هر ۹ دقیقه یک ایرانی بر اثر آلودگی هوا می‌میرد؛ فاجعه‌ای که نمی‌خواهند ببینند

آلودگی هوا و بحران انرژی
آلودگی هوا و بحران انرژی

تصور کنید در هر ۹ دقیقه، یک ایرانی جان خود را از دست بدهد؛ نه در جنگ، نه بر اثر یک حادثه بزرگ، بلکه هنگام نفس کشیدن. این تصویر تلخ، خلاصه وضعیت آلودگی هوا در ایران است. روزانه ۱۶۱ مرگ؛ آماری که باید زنگ خطر را برای هر سیاست‌گذار و مسئولی به صدا درآورد، اما ظاهراً حتی مرگ هزاران انسان نیز برای تغییر رویه‌ها کافی نیست.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، این ارقام، برآورد مرگ‌های منتسب به آلودگی هوا هستند، نه صرفاً مواردی که علت فوت آن‌ها مستقیماً آلودگی ثبت شده باشد. با این حال، بزرگی فاجعه چیزی از مسئولیت سیاست‌گذاران کم نمی‌کند.

آسمان ایران؛ قربانگاه خاموش

خودروهای فرسوده، کامیون‌ها و اتوبوس‌های دیزلی، موتورسیکلت‌های آلاینده، کیفیت نامناسب سوخت و فعالیت صنایع و نیروگاه‌ها، مجموعه‌ای از عوامل تولید آلودگی در شهرهای ایران هستند. در این میان، مازوت‌سوزی نیروگاه‌ها به یکی از نمادهای آشکار بحران تبدیل شده است.

در کشوری که از منابع عظیم گاز طبیعی برخوردار است، سوزاندن سوخت سنگین و آلاینده در نیروگاه‌ها، آن هم در مجاورت شهرها و مناطق مسکونی، پرسش‌برانگیز است. مازوت‌سوزی فقط یک انتخاب فنی برای تأمین برق نیست؛ نشانه‌ای از اختلال عمیق در مدیریت انرژی و ناتوانی در تأمین سوخت پاک‌تر است.

برآوردهای جهانی همچنین از هدررفت سالانه حجم عظیمی از گاز طبیعی ایران حکایت دارند؛ گازی که بخشی از آن در مشعل‌های میادین نفتی سوزانده می‌شود و بخشی نیز از تأسیسات فرسوده نشت می‌کند. در شرایطی که نیروگاه‌ها به سوخت مایع آلاینده روی می‌آورند، سوزاندن چنین ثروتی چیزی جز تناقض تلخ مدیریت منابع نیست.

وعده‌های تکراری، هوای آلوده‌تر

مسئله فقط مازوت نیست. خودروهای فرسوده و پرمصرف، ناوگان حمل‌ونقل دیزلی، ضعف حمل‌ونقل عمومی، توسعه نامتوازن شهرها و استانداردهای ناکافی کنترل آلایندگی، همگی در تداوم این بحران نقش دارند.

سال‌هاست در آغاز هر فصل سرد، همان سناریو تکرار می‌شود: هشدار درباره آلودگی، تعطیلی مدارس و ادارات، توصیه به سالمندان و بیماران برای بیرون نرفتن از خانه و وعده‌هایی برای کنترل منابع آلاینده. اما تعطیلی مدارس درمان آلودگی نیست؛ توصیه به ماندن در خانه نیز جایگزین سیاست مؤثر برای کاهش انتشار آلاینده‌ها نمی‌شود.

پرسش اینجاست: چرا با وجود قوانین و دستگاه‌های متعدد مسئول، هنوز امکان جلوگیری مؤثر از مازوت‌سوزی وجود ندارد؟ چرا نوسازی ناوگان حمل‌ونقل این‌قدر کند پیش می‌رود؟ چرا صنایع آلاینده همچنان بدون نظارت بازدارنده به فعالیت ادامه می‌دهند؟ و چرا برنامه‌های کاهش آلودگی هوا هر سال تکرار می‌شوند، بی‌آنکه نتیجه ملموسی در زندگی مردم داشته باشند؟

چه کسی پاسخگوی جان‌های ازدست‌رفته است؟

آلودگی هوا یک اتفاق طبیعی و اجتناب‌ناپذیر نیست. محصول مجموعه‌ای از تصمیم‌ها، ترک فعل‌ها، سرمایه‌گذاری‌های ناکافی و اولویت‌های نادرست است. نمی‌توان هر سال از وارونگی دما و شرایط جوی سخن گفت و نقش منابع انسانی تولید آلودگی را نادیده گرفت. وارونگی دما ممکن است آلودگی را تشدید کند، اما دود را خودروها، نیروگاه‌ها و کارخانه‌ها تولید می‌کنند.

نزدیک به ۵۹ هزار مرگ در یک سال، عددی نیست که بتوان آن را با چند جلسه اضطراری، چند روز تعطیلی و وعده‌های تکراری از حافظه عمومی پاک کرد.

وقتی هر ۹ دقیقه یک ایرانی قربانی آلودگی هوا می‌شود، دیگر مسئله فقط محیط زیست نیست؛ مسئله حق زندگی و مسئولیت حاکمیت در حفاظت از جان شهروندان است.

مردم حق دارند بدانند چه کسی مسئول این وضعیت است، چه کسی باید آن را تغییر دهد و چرا با وجود این همه هشدار، هنوز هوای پاک برای میلیون‌ها ایرانی به یک آرزوی دست‌نیافتنی تبدیل شده است.

تازه ترین اخبار و ویدیوهای خودرویی را در کانال تلگرام و اینستاگرام اسب بخار دنبال کنید.