، فرد مسلح به چاقو را خلع سلاح می‌کند و برای نجات انسان گرفتار، جلوی یک خودرو را از زمین بلند می‌کند.

H2-X هنوز محصولی آماده فروش نیست و مشخصات کامل، قیمت و زمان عرضه آن اعلام نشده است. نمایش منتشرشده بیشتر قدرت فناوری شرکت سازنده را نشان می‌دهد، اما مسیر آینده را می‌توان در آن دید؛ هوش مصنوعی از نمایشگر خارج شده، وارد خودرو شده و حالا با یک بدن رباتیک می‌تواند در محیط واقعی حرکت کند.

خودروهای فعلی مانند انسان فکر نمی‌کنند. آن‌ها داده دریافت می‌کنند، الگوها را تشخیص می‌دهند و در محدوده‌ای که برایشان تعریف شده فرمان می‌دهند. بااین‌حال، دستگاهی که موقعیت ما را می‌شناسد، صدایمان را می‌شنود، محیط اطراف را می‌بیند و می‌تواند ترمز یا فرمان را کنترل کند، دیگر فقط یک وسیله نقلیه نیست.

شاید ماجرای نروژ چیزی بیشتر از روشن‌ماندن ناخواسته دو دوربین نباشد، اما هشدار آن جدی است. هرچه خودروها بیشتر ببینند و اختیار بیشتری برای عمل پیدا کنند، امنیت داده و کنترل نرم‌افزارشان اهمیت بیشتری خواهد داشت. خودروی جاسوس آینده لزوماً آنتن مخفی و تجهیزات عجیب ندارد؛ شاید همان ماشینی باشد که تلفن همراه خود را به آن وصل کرده‌ایم و نمی‌دانیم دوربینش چه چیزی را ضبط می‌کند.