پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

رونق قاچاق سوخت پس از آتش‌بس

هم‌زمان با فروکش کردن درگیری‌ها و اعلام آتش‌بس، انتظار می‌رفت بخشی از فعالیت‌های غیررسمی اقتصادی کاهش یابد، اما شواهد نشان می‌دهد قاچاق سوخت نه‌تنها متوقف نشده بلکه بار دیگر رونق گرفته است؛ روندی که به‌گفته کارشناسان، حاصل افزایش قیمت جهانی سوخت، اختلال در بازار انرژی و تشدید تقاضای نقدی برای ارز در داخل کشور است.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، جنگ اخیر و به‌ویژه اختلال در تردد نفت‌کش‌ها از تنگه هرمز شوک قابل‌توجهی به بازار جهانی انرژی وارد کرد. این تنگه که درصد قابل توجهی از نفت جهان از آن عبور می‌کند، با محدودیت‌های جدی مواجه شد و همین موضوع باعث کاهش عرضه و افزایش قیمت‌ها شد.

گزارش‌ها نشان می‌دهد حتا پس از اعلام آتش‌بس نیز قیمت سوخت در بسیاری از مناطق جهان، به‌ویژه در اروپا، همچنان در سطوح بالاتری نسبت به قبل از جنگ باقی مانده است. این افزایش قیمت، به‌طور مستقیم فاصله قیمتی میان سوخت داخلی ایران و بازارهای منطقه‌ای را بیش‌تر کرده و در نتیجه، حاشیه سود قاچاق سوخت را به‌طور قابل توجهی افزایش داده است.

جهش سودآوری قاچاق؛ انگیزه‌ای قوی برای بازگشت شبکه‌ها

افزایش قیمت جهانی انرژی، باعث شده است قاچاق سوخت بار دیگر به یک فعالیت بسیار سودآور تبدیل شود. در همین زمینه، گزارش‌های رسانه‌ای حاکی از آن است که گردش مالی قاچاق سوخت به ارقام بسیار بالایی رسیده است و حتا تا چند هزار میلیارد تومان در روز برآورد می‌شود. این افزایش سود، در کنار کاهش ریسک نسبی پس از پایان درگیری‌ها، شرایطی فراهم کرده است که شبکه‌های قاچاق بار دیگر فعال شوند و کار خود را از سر بگیرند.

نقش بازار ارز چیست؟

در کنار افزایش قیمت سوخت، یکی دیگر از عوامل کلیدی در رونق دوباره قاچاق، وضعیت بازار ارز در دوران جنگ و پساجنگ است. براساس گزارش‌های منتشرشده، در هفته‌های اخیر استفاده از اسکناس‌های درشت و پول نقد در معاملات ارزی به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است و برخی تحلیل‌ها از ارتباط این موضوع با قاچاق سوخت و کالا حکایت دارد.

همچنین شواهد نشان می‌دهد در برخی مناطق مرزی، مبادله اسکناس و ارز به‌صورت فیزیکی و با نرخ‌های متفاوت رونق گرفته و حتا تقاضا برای پول نقد در کشورهای همسایه نیز افزایش یافته است. این شرایط باعث شده است فرآیند «نقد کردن» درآمدهای حاصل از قاچاق آسان‌تر و کم‌هزینه‌تر شود؛ موضوعی که پیش‌تر یکی از چالش‌های اصلی قاچاقچیان محسوب می‌شد.

کارشناسان معتقدند در شرایط فعلی، میان قاچاق سوخت و بازار ارز یک رابطه دوطرفه شکل گرفته است؛ از یک سو، افزایش قیمت سوخت در خارج از کشور، انگیزه قاچاق را افزایش داده و از سوی دیگر، تقاضای بالا برای ارز نقدی، امکان تسویه سریع و بدون ردیابی درآمدهای قاچاق را فراهم کرده است.

برخی گزارش‌ها حتا به وجود شبکه‌هایی اشاره دارند که با استفاده از تفاوت نرخ ارز و جابه‌جایی اسکناس، به تسهیل این چرخه کمک می‌کنند. در نتیجه، قاچاق سوخت دیگر صرفاً یک فعالیت فیزیکی نیست، بلکه به بخشی از یک شبکه پیچیده مالی و ارزی تبدیل شده است.

شرایط پساجنگ؛ کاهش نظارت یا افزایش فرصت؟

یکی دیگر از عوامل مؤثر در افزایش قاچاق، شرایط خاص دوران پساجنگ است. در این دوره، تمرکز نهادهای نظارتی و اجرایی عمدتاً بر بازسازی زیرساخت‌ها و مدیریت تبعات اقتصادی جنگ قرار دارد و همین موضوع می‌تواند به‌طور غیرمستقیم، فضای بیش‌تری برای فعالیت‌های غیررسمی ایجاد کند؛ از سوی دیگر، بی‌ثباتی نسبی در برخی مناطق مرزی و افزایش اختلاف قیمت‌ها، فرصت‌های جدیدی برای قاچاقچیان فراهم کرده است.

تحلیلگران بر این باورند که در صورت تداوم شرایط فعلی، یعنی باقی ماندن قیمت‌های بالای جهانی سوخت و ادامه نوسان‌های بازار ارز، روند افزایشی قاچاق سوخت نیز ادامه خواهد داشت. در چنین شرایطی، اگر سیاست‌گذاری‌های اقتصادی و نظارتی به‌سرعت اصلاح نشود، قاچاق سوخت می‌تواند بار دیگر به یکی از چالش‌های جدی اقتصاد کشور تبدیل شود.