پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

آیا راه برای خودروهای آمریکایی و انگلیسی باز می‌شود؟

روز جمعه ۲۹ خرداد ۱۴۰۵، توافق میان ایران و آمریکا به صورت رسمی در وین امضا می‌شود. هرچند همه چیز در دو ماه آینده مشخص خواهد شد، اما با این توافق آیا راه برای خودروهای آمریکایی و انگلیسی باز می‌شود؟

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، آن‌گونه که تصور می‌شود، در صورت دستیابی به یک توافق جامع و پایدار میان تهران و واشینگتن، گره‌های اقتصادی در بسیاری از بخش‌ها باز خواهد شد. خودروسازی هم یکی از بخش‌هایی است که به نظر می‌رسد با گشایش در بخش‌های مختلف همراه شود. اما آیا این گشایش شامل خودروهای آمریکایی و انگلیسی می‌شود؟

دیپلماسی و بازار؛ پیوند سیاست و صنعت

رابطه سیاسی ایران با کشورهای غربی، به‌ویژه آمریکا و انگلیس، همواره در تقابل میان تنش‌های دیپلماتیک و نیازهای تجاری بوده است. اگر پس از ماه‌ها مذاکره و دو ماه تفاهم اولیه، ایران و آمریکا به یک توافق پایدار دست یابند، اولین اثر آن کاهش ریسک سرمایه‌گذاری و بازگشت تدریجی کانال‌های بانکی خواهد بود. با این حال، در صنعت خودرو، توافق سیاسی تنها گام نخست است و لزوماً به معنای ورود فوری محصولات به بازار نیست.

خودروهای انگلیسی؛ بازگشتی سریع‌تر در بازار لوکس

در تحلیل وضعیت برندهای انگلیسی، چشم‌انداز بسیار روشن‌تر است. برخلاف خودروهای آمریکایی، برندهای انگلیسی مشمول ممنوعیت‌های خاص و سخت‌گیرانه‌ای در قوانین وارداتی ایران نیستند.

در صورت کاهش تحریم‌ها و برطرف شدن مشکلات نقل‌وانتقالات مالی، مسیر ورود برندهای جگوار، لندروور و حتا برندهای لوکسی مثل بنتلی از نظر حقوقی هموار خواهد بود. با این حال، این خودروها به دلیل قیمت بسیار بالا و تعرفه‌های گمرکی سنگین، صرفاً در بخش لوکس بازار حضور خواهند داشت و تأثیر گسترده‌ای بر دسترسی عموم مردم به خودروهای خارجی نخواهند داشت.

معمای خودروهای آمریکایی

در مورد خودروهای آمریکایی، سناریو پیچیده‌تر است. حتا در صورت امضای یک توافق پایدار، ورود برندهایی نظیر تسلا، فورد، جنرال موتورز، شورولت و سایر برندهای خودرویی این کشور، به طور کلی با چهار مانع سخت روبه‌رو خواهد بود:

۱- سد قانونی داخلی؛ ممنوعیت سال ۱۳۹۵

یکی از کلیدی‌ترین موانع، قوانین داخلی ایران است. از سال ۱۳۹۵، واردات خودروهای آمریکایی به ایران ممنوع شد. این ممنوعیت در سال‌های بعد نیز تداوم یافت و حتا در ضوابط رسمی سال ۱۴۰۵ همچنان پابرجاست. بنابراین، توافق سیاسی در واشنگتن، بدون اصلاح مقررات داخلی در تهران، نتیجه‌ای در بازار خودرو نخواهد داشت.

۲- تحریم‌های ثانویه و قوانین صادراتی آمریکا

تجربه برجام نشان داد که لغو تحریم‌ها به صورت یک‌باره اتفاق نمی‌افتد. بسیاری از مقررات صادراتی آمریکا و تحریم‌های ثانویه ممکن است حتا پس از توافق سیاسی نیز برای مدتی باقی بمانند یا به صورت مرحله‌بندی‌شده لغو شوند. این امر باعث می‌شود شرکت‌های آمریکایی برای ورود به بازار ایران، نیاز به مجوزهای پیچیده از سوی دولت خود داشته باشند.

۳- ملاحظات سیاسی و اقتصادی

تصمیم‌گیرندگان داخلی ممکن است به دلیل ملاحظات سیاسی یا تلاش برای حمایت از تولید داخلی، در صدور مجوز برای برندهای آمریکایی تردید کنند.

۴- سرمایه‌گذاری کلان روی خودروهای چینی

در سال‌های اخیر، به‌خصوص بعد از خروج آمریکا از برجام و اتفاقات پس از آن، سرمایه‌گذاری کلانی روی خودروهای چینی صورت گرفته است. گذشته از بحث تولید، در حوزه واردات نیز سهم اصلی بازار در اختیار خودروهای این کشور قرار دارد. بنابراین، شاید نوع رابطه میان ایران و چین و همچنین سابقه رفتار تهران و واشنگتن، اجازه ورود آسان خودروهای آمریکایی به بازار خودرو ایران را صادر نکند.

اثرات جانبی توافق بر خودروسازی ایران

بنابراین حتا اگر در کوتاه‌مدت شاهد حضور رسمی تسلا یا شورولت نباشیم، اثرات جانبی توافق بر خودروسازی ایران مثبت و قابل توجه خواهد بود. اولین اثر آن را باید در تسهیل تأمین قطعات جست‌وجو کرد. کاهش هزینه‌های نقل‌وانتقال مالی و واردات قطعات یدکی برای خودروهای موجود در بازار می‌تواند نقش مهمی در سرعت گرفتن تولید و کاهش قیمت‌ها در بازار داشته باشد.

اگر این توافق به پایداری کامل برسد، بازار خودروی ایران با توجه به بکر بودن و عطشی که دارد، با هجوم برندهای جایگزین و افزایش حضور چشمگیر خودروسازان اروپایی، کره‌ای و ژاپنی مواجه می‌شود.

همین مسئله نیز زمینه‌ساز تغییر در قیمت‌ها می‌شود. به بیان ساده‌تر، افزایش عرضه خودروهای وارداتی و رقابتی‌تر شدن بازار می‌تواند منجر به کاهش نسبی قیمت‌های فعلی شود.

احتمال بازگشت قراردادهای همکاری میان خودروسازان داخلی و شرکای خارجی برای انتقال تکنولوژی نیز از دیگر اثرات دستیابی به یک توافق پایدار به شمار می‌آید. البته تمام این موارد در صورتی قابل دستیابی است که پس از دو ماه، این تفاهم به یک توافق جامع و پایدار ختم شود.

بنابراین، توافق سیاسی نقطه شروع است، اما تبدیل این توافق به دیدن خودروهای آمریکایی در خیابان‌های ایران، نیازمند طی کردن یک مسیر اداری و حقوقی طولانی در هر دو سوی جهان است.