پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

وقتی شاخص فلاکت ۷۴ واحدی، مردم را از پشت فرمان پیاده می‌کند

گزارش‌های آماری جدید از رسیدن شاخص فلاکت اقتصاد ایران به ۷۴.۲ واحد، تصویری نگران‌کننده از فشار هم‌زمان تورم و بیکاری ارائه می‌دهد؛ فشاری که حالا در بازار خودرو خود را نشان داده و خرید، نگهداری و حتا تعمیر خودرو را برای بخش بزرگی از جامعه دشوار کرده است.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، شاخص فلاکت ۷۴.۲ واحدی دیگر فقط یک عدد در گزارش‌های اقتصادی نیست؛ این عدد حالا در رفتار مصرف‌کنندگان، رکود بازارها و کاهش قدرت خرید مردم دیده می‌شود.

افزایش این شاخص حاصل ترکیب دو فشار اصلی اقتصاد، یعنی تورم و بیکاری است؛ دو عاملی که مستقیماً بر توان مالی خانوارها اثر می‌گذارند و سبک زندگی مردم را تغییر داده‌اند.

در اقتصادی که تورم مزمن، ارزش درآمدها را کاهش داده و نااطمینانی نسبت به آینده افزایش یافته است، خودرو یکی از نخستین بازارهایی است که اثرات این فشار را آشکار می‌کند.

خودرویی که زمانی نماد رفاه، استقلال و بهبود کیفیت زندگی بود، امروز برای بسیاری از خانوارها به یک کالای دور از دسترس تبدیل شده است.

وقتی خرید خودرو سخت می‌شود

رابطه میان شاخص فلاکت و خودرو روشن است؛ هرچه هزینه‌های زندگی افزایش پیدا کند و درآمد واقعی مردم کاهش یابد، سهم خودرو در سبد خانوار کوچک‌تر می‌شود.

افزایش تورم باعث شده است قیمت خودرو با سرعتی بیش‌تر از رشد درآمدها حرکت کند. نتیجه آن‌که حتا خرید یک خودروی اقتصادی داخلی برای بسیاری از خانواده‌ها نیازمند سال‌ها پس‌انداز است؛ آن هم در شرایطی که تورم اجازه حفظ ارزش این پس‌انداز را نمی‌دهد.

بازار خودرو امروز با یک تناقض جدی مواجه است؛ قیمت‌ها بالا رفته‌اند، اما توان خرید مردم کاهش یافته است. به همین دلیل، رکود خرید و کاهش تقاضای واقعی به یکی از ویژگی‌های اصلی بازار تبدیل شده است.

فرسودگی زیر سایه فقر

اثر شاخص فلاکت فقط در کاهش خرید خودروهای صفرکیلومتر دیده نمی‌شود. یکی از نشانه‌های مهم این وضعیت، افزایش سن خودروهای در حال تردد و طولانی‌تر شدن دوره مالکیت خودروهاست. وقتی خانوار توان تعویض خودرو را ندارد، مجبور است خودروهای قدیمی را سال‌های بیش‌تری حفظ کند، اما این تصمیم هزینه‌های جدیدی به همراه دارد.

افزایش قیمت قطعات، رشد هزینه تعمیرات و بالا رفتن هزینه خدمات، فشار اقتصادی دیگری را به خانواده‌ها تحمیل می‌کند. به این ترتیب، شاخص فلاکت نه‌تنها خرید خودرو را سخت کرده، بلکه مالکیت خودرو را نیز پرهزینه‌تر کرده است.

جنگ، دلار و گرانی

افزایش شاخص فلاکت در شرایطی رخ داده که اقتصاد ایران هم‌زمان با چالش‌های داخلی و خارجی روبه‌رو است.

تنش‌های ژئوپلیتیک، جنگ و افزایش نااطمینانی‌های منطقه‌ای، مسیر تأمین مواد اولیه، واردات قطعات و هزینه‌های تولید را دشوارتر کرده است. افزایش ریسک‌های سیاسی و اقتصادی نیز باعث شده فعالان صنعتی با چشم‌اندازی مبهم‌تر برای تولید و سرمایه‌گذاری مواجه باشند.

در صنعت خودرو، این شرایط خود را در افزایش هزینه تولید، دشوار شدن تأمین قطعات و فشار بیشتر بر زنجیره تأمین نشان داده است.

میراث سیاست‌های غلط

با این حال، نمی‌توان تمام مشکلات امروز خودرو را به عوامل بیرونی نسبت داد. بخش مهمی از بحران فعلی، نتیجه سال‌ها سیاست‌گذاری نادرست اقتصادی است. قیمت‌گذاری دستوری، محدود شدن رقابت، ضعف در اصلاح ساختار تولید و تصمیم‌های کوتاه‌مدتی که جایگزین برنامه‌ریزی بلندمدت شده‌اند، باعث شده است صنعت خودرو در یک چرخه فرسایشی گرفتار شود.

در این چرخه، نه خودروساز توان توسعه پیدا کرده و نه مصرف‌کننده توان خرید بیشتری به دست آورده است.

بازاری که همه بازنده‌اند

یکی از بزرگ‌ترین تناقض‌های بازار خودرو ایران این است که در آن، هم تولیدکننده با زیان انباشته و افزایش هزینه‌ها مواجه است و هم مصرف‌کننده با قیمت‌های بالا و کاهش قدرت خرید دست‌وپنجه نرم می‌کند.

خودرو در چنین شرایطی از یک کالای مصرفی به یک دارایی سرمایه‌ای تبدیل شد؛ اما با ادامه فشار اقتصادی، حتی این نقش نیز برای بسیاری از مردم کمرنگ شده است، زیرا بخش بزرگی از درآمد خانوار صرف هزینه‌های روزمره زندگی می‌شود.

پایان رؤیای خودرو؟

شاخص فلاکت ۷۴.۲ واحدی یک پیام روشن برای بازار خودرو دارد: مشکل اصلی دیگر فقط قیمت خودرو نیست؛ مسئله، کاهش توان خرید مردم است.

حتا اگر قیمت خودرو در مقطعی کاهش پیدا کند، تا زمانی که تورم بالا، نااطمینانی اقتصادی و کاهش درآمد واقعی ادامه داشته باشد، رونق پایدار به این بازار بازنخواهد گشت.

امروز خودرو به آینه‌ای از وضعیت اقتصاد ایران تبدیل شده است؛ آینه‌ای که نشان می‌دهد چگونه ترکیب تورم، بیکاری، سیاست‌گذاری‌های اشتباه و بحران‌های بیرونی، فاصله مردم با یک نیاز معمولی زندگی را بیشتر کرده است.

شاخص فلاکت ۷۴.۲ واحدی فقط یک عدد اقتصادی نیست؛ گزارشی از اقتصادی است که بسیاری از مردم را آرام‌آرام از پشت فرمان زندگی اقتصادی خود پیاده کرده است.