پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

حمله گازانبری چین و آمریکا به بازار خودرو ایران

در حالی که مصرف‌کنندگان و خریداران واقعی به دلیل افزایش قیمت‌ها و کاهش قدرت خرید، فاصله زیادی با خودرودار شدن پیدا کرده‌اند، به نظر می‌رسد حمله گازانبری چین و آمریکا شرایط را بیش از این وخیم‌تر خواهد کرد.

به گزارش پایگاه خبری اسب‌بخار، بازار خودروی ایران این روزها زیر ضربه‌ای همزمان و هماهنگ قرار گرفته است؛ ضربه‌ای که نه از جنس رقابت، بلکه از جنس فشار، محدودیت و سوءاستفاده از یک وابستگی مزمن است.
از یک‌سو، ایالات متحده آمریکا با تشدید تحریم‌ها و بستن مسیرهای مالی، لجستیکی و تکنولوژیک، نفس صنعت خودرو ایران را تنگ‌تر کرده و از سوی دیگر، چین با تصویب و اجرای قوانین جدید صادراتی خودرو، عملاً موقعیت برتر خود را به اهرمی برای فشار مضاعف بدل کرده است. نتیجه، چیزی نیست جز یک حمله گازانبری تمام‌عیار به بازاری که سال‌هاست قربانی سیاست‌گذاری‌های غلط و حکمرانی ناکارآمد شده است.

دستبند چینی

چین اخیراً با اعمال مقررات جدید در حوزه صادرات خودرو، به‌ویژه خودروهای اقتصادی، الکتریکی و قطعات مرتبط، کنترل بیش‌تری بر زنجیره تأمین خود اعمال کرده است. این قوانین که با هدف تنظیم بازار داخلی چین و ارتقای استانداردهای صادراتی تدوین شده‌اند، را می‌توان دستبند چینی بر بازار خودرو دانست؛ یعنی در عمل دست کشورهای وابسته را بیش از پیش می‌بندند.

سیاست صادراتی جدید چین

ایران که در یک دهه گذشته بخش قابل‌توجهی از واردات خودرو، قطعات و حتا پلتفرم‌های تولیدی خود را به چین گره زده، اکنون یکی از اولین قربانیان این سیاست جدید است. افزایش قیمت تمام‌شده، کاهش تنوع محصولات و تأخیر در تحویل، تنها بخشی از پیامدهای این تصمیم است.

فشار سیستماتیک آمریکا به بازار خودرو

در سوی دیگر میدان، آمریکا بی‌وقفه بر شدت تحریم‌ها می‌افزاید؛ تحریم‌هایی که نه‌تنها خودروسازان، بلکه بانک‌ها، شرکت‌های حمل‌ونقل، بیمه‌ها و حتی شرکای غیرآمریکایی ایران را هدف قرار داده است. نتیجه این فشار سیستماتیک، مسدود شدن کانال‌های رسمی همکاری با خودروسازان معتبر جهانی و سوق دادن صنعت خودرو ایران به مسیرهای پرریسک، غیرشفاف و محدود بوده است؛ مسیری که انتهای آن، وابستگی هرچه بیش‌تر به چین است؛ کشوری که امروز خود به بخشی از مشکل تبدیل شده است.

یک پرسش کلیدی

اما پرسش کلیدی اینجاست؛ آیا این وضعیت صرفاً نتیجه فشار خارجی است؟ پاسخ صریح و بی‌پرده، خیر. آنچه صنعت خودروسازی ایران را تا این اندازه آسیب‌پذیر کرده، پیش از هر چیز، سیاست‌گذاری‌های اشتباه، نگاه بسته و انحصارمحور و مقاومت در برابر اصلاحات ساختاری بوده است. سال‌ها بسته نگه داشتن درهای صنعت خودرو به روی رقابت واقعی، فناوری روز و سرمایه‌گذاری خارجی متنوع، باعث شد که این صنعت به‌جای تبدیل شدن به یک بازیگر منطقه‌ای، به یک مصرف‌کننده وابسته بدل شود.

خودروسازی؛ کشنده فرسوده به جای پیشران

خودروسازی ایران که می‌توانست لوکوموتیو پیشران صنعت کشور باشد، امروز به کشنده‌ای فرسوده تبدیل شده که نه‌تنها خود توان حرکت ندارد، بلکه صنایع وابسته را نیز با خود به عقب می‌کشد. از فولاد و پتروشیمی گرفته تا قطعه‌سازی و حمل‌ونقل، همه تحت تأثیر ضعف مزمن این صنعت قرار گرفته‌اند. در چنین شرایطی، طبیعی است که هر تغییر در سیاست‌های چین یا هر موج جدید تحریم‌های آمریکا، شوکی چندبرابری به اقتصاد خودرو وارد کند.

چین؛ اجبار یا انتخاب

وابستگی شدید به چین، نه یک انتخاب استراتژیک، بلکه نتیجه حذف سایر گزینه‌هاست. وقتی سیاست‌گذار، آگاهانه یا از سر ناتوانی، مسیر تعامل متوازن با جهان را می‌بندد، شریک باقی‌مانده به‌تدریج قواعد بازی را دیکته می‌کند. امروز چین با تکیه بر همین موقعیت، می‌تواند قیمت را بالا ببرد، کیفیت را کنترل کند و حتا بازار ایران را اولویت دوم یا سوم خود بداند؛ بی‌آنکه نگران از دست دادن این بازار باشد.

بازار خودرو؛ قربانی حکمرانی اقتصادی

واقعیت این است که صنعت خودروسازی ایران، پیش از آنکه قربانی چین و آمریکا باشد، قربانی حکمرانی اقتصادی ناکارآمد است؛ حکمرانی‌ای که این صنعت را به یکی از پرهزینه‌ترین، کم‌بازده‌ترین و آسیب‌پذیرترین صنایع کشور بدل کرده است. تا زمانی که انحصار، قیمت‌گذاری دستوری، سیاست‌های مقطعی و نگاه امنیتی بر این صنعت حاکم باشد، هر بازیگر خارجی می‌تواند از آن به‌عنوان اهرم فشار استفاده کند. حمله گازانبری امروز، هشداری جدی است؛ هشداری که اگر شنیده نشود، فردا شاید دیگر صنعتی برای نجات باقی نمانده باشد.